Tân Ngoại trưởng Mỹ đối mặt “núi” thách thức đối ngoại

Vân Anh
Ông Rex Tillerson (trái) tuyên thệ nhậm chức Ngoại trưởng Mỹ ngày 1.2.2017.

Tư lệnh ngành ngoại giao Mỹ nhậm chức trong bối cảnh phải đối phó với một loạt thách thức sau những tuyên bố đối ngoại gây tranh cãi của Tổng thống Donald Trump.

Ngày 1.2, ông Rex W.Tillerson, cựu chủ tịch và giám đốc điều hành công ty Exxon Mobil, đã được Thượng viện Mỹ phê chuẩn làm tân Ngoại trưởng Hoa Kỳ.

CEO trở thành ngoại trưởng

Với 56 phiếu thuận và 43 phiếu chống - số phiếu phản đối nhiều nhất đối với một ngoại trưởng trong lịch sử bỏ phiếu tại Thượng viện - ông Tillerson trở thành Ngoại trưởng thứ 69 khi quan hệ của Mỹ với các đồng minh quan trọng trở nên căng thẳng dưới thời chính quyền của Tổng thống Donald Trump.

Tỉ lệ phiếu cũng phản ánh sự bất an của phe Dân chủ với những tuyên bố về chính sách đối ngoại sớm của ông Trump, đe dọa cách tiếp cận đa phương mà các tổng thống Mỹ từ thời Thế chiến 2 đã thực hiện đến nay.

Trong buổi lễ nhậm chức ngắn gọn tại Phòng Bầu Dục tối 1.2, Tổng thống Trump nói rằng ông Tillerson hiểu được "tầm quan trọng của việc củng cố liên minh cũ và hình thành liên minh mới nhằm tăng cường lợi ích chiến lược và sự an toàn của người dân Mỹ". Tân Ngoại trưởng đáp lời và cam kết sẽ "đại diện cho lợi ích của mọi người dân Mỹ ở mọi thời điểm".

Ông Tillerson, 64 tuổi, sau khi nhận bằng kỹ sư Đại học Texas, Austin, đầu quân cho Exxon năm 1975 và trở thành chủ tịch - giám đốc điều hành của tập đoàn này trong 10 năm, từ 2006-2016.

Chưa từng là một nhà ngoại giao cũng như chính trị gia, song ông Tillerson có kinh nghiệm quốc tế sâu rộng. Hiện diện hoạt động khắp 6 lục địa, công ty Exxon Mobil theo một cách nào đó là một nhà nước trong lòng một nhà nước. Trên cương vị CEO, ông Tillerson đã chỉ đạo thực hiện hàng loạt thỏa thuận với nhiều quốc gia.

Tuy nhiên, quan điểm của ông Tillerson về các vấn đề quốc tế, trong nhiều cách, đi theo lối thông thường hơn so với ông Trump. Đó là lý do vì sao thậm chí các chuyên gia đối ngoại của Đảng Dân chủ hoan nghênh ông trở thành ngoại trưởng, với hy vọng rằng ông sẽ mang đến sự dày dạn, chín chắn trong chính quyền của Tổng thống Trump.

Thách thức

Khó khăn đầu tiên với ông Tillerson chính là từ bộ ngoại giao Mỹ với tình trạng thiếu hụt nhân sự. Nhiều nhân viên và quan chức ngoại giao đã xin nghỉ việc hoặc phản đối chính quyền mới của Tổng thống Trump, mà mới nhất là hơn 900 nhân viên ngoại giao ký thư phản đối nội bộ chỉ trích chính sách đóng cửa biên giới mà ông Trump vừa ban hành cuối tuần trước.

Với bên ngoài, làm thế nào tân Ngoại trưởng Mỹ có thể chuyển thể cam kết "Nước Mỹ trước tiên" của Tổng thống Trump thành cách tiếp cận ngoại giao lịch sự, trong khi vẫn duy trì được các mối quan hệ quan trọng sẽ là một thử thách đáng kể với ông Tillerson.

Những thách thức lớn đang chờ đợi tân Ngoại trưởng Mỹ là việc xử lý các cam kết của Tổng thống Trump viết lại quan hệ với Nga và Trung Quốc, xem xét lại thỏa thuận hạt nhân quốc tế với Iran, chuyển đại sứ quán Mỹ ở Israel từ Tel Aviv về Jerusalem, quan hệ với Mexico và đối phó với Triều Tiên.

Với Nga, mặc dù là một người có quan hệ thân thiết với Mátxcơva, song ông Tillerson đã bày tỏ quan ngại về những hành động của Nga. Mặt khác, ông nói rằng sẽ xem xét dỡ bỏ lệnh trừng phạt với Nga nếu ông Putin thỏa thuận cắt giảm vũ khí hạt nhân.

Với Trung Quốc, ông Tillerson sẽ phải tìm cách giải quyết khôn khéo trong quan hệ giữa hai cường quốc, khi mà Tổng thống Trump nhiều lần chỉ trích Bắc Kinh mở rộng quân sự ở Biển Đông, đe dọa chống chính sách bảo hộ thương mại và thách thức chính sách "một Trung Quốc".

Xoa dịu các nước đồng minh đang nổi giận với những mệnh lệnh hành pháp của ông Trump có thể sẽ là một công việc đòi hỏi nhiều tâm sức của tân Ngoại trưởng. Chẳng hạn, lệnh cấm nhập cảnh công dân từ 7 quốc gia Hồi giáo vào Mỹ đã làm Iraq tức giận, trong khi hợp tác với Baghdad trong cuộc chiến chống IS là một ưu tiên hàng đầu của Mỹ.

Sắc lệnh này cũng chọc giận nhiều nhà lãnh đạo Châu Âu, những nước quan trọng chung nỗ lực không chỉ ở Syria, Afghanistan và Libya, mà kể cả Thủ tướng Theresa May của đồng minh Anh cũng lên tiếng phản đối lệnh cấm này.

Quan hệ giữa Mỹ với Mexico đã giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ, sau khi ông Trump kiên quyết xây bức tường biên giới, bất chấp sự phản đối của Mexico.

Quan hệ giữa Mỹ với Thủ tướng Đức Angela Merkel cũng có nguy cơ rạn nứt sau khi Giám đốc Hội đồng Thương mại mới của Nhà Trắng chỉ trích giá trị thấp của đồng euro là lợi thế không công bằng với Đức. Còn lãnh đạo EU cách đây vài hôm thậm chí còn coi chính quyền mới của Mỹ là một mối đe dọa với EU.

"Ông Tillerson đối mặt với nhiệm vụ khó khăn nhất trong số tất cả những ngoại trưởng Mỹ từ thời hậu chiến đến nay" - tờ New York Times dẫn lời ông Ryan C.Crocker, cựu đại sứ Mỹ tại 5 nước Hồi giáo nhận xét.

[QC] Đăng tin tuyển dụng, tìm việc làm nhanh, uy tín tại trang Việc Làm Báo Lao Động.

Bình luận

Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu

Video xem nhiều nhất

Chú chó đào hố chôn bạn bị chết vì tai nạn giao thông