Giáo sư không phải là một phẩm hàm

LĐ - 215 Lê Thanh Phong
Chia sẻ

Về sự kiện Trường Đại học Tôn Đức Thắng tự phong giáo sư, phó giáo sư cho giảng viên của trường có nhiều ý kiến khác nhau, dưới đây là ý kiến của GS-TS Nguyễn Văn Tuấn - Đại học New South Wales và Viện Nghiên cứu Y khoa Garvan (Australia):

Ở ngoài, đặc biệt là các nước phương Tây, giáo sư được xem là một chức vụ gắn liền với một đại học. Chúng ta thấy các danh thiếp hay email, người ta ký tên và chức danh giáo sư dưới danh nghĩa một trường đại học nào đó. Ở các nước phương Tây, giáo sư không phải là một phẩm hàm. Vì giáo sư là chức vụ gắn liền với một đại học, nên các đại học có hội đồng đề bạt và bổ nhiệm riêng, chứ không có hội đồng quốc gia như nước ta. Tôi phải ghi thêm là ngoại trừ ở Pháp (và có thể vài nước khác mà tôi chưa rõ) thì có hội đồng quốc gia về bổ nhiệm chức danh giáo sư, nhưng hội đồng này chủ yếu quyết định theo đề nghị của hội đồng của trường đại học.

Ở các nước như Mỹ, Australia, quy trình bổ nhiệm (hay đề bạt) giáo sư rất đơn giản và tuân theo mô hình bình duyệt trong khoa học. Đầu tiên là ứng viên soạn một hồ sơ theo quy định; hồ sơ sẽ được gửi cho hội đồng bổ nhiệm của trường; hội đồng sẽ gửi hồ sơ cho các giáo sư khác, một số giáo sư từ ngoài trường (và nước ngoài) để họ nhận xét; dựa vào nhận xét của các giáo sư bình duyệt, hội đồng sẽ phỏng vấn ứng viên, và đề nghị bổ nhiệm hay không bổ nhiệm. Sau khi có đề nghị của hội đồng, hiệu trưởng đại học sẽ quyết định. Bộ Giáo dục không can thiệp vào quy trình bổ nhiệm giáo sư của đại học. Đó cũng là quy trình mà hầu hết các nước làm theo, kể cả các nước Á Châu như Thái Lan, Singapore, Đài Loan (TQ), Hàn Quốc...

Có tiêu chuẩn bổ nhiệm và bình bầu giáo sư không?

- Nói chung là có 4 nhóm tiêu chuẩn. Nhóm 1 là những tiêu chuẩn liên quan đến nghiên cứu khoa học, như năng suất khoa học, chất lượng nghiên cứu, thu hút tài trợ cho nghiên cứu. Nhóm tiêu chuẩn thứ hai liên quan đến giảng dạy và đào tạo, như chất lượng giảng dạy, đào tạo nghiên cứu sinh và hậu tiến sĩ, khả năng thu hút hậu tiến sĩ từ nước ngoài. Nhóm 3 là các tiêu chuẩn về đóng góp cho chuyên ngành. Nhóm 4 gồm các tiêu chuẩn liên quan đến đóng góp cho quốc gia, cộng đồng, và cho sự phát triển của trường.

Tiêu chuẩn cụ thể có thể khác nhau giữa các đại học. Đại học hạng elite thường có chuẩn cao hơn các đại học kém nổi tiếng, và điều này là hoàn toàn dễ hiểu. Ở Trường Đại học New South Wales (UNSW), lúc tôi được đề bạt giáo sư, người ta yêu cầu tôi phải chỉ ra 3 người tôi xem là tương đương. Nếu tôi chỉ ra 3 người ở trường đại học thấp hơn UNSW thì xem như tôi không đạt chuẩn của họ. Ở Mỹ ngày nay, người ta cũng yêu cầu ứng viên chỉ ra những người mà ứng viên xem là tương đương.

Có ý kiến cho rằng, việc bổ nhiệm giáo sư ở các nước tiên tiến không thể áp dụng vào VN. Giáo sư nghĩ sao về nhận định này?

- Tôi cũng nghe ý kiến này, nhưng tôi không đồng ý. Tôi nghĩ rằng các đại học VN có thể dùng quy trình mà các nước trong vùng và các nước phương Tây đã làm. Còn tiêu chuẩn cụ thể thì phải tuỳ thuộc vào sứ mệnh và định hướng của trường, nên có thể tiêu chuẩn của các đại học VN sẽ khác so với các đại học nước ngoài. Do đó, tôi nghĩ quan điểm cho rằng VN không thể làm như các nước khác đã và đang làm là thiếu tính thuyết phục. Tại sao Nam Dương, Phi Luật Tân, Thái Lan và Mã Lai đã làm được mà ta không làm được? Thật ra, chẳng có lý do gì để nói rằng VN không thể áp dụng quy trình của nước ngoài.

Lại có nhận định chức danh giáo sư ở VN được Hội đồng học hàm Nhà nước phong là cao quý, các giáo sư ở các đại học nổi tiếng trên thế giới cũng phải nộp hồ sơ và được Hội đồng học hàm Nhà nước phong thì mới được gọi là giáo sư ở VN. Giáo sư nghĩ sao về vấn đề này?

- Tôi không nghi ngờ gì chức danh giáo sư của VN là rất danh giá và cao quý. Nhưng tôi cũng từng đọc ý kiến cho rằng không phải tất cả đều xứng đáng với chức danh đó.

Có ý kiến cho rằng nếu các đại học tự bổ nhiệm giáo sư thì sẽ dẫn đến loạn, theo giáo sư, các trường đại học phải làm thế nào để kiểm soát được chất lượng của việc bổ nhiệm các chức vụ này?

- Tôi cho rằng đó là một suy nghĩ dựa vào giả định các đại học VN chưa trưởng thành, và giả định này không có cơ sở. Tôi nghĩ ngược lại, nếu giao cho trường đại học bổ nhiệm, và vì danh dự cũng như “thương hiệu”, trường đại học phải cố gắng duy trì tiêu chuẩn tốt để bổ nhiệm các giáo sư xứng đáng. Vấn đề không phải là VN sẽ có thêm nhiều giáo sư; vấn đề là giáo sư được bổ nhiệm có xứng đáng với danh xưng đó hay không. Để xứng đáng, cần phải có bộ tiêu chuẩn khách quan và khoa học, cùng quy trình bổ nhiệm minh bạch. Nhà nước, qua Bộ GDĐT, có thể quản lý quy trình và tiêu chuẩn tối thiểu cho việc bổ nhiệm theo đúng chuẩn mực.

- Xin cảm ơn giáo sư.

Lê Thanh Phong (thực hiện)

[QC] Đăng tin tuyển dụng, tìm việc làm nhanh, uy tín tại trang Việc Làm Báo Lao Động.

Bình luận

tuyền dt
Thôi rồi, bây giờ ra đường là gặp giáo sư , tiến sĩ ....
Trả lời - -
Đức Tiến
Nhà nước phong giáo sư sẽ oai hơn và có giá trị cả về quyền lợi và chứa vụ, nên họ chạy đua và cố gắng đạt bằng được. Nếu cho các trường tự phong, chứa PGS và GS sẽ nhiều hơn, nhưng giá trị không bằng như bây giờ, nhiều người sẽ ít chạy đua hơn và ít mang danh hơn như bây giờ. Vì vậy, tôi ủng hộ cho các trường tự phong, nhà nước không mất thời gian và tiền của dân.
Trả lời - -
Minh Đức
Nhơ ngày còn kháng chiến có câu "ra ngõ gặp anh hùng, vào nhà gặp dũng sỹ" ngày nay hòa bình trải dài đất nước nên "ra ngõ gặp tiến sỹ , vào nhà gặp giáo sư" có sao đâu, chỉ khác cái cơ bản là ngày xưa anh hùng và dũng sỹ là hàng "thứ thiệt 100%" còn ngày nay giáo sư và tiến sỹ có ít ra 80% là chạy chọt , mua bán mà có (hàng rởm) , nghành giáo dục càng lủng củng càng nhiều giáo sư, càng lắm tiến sỹ.Ô hay !
Trả lời - -
Văn Hiệp
Ở VN cái danh nó còn nặng nề, còn lớn, còn vân vi....trong đầu nhiều lắm. Ngoài ra tôi không biết nó có liên quan nhiều đến chế độ, lợi ích nhiều không. Tại sao không đơn giản như các nước đi: giáo sư là nhà giảng dạy cấp đại học và cấp viện ( trên đại học), tiến sĩ là nhà nghiên cứu, còn vừa dạy vừa nghiên cứu là giáo sư tiến sĩ, nếu tiến sĩ muốn đi giảng dạy tại đại học, viện thì phải qua một cua đào tạo sư phạm ngắn hạn để lấy chứng chỉ sư phạm và khi đi giảng dạy sẽ danh là giáo sư tiến sĩ. Theo tôi bỏ những chức danh phó giáo sư, phó tiến sĩ đi....danh là một chuyện, được công nhận mới là đáng giá và sự cống hiến mới là sự " ghi danh" vinh quang nhất.
Trả lời - -
Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu

Video xem nhiều nhất

Infographic: Nhìn toàn cảnh ông Phí Thái Bình bị đề nghị khởi tố vì 20 lần vỡ đường ống nước sông Đà