Toàn cầu hóa và những mặt trái mới

LĐCT Vân Anh
Joseph E. Stiglitz.

Bài viết của Joseph E. Stiglitz, người đoạt giải Nobel Kinh tế năm 2001 về toàn cầu hoá và những mặt trái mới.

15 năm trước, tôi đã viết cuốn sách "Toàn cầu hóa và những mặt trái", miêu tả sự phản đối ngày càng tăng ở các nước đang phát triển về những cải cách toàn cầu hóa. Nó dường như là một bí ẩn: Người ta nói rằng, quá trình toàn cầu hóa giúp người dân ở các nước đang phát triển được lợi hơn. Nhưng vì sao nhiều người lại thù địch với nó như vậy?

Ngày nay, những người phản đối toàn cầu hóa ở các thị trường mới nổi và các nước đang phát triển đã có thêm sự tham gia của hàng chục triệu người ở các nước tiên tiến. Các cuộc thăm dò ý kiến, trong đó có nghiên cứu công phu của Stanley Greenberg và các cộng sự tại Viện Roosevelt, cho thấy thương mại là một trong những nguyên nhân chính gây bất mãn ở một bộ phận lớn người Mỹ. Các quan điểm tương tự cũng được nhận thấy ở Châu Âu.

Vậy thì tại sao những gì mà các nhà lãnh đạo chính trị - và nhiều nhà kinh tế - nói rằng sẽ làm cho mọi người được lợi hơn lại bị sỉ vả?

Một câu trả lời thường được nghe thấy từ các nhà kinh tế tự do mới - những người ủng hộ các chính sách này - là người dân được hưởng lợi, nhưng chỉ là họ không biết điều đó. Sự bất mãn của họ là vấn đề đối với các bác sĩ tâm thần chứ không phải các nhà kinh tế.

Nhưng dữ liệu thu thập cho thấy các nhà kinh tế tự do mới có thể là những người được hưởng lợi. Nhiều bộ phận lớn người dân ở các nước phát triển không phong lưu gì. Ở Mỹ, 90% người thu nhập thấp nhất đã phải chịu đựng tình trạng thu nhập trì trệ suốt 1/3 thế kỷ. Thu nhập bình quân của người lao động làm toàn thời gian còn thấp hơn cả mức trung bình của 42 năm trước (tính cả điều chỉnh lạm phát). Mức lương thực tế chỉ bằng mức lương của 60 năm trước.

Những tác động của nỗi đau kinh tế mà nhiều người Mỹ trải qua thậm chí còn hiển hiện trong các thống kê y tế. Chẳng hạn, các nhà kinh tế Anne Case và Angus Deaton - đoạt giải Nobel năm nay - cho thấy tuổi thọ của một số phân khúc người Mỹ da trắng đang giảm.

Ở Châu Âu, những vấn đề này tốt hơn một chút, nhưng chỉ một chút mà thôi.

Cuốn sách mới của Branko Milanovic "Sự bất bình đẳng toàn cầu: Cách tiếp cận mới trong thời đại toàn cầu hóa" cung cấp một số chi tiết quan trọng, nhìn vào người thắng kẻ thua về thu nhập trong hơn 2 thập kỷ, từ năm 1988 đến 2008. Trong số những người thắng lớn không chỉ là những nhà tài phiệt thế giới chiếm 1% toàn cầu, mà còn có cả tầng lớp trung lưu ở các nền kinh tế mới nổi. Trong số những người thua lớn - tức là đạt được rất ít hoặc không thu được gì - là những người dưới đáy, tầng lớp trung lưu và tầng lớp lao động ở các nước phát triển. Toàn cầu hóa không phải là lý do duy nhất, nhưng là một trong những lý do.

Theo giả định của thị trường hoàn hảo (nền tảng của hầu hết các phân tích kinh tế tự do mới), thương mại tự do làm bình đẳng tiền lương của lao động không lành nghề trên khắp thế giới. Thương mại hàng hóa là một thay thế cho sự di chuyển của con người. Hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc - được sản xuất bởi lao động tay nghề thấp - làm giảm nhu cầu lao động không lành nghề ở Châu Âu và Mỹ.

Lực lượng này đông đến mức nếu không có chi phí vận chuyển, nếu Mỹ và Châu Âu không có nguồn lợi thế cạnh tranh khác như công nghệ, thì cuối cùng dường như lao động Trung Quốc sẽ tiếp tục di cư đến Mỹ và Châu Âu cho đến khi sự khác biệt về tiền lương được xóa bỏ hoàn toàn. Không ngạc nhiên, những người tự do mới chưa bao giờ nói đến hậu quả của tự do hóa thương mại, mà chỉ tuyên bố - một người có thể nói dối - rằng tất cả sẽ được hưởng lợi.

Sự thất bại của toàn cầu hóa trong lời hứa của các chính trị gia nổi bật chắc chắn sẽ làm suy yếu lòng tin và sự quả quyết. Các chính phủ đưa ra những gói cứu trợ hào phóng cho các ngân hàng đã dẫn đến cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, trong khi để mặc người dân thường tự chống đỡ cho bản thân. Điều này càng khẳng định quan điểm rằng sự thất bại của toàn cầu hóa không chỉ là vấn đề đánh giá sai lầm về kinh tế.

 

Loading...

[QC] Đăng tin tuyển dụng, tìm việc làm nhanh, uy tín tại trang Việc Làm Báo Lao Động.

Bình luận

Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu

Video xem nhiều nhất

Arsenal có chiến thắng chóng vánh 2 - 0 trước Basel