Bỏ biên chế trong giáo dục: Tiêu chí nào là thước đo năng lực giáo viên?

LĐO Huyên Nguyễn
Chia sẻ
PGS.TS Chu Cẩm Thơ băn khoăn những tiêu chí nào sẽ tạo động lực, là thước đo năng lực cho các nhà giáo (Ảnh: NVCC)

Trước những băn khoăn liên quan đến chủ trương thí điểm không còn công chức, viên chức trong giáo viên, PGS.TS Chu Cẩm Thơ - Nhà sáng lập, Giám đốc Nghiên cứu và Phát triển Pomath (phương pháp toán học mới dành cho học sinh tiểu học) - đặt câu hỏi về những tiêu chí tạo nên động lực, là thước đo năng lực cho các nhà giáo.

Giáo viên nghiêm túc dễ bị “ghét”

Chia sẻ cùng báo Lao Động, PGS.TS Chu Cẩm Thơ cho rằng: Giả sử ngành giáo dục thực sự áp dụng chế độ hợp đồng lao động chứ không phải hợp đồng làm việc theo Luật Viên chức như hiện nay, thì những tiêu chí nào sẽ tạo động lực, là thước đo năng lực cho các nhà giáo?

PGS. TS Chu Cẩm Thơ tâm sự: “Tôi nhớ hồi còn dạy ở một số trường phổ thông, tôi cũng hơi lo khi mỗi lần nhà trường lấy phiếu tín nhiệm giáo viên. Tôi sợ rằng tôi bị đánh giá thấp, mất việc và mất cả uy tín. Tôi hồi hộp, vì không biết những nỗ lực của mình, tiêu chí mình đã đặt ra thì có được "khách hàng" đo ra tương ứng hay không? Hàng năm, khi công bố kết quả, nhiều người trong số chúng tôi thở phào, vì mình được như tâm nguyện, nhưng nhiều người khác (không ít đâu) sốc thực sự. Và cả chúng tôi cũng sốc. Đó là vì, có những giáo viên rất nghiêm túc, đến nỗi họ không chiều lòng học sinh, phụ huynh, lại bị phân dạy những lớp "khó dạy", thế là tỉ lệ "ủng hộ" "yêu thích" thấp.

Nhà trường biết vậy, nên không đánh giá thấp người giáo viên bị "oan uổng" đó. Nhưng hậu quả thế nào? Người giáo viên ấy sẽ mất dần niềm tin, tình yêu vào tụi học trò. Nhiều người sẽ nghĩ rằng, hóa ra học sinh chỉ cần ở giáo viên sự dễ dãi, điểm cao, xinh đẹp, biết làm chúng vui vẻ. Từ đó, những giáo viên ấy từ chối dạy những lớp "khó dạy", họ thay đổi bản thân chỉ để đáp ứng "khách hàng". Thi thoảng, họ còn bị một số người dùng cái "kết quả đánh giá" để dè bỉu đồng nghiệp.

Có nhiều bằng cấp, chứng chỉ không dùng đến

PGS.TS Chu Cẩm Thơ chua xót nêu, chúng ta rất quan tâm đến nâng cao năng lực cho giáo viên để nâng chất lượng dạy học. Tiêu chí của chính sách này là giáo viên phải tự nâng cao trình độ. Thế là giáo viên ào ào đi học. Có lẽ vì thế, rất nhiều bằng đại học, thạc sĩ, chứng chỉ... được cấp.

“Tôi và nhiều thầy cô cũng như nhau, chúng ta có nhiều cái bằng mà chúng ta lại không dùng đến nó trong thực tiễn. Dù học thật hay học giả, nhưng học nghề mà không áp dụng thì cho nghề thì phỏng có chi tác dụng? Tăng lương, khen thưởng chỉ vì biết nhiều có lẽ không bao giờ phù hợp, cũng không nên là tiêu chí để áp dụng trong công việc”, Giám đốc Nghiên cứu và Phát triển Pomath nhấn mạnh.

Còn nếu đánh giá bằng thành tích của học sinh, thành ra, giáo viên tìm mọi cách để ép học sinh được thành tích cao. “Hôm qua, tôi có cô em làm giáo viên tiểu học chia sẻ: Trường em năm nay thành tích không bằng năm ngoái, hiệu trưởng đã mắng giáo viên thậm tệ. Nhưng chị biết không, tụi học trò có học ở giáo viên không đâu, nó học thêm chừng 2 ca nữa sau khi ở trường về, còn học ở những thầy cô giáo bên ngoài nữa. Có thành tích cũng không phải chỉ của mình chúng em. Không có thành tích cũng không phải lỗi của riêng chúng em’, cô Thơ kể.

Nhà giáo này cũng chia sẻ thêm, những năm gần đây, ngành giáo dục rất tích cực trong thể chế hóa việc đo lường chất lượng bằng chuẩn nghề nghiệp giáo viên, có đánh giá thi đua khen thưởng,... chuyển sang chế độ hợp đồng làm việc theo Luật Viên chức. Nhưng đại đa số các giáo viên chẳng cần biết cái luật đó, hợp đồng đó tạo ra sự thay đổi gì. Vì họ vẫn nghĩ là "làm cho nhà nước", cho “ổn định", và "rất có cơ hội kiếm thêm". Để tạo ra động lực cho giáo viên, chúng ta có đánh giá, tự đánh giá nhưng chúng ta soi vào đó, và tự làm cho giống nhau.

Tại vài cuộc hội thảo những ngày gần đây, câu hỏi tập trung "động lực" cho thay đổi chất lượng giáo dục là gì? Giáo viên có nên cạnh tranh với nhau hay không? Một giáo viên đã dẫn một một nghiên cứu của Đại học chính trị London và Oxford được tài trợ bởi quỹ Ukaid (mới công bố tháng 3.2017), ở đó, người ta nói rằng: Giáo dục là ngành phi kinh tế. Không thể đo lường chất lượng công việc của các giáo viên như những người thợ khác. Vì sản phẩm của họ không phải là chiếc điện thoại, để khi bàn giao sản phẩm, người ta kiểm tra và biết ngay.

Giáo viên dạy giỏi, cũng không thể đo bằng thành tích của học sinh. Vì không phải ai may mắn cũng tìm được học sinh giỏi có tiềm năng để dạy. Giáo viên tốt cũng không thể chỉ đo bằng sự hài lòng của phụ huynh và học sinh. Năm 2013, Indonesia tăng lương gấp đôi mà chất lượng giáo dục không tăng. Nghiên cứu ấy chỉ ra rằng, chất lượng đầu vào mới là điều kiện quyết định cho chất lượng nghề nghiệp. Tức là nếu họ tuyển được những người giỏi vào nghề sư phạm thì chắc chắn rằng chúng ta sẽ có những thầy giáo giỏi. Còn nếu họ đã là những người không giỏi, mà vẫn là giáo viên, thì có tạo ra cạnh tranh, có tăng lương, ... thì cũng khó mà thay đổi họ.

[QC] Đăng tin tuyển dụng, tìm việc làm nhanh, uy tín tại trang Việc Làm Báo Lao Động.

Bình luận

Quang Vinh
Bài viết hay và có hiểu biết thấu đáo. Bác dạy trồng người là sự nghiệp trăm năm, nhưng người ta cứ muốn đánh giá kết quả trong trăm ngày. Có rất nhiều người đến khi thành đạt mới nhớ đến công ơn thầy, nhớ cả đòn roi và sự trừng phạt của người thầy nghiêm khắc đã giúp mình nên người. Người thầy cần tư chất và lòng tự trọng cao thì người quản lý lại chỉ muốn tìm người dễ bảo. Có ai trả lời được câu hỏi vì sao giáo dục xuống cấp, văn hóa xã hội cũng xuống cấp theo, không chỉ ở một ngôi trường, không chỉ ở một địa phương. Không trả lời được câu hỏi này, tránh né nhìn vào sự thật thì cũng như không chẩn đúng bệnh mà cứ lo cắt thuốc, rất có thể làm cho bệnh tình ngày một nguy hiểm hơn. Có bao giờ khi người lãnh đạo cấp cao đưa ra dự án thì ý kiến không đồng tình nhiều hơn ý kiến ủng hộ. Dùng luật, dùng quyền là cách hành xử của người cầm quyền, cai trị chứ không phải là cách hành xử của người lãnh đạo.
Trả lời - -
việt
Giáo viên cũng người lao động, nên để các hợp đồng lao động điều chỉnh. Cuongquocviet2017@gmail.com
Trả lời - -
Tuấn
Vậy Cứ ai đi làm, nhận lương, đóng bảo hiểm thì là người lao động? Cứ lý ấy thì bộ đội, công an, cán bộ trong các cơ quan công quyền liệu có phải là người lao động? Nếu bảo những người này không phải là người lao động thì vô lý, hàng ngày vẫn làm việc và nhận lương, đóng bảo hiểm; nếu họ là người lao động thì đơn giản phải ký hợp đồng lao động, gọi viên chức, công chức làm gì! Liên quan tới các thầy cô giáo cần suy nghĩ thận trọng, thấu đáo. Đừng thử nghiệm, thí điểm mà chơi. Bài viết trên đây rất hay, nhưng cũng mới chỉ đề cập một phần rất nhỏ của câu chuyện ''không còn công chức, viên chức trong giáo viên''
Minhthucamquan@gmail.com
Đầu vào quyết định 70% đầu ra rồi, GV chỉ 30%.
Trả lời - -
Nam lùn
Có thể bạn hiểu nhầm đối tượng đầu vào, đầu ra. Đầu vào ở đây là thi vào sư phạm để chọn người giỏi để sau này có thầy cô giỏi chứ không phải học sinh. Học sinh dù giỏi hay kém cũng phải nhận 100% và dạy. Bạn nói GV (tôi hiểu là giáo viên, tức thầy cô) chỉ 30% là là học sinh giỏi có sẵn 70% ư?
Nguyễn Văn Binh
Nhất trí với Hồng Hà là “đánh giá đầu ra của học sinh, sinh viên là thước đo chính xác nhất để đánh giá năng lực của đội ngũ giáo viên, Ban giám hiệu và thương hiệu của cơ sở đào tạo đó” cho nên tôi đề nghị phương pháp “đánh giá ngược” đó là kỳ thi cuối năm mỗi lớp sẽ do giáo viên sẽ dạy năm tiếp theo giám sát thi và cùng giáo viên đã dạy sẽ chấm thi theo đề thi chung. Nếu không có kỳ thi vượt cấp thì giáo viên cấp tiếp theo sẽ thực hiện như giáo viên dạy năm tiếp theo. So sánh kết quả đầu vào và đầu ra của từng lớp sẽ đánh giá được chất lượng giảng dạy của giáo viên. Như vậy sẽ đánh giá được kết quả đầu vào và đầu ra. Lớp nào kém thì chỉ giáo viên dạy lớp đó phải chịu trách nhiệm và sẽ không có chuyện “ngồi nhầm lớp”. Kết quả so sánh được công khai cho toàn thể phụ huynh học sinh biết. Bảng kết quả so sánh đầu vào PTTH với điểm thi đại học, cao đẳng cũng được thông báo công khai để phụ huynh học sinh đánh giá được trường, lớp nào học tốt, con em mình tiến bộ như thế nào. Theo phương pháp này nhà nước không cần phải chi phí thêm gì cho việc đánh giá chất lượng học sinh và là cơ sở để đánh giá giao viên tương đối khách quan hơn đồng thời tránh được bệnh thành tích.
Trả lời - -
Hồng Hà
"Chất lượng" đầu ra của học sinh, sinh viên là thước đo chính xác nhất để đánh giá năng lực của đội ngủ giáo viên, Ban giám hiệu và thương hiệu của cơ sở đào tạo đó.
Trả lời - -
Khoa
Lấy thước đo nào năng lực của giáo viên _ việc này không khó lắm. Hãy nhìn sang các nước quanh ta có nền giáo dục phát triển nhất thế giới mà học vd như: Nhật Bản , hàn quốc, Singapore ! Nhưng cái quan trọng nhất là làm có thật sự nghiêm túc ko ? Hay làm theo kiểu _ vừa đá bóng vừa thổi còi. cha chung không ai khóc . Thì ko làm còn hơn!
Trả lời - -
Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu

Video xem nhiều nhất

Clip: Cá chết phơi bụng sau xả lũ, dân khóc mất trắng cả tỉ đồng