Tăng thuế thuốc lá không làm giảm nguồn thu ngân sách

LĐO Hoàng Hà
Chia sẻ

Tại sao phải tăng thuế thuốc lá? Mức tăng bao nhiêu thì phù hợp để giảm sử dụng thuốc lá và tăng thu ngân sách?

Tác hại lớn của việc sử dụng thuốc lá

Điều tra toàn cầu về tình hình sử dụng thuốc lá ở người trưởng thành - GATS 2010 cho thấyViệt Nam nằm trong nhóm 15 nước có số người hút thuốc lá nhiều nhất thế giới. Tỷ lệ nam giới  hút thuốc là 47,4% (trung bình cứ 2 nam giới có 1 người hút thuốc). Toàn quốc có 15,3 triệu người (trên 15 tuổi) hút thuốc và 33 triệu người không hút thuốc bị tiếp xúc thụ động với khói thuốc tại nhà; 5 triệu người không hút thuốc bị tiếp xúc thụ động với khói thuốc tại nơi làm việc.

Phần lớn người hút thuốc bắt đầu hút khi còn rất trẻ: Theo điều tra năm 2010, 56% người hút thuốc ở bắt đầu hút trước tuổi 20. Cũng theo GATS, năm 2007, 17% học sinh lứa tuối 13-15 từng sử dụng thuốc lá, trong đó, cứ 5 em có một em thử hút thuốc trước tuổi lên 10.

Các phương tiện truyền thông cũng đã thông tin về việc tỷ lệ hút thuốc lá cao đã gây ra các tác hại rất lớn. Tác hại về mặt sức khỏe và kinh tế tại Việt Nam khi mà tỉ lệ hút thuốc lá ở Việt Nam ở mức cao. Trước hết, tổn thất về mặt sức khỏe, Việt Nam có 40.000 người tử vong/năm vì các bệnh có liên quan đến thuốc lá; tỷ lệ bệnh nhân ung thư phổi có hút thuốc lá lên tới 96,8%; Bệnh tật và tử vong sớm do sử dụng thuốc lá chiếm 12% tổng gánh nặng bệnh tật tại Việt Nam. Các bệnh có nguyên nhân trực tiếp do sử dụng thuốc lá như: đột quỵ, mạch vành, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, ung thư phổi là những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở cả nam và nữ.

Gánh nặng bệnh tật các bệnh không truyền nhiễm mà nguyên nhân chính là thuốc lá đang gia tăng nhanh chóng: tỷ lệ mắc bệnh truyền nhiễm giảm từ 55,5% năm 1976 xuống 19,8% năm 2010 thì tỷ lệ mắc bệnh không lây nhiễm tăng từ 42,6% năm 1976 lên 71,6% năm 2010. Năm 2012, số trường hợp tử vong do các bệnh không lây nhiễm chiếm 73% tổng số ca tử vong do bệnh tật và thương tích ở Việt Nam. Một trong những nguyên nhân quan chính  là do tỷ lệ sử dụng thuốc lá cao.

Về mặt kinh tế, chúng ta có thể thấy những tổn thất qua bảng sau:

Thu ngân sách và chi phí y tế của 5 nhóm bệnh

 liên quan đến sử dụng thuốc lá (tỷ đồng)

Tăng thuế thuốc lá không làm giảm nguồn thu ngân sách ảnh 1

  Năm 2012, người Việt Nam đã bỏ ra 22 nghìn tỷ đồng để mua thuốc lá. Năm 2013, hơn 23 nghìn tỷ đồng là tổng chi phí điều trị và chi phí do mất khả năng lao động vì ốm đau và tử vong sớm chỉ cho 5 nhóm bệnh ung thư phổi, ung thư đường tiêu hóa - hô hấp trên, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, nhồi máu cơ tim, đột quỵ  trong số 25 bệnh do thuốc lá gây ra. Số tiền này có thể xây dựng được hàng trăm trường học, trạm y tế, giúp hàng triệu hộ nghèo có thể thoát nghèo.

Tăng thuế bao nhiêu để giúp giảm tỉ lệ sử dụng thuốc lá

Mức tăng thuế là bao nhiêu thì có thể tác động để giúp giảm tỉ lệ sử dụng thuốc lá và tăng thu ngân sách là câu hỏi được nhiều người đặt ra. Thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá tại Việt Nam thấp gần nhất so với các nước trong khu vực và đã không tăng suốt từ năm 2008 đến nay. Hiện nay, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá của Việt Nam tính trên giá xuất xưởng là 65%.  Nếu tính trên giá bán lẻ, mức thuế này chỉ chiếm 41,6%.  Mức thuế thuốc lá của Việt Nam chỉ cao hơn mức thuế của Campuchia (17%). 

Tăng thuế thuốc lá không làm giảm nguồn thu ngân sách ảnh 2
Việt Nam là nước có mức thuế tiêu thụ đặc biệt  đối với thuốc lá thấp gần nhất trong khu vực ASEAN và rất thấp so với các nước phát triển (Pháp 80%, Đức 73%, Úc 60 

Kinh nghiệm quốc tế và khuyến cáo của Ngân hàng thế giới, Tổ chức Y tế thế giới cho thấy tăng thuế là biện pháp quan trọng và có hiệu quả nhất, đóng góp tới 50-60% trong việc giảm tỷ lệ hút thuốc. Theo tính toán của các chuyên gia Tổ chức Y tế thế giới, Ngân hàng Thế giới, để giúp đạt mục tiêu giảm tỷ lệ hút thuốc, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá cần tăng: Từ năm 2015: tăng từ 65% lên 105%; Từ năm 2018: tăng từ 105% lên 145%.

 Theo tính toán của các chuyên gia, mức tăng thuế này có tác động tích cực đến tăng giá bán lẻ và tăng thu ngân sách. Theo đó, giá bán lẻ thuốc lá sẽ cao hơn tăng thu nhập bình quân đầu người. Giá bán lẻ trung bình cả giai đoạn 2015-2020 tăng khoảng 7%. Mức tăng giá này cao hơn mức tăng thu nhập bình quân đầu người trong giai đoạn này(khoảng 4,8%), như vậy sẽ có tác dụng giảm sức mua thuốc lá.

Còn với ngân sách, chắc chắn sẽ tăng. Tổng thu ngân sách từ tăng thuế thuốc lá trong giai đoạn 2015-2018 là 230.494 tỷ đồng, cao hơn mức thu ngân sách theo phương án trong dự thảo Luật là 76.074 tỷ đồng.

Với mức tăng thuế từ 65% hiện nay lên 105%  năm 2015 thì tỷ lệ thuế trên giá bán lẻ cũng chỉ tăng từ 41,6 % lên 50,5% năm 2015. Mức thuế này vẫn còn thấp hơn nhiều so với khuyến cáo của Ngân hàng thế giới, Tổ chức Y tế thế giới (66-80%) và cũng thấp hơn của nhiều nước trong khu vực như Thái Lan, Philipne, Singapore, Malaysia...

Trường hợp không thể tăng thuế ở mức giúp đạt mục tiêu quốc gia về giảm tỷ lệ hút thuốc, thuế thuốc lá cũng cần tăng ít nhất  ở mức giữ cho sức mua thuốc lá không tăng, cụ thể: thuế thuốc lá cần tăng từ 65% lên 85% vào năm 2015 và tăng lên 105% vào năm 2018” tương đương với việc tăng 10% mỗi năm từ nay đến năm 2018.

Kinh nghiệm tại nhiều quốc gia cho thấy tăng thuế thuốc lá không làm giảm nguồn thu ngân sách bởi tuy giá thuốc lá cao hơn làm giảm tiêu dùng nhưng do mức tăng thuế cao trên mỗi bao thuốc nên dù tiêu dùng thuốc lá giảm nhưng doanh thu thuế vẫn đạt ở mức cao. Hơn nữa, tỷ lệ hút thuốc có thể giảm nhưng do dân số tăng, sẽ luôn có  một số lượng nhất định người hút mới.

[QC] Đăng tin tuyển dụng, tìm việc làm nhanh, uy tín tại trang Việc Làm Báo Lao Động.

Bình luận

Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu

Video xem nhiều nhất

Người đàn bà “bí ẩn” liên tục xúi giục mẹ Phương Nga chạy án với giá 1 tỷ đồng