Chiến tranh Việt Nam vẫn trong lòng nước Mỹ

LĐCT Dương Trung Quốc
Phần trưng bày tiến trình lịch sử cuộc chiến tranh.

Ở Thủ đô Washington, ngoài “Công viên Việt Nam” nơi đặt tấm bia lưu danh và tưởng niệm những binh sĩ Mỹ chết trận ở Việt Nam gắn liền với Khu nghĩa trang Quốc gia Arlington toạ lạc ở gần đó, dấu ấn về cuộc chiến tranh mà nước Mỹ đã tham gia ở Việt Nam còn có một tượng đài ghi dấu sự liên minh giữa quân nhân Mỹ với Việt Nam Cộng hoà.

Sau gần 40 năm tính từ thời điểm Mỹ rút khỏi Việt Nam, thế hệ những người tham chiến, các cựu chiến binh cũng vãn dần. Nhưng cuộc chiến tranh này tiếp tục có mặt trên những trang sách, các bảo tàng và những cơ quan lưu trữ lịch sử. Và cuộc chiến ấy đã trở thành một phần lịch sử của nước Mỹ, một phần ký ức chung của người dân Mỹ.

Bắt đầu từ những thông tin “rò rỉ” từ vụ công bố “Hồ sơ của Lầu Năm Góc” của các nhà báo phản chiến, trong đó người đọc bất ngờ khi đuợc biết rằng trong Đại chiến II, Mỹ đã từng là Đồng Minh của các lực lượng chống phát xít ở Việt Nam mà người đứng đầu lại chính là Hồ Chí Minh. Tiếp đó là vụ Watergate buộc Tổng thống Nixon, người đã đẩy cuộc chiến ở Việt Nam lên tới đỉnh cao nhất bằng việc sử dụng “pháo đài bay” B52 đánh phá miền Bắc Việt Nam (1972) lại cũng là người đã chấp nhận sự rút lui của Mỹ khỏi cuộc chiến tranh này bằng việc ký kết Hiệp định Paris (1973). Đến khi, Tổng thống Gerald Ford phải ra những mệnh lệnh cuối cùng cho cuộc tháo chạy bằng đường không tất cả những người Mỹ cuối cùng khỏi Sài Gòn sáng ngày 30.4.1975, thì tất cả đã tạo nên “Hội chứng Việt Nam”, buộc người Mỹ phải truy tìm tận gốc để rút ra những bài học về một cuộc chiến tốn kém nhân lực, vật lực cũng như thời gian, mà nước Mỹ không thể nhắc đến từ “chiến thắng”. Và đây cũng là lần đầu tiên nước Mỹ bị chia rẽ sâu sắc giữa nỗ lực tiến hành chiến tranh của Chính phủ với phong trào phản chiến diễn ra mạnh mẽ ngay trong lòng dân chúng nước Mỹ.
Máy bay trực thăng và lính Mỹ trên chiến trường Việt Nam.

“Why Vietnam?” (Tại sao Việt Nam?) là câu hỏi sớm nhất được đặt ra sau khi cuộc chiến đã chấm dứt. Đó cũng là tựa đề một cuốn sách vốn là hồi ức của một cựu đại tá tình báo, L.A.Patti, một nhân chứng đã từng tổ chức những tiếp xúc đầu tiên của Mỹ với khu vực Đông Dương cũng là với các lực lượng dân tộc ở Việt Nam đứng đầu là Hồ Chí Minh. Tác giả cho rằng vì đã không quan tâm tham khảo lịch sử nên việc nước Mỹ tiến hành cuộc chiến tranh ở Việt Nam chẳng khác gì người thuỷ thủ già đã lỡ tay bắn chết con chim báo báo khiến con thuyền gặp nạn như một câu ngạn ngữ cổ của xứ Ái Nhĩ Lan. Tiếp đó là một cuốn sách được sử dụng như kịch bản cho một bộ phim nhiều tập mang tên “Việt Nam, một thiên lịch sử truyền hình” của Stanley Karnow, cùng với bộ phim “Cuộc chiến tranh 10.000 ngày” có sự tham gia của nhà báo chiến trường nổi tiếng Peter Arnett, là những lời giải đáp sớm nhất cho câu hỏi trên.

Tiếp đó, chúng ta thấy rất nhiều công trình nghiên cứu tổng kết chiến tranh, hồi ức của các tướng lĩnh và chính khách, các loại sách công cụ được xuất bản; nhiều bộ phim tài liệu, những công cụ tập hợp tư liệu bằng hình ảnh, nội dung của lưu trữ quốc gia được giải mật... được công bố trong suốt bốn thập kỷ qua. Một tờ tạp chí mang tên “Vietnam” vẫn đều đặn ra mắt gắn với chủ đề về cuộc chiến tranh này cho đến hôm nay...

Lần này, vào một hiệu sách ở Washington DC, tôi chú ý đến một kệ sách trưng bày nhiều cuốn sách có chung một tiêu đề, tạm dịch “Chỉ dẫn cho những kẻ mít đặc” (The Complete Idiot’s Guide to), sản phẩm của Nhà xuất bản Alpha, thành viên của tập đoàn xuất bản “Penguin Group” nổi tiếng của Hoa Kỳ.

Đây là loại sách phổ biến tri thức được viết cho mọi người. Nó được trình bày một cách rất dễ hiểu nhưng lại truyền đạt những kiến thức rất cơ bản cho người đọc. Và như tiêu đề của hệ sách này, nó dành cho những người chưa hề được trang bị bất kỳ một kiến thức tối thiểu nào về vấn đề mà cuốn sách đề cập tới, kẻ dốt nhất (hoàn toàn mít đặc).

Giới thiệu trên bìa sách cho biết, đến nay loại sách này đã công bố được khoảng 450 sản phẩm, cũng là 450 chủ đề khác nhau liên quan đến rất nhiều lĩnh vực. Và cuốn sách mà chúng tôi mua với giá đồng hạng 19.95USD mang tên “The Vietnam War” viết về cuộc chiến tranh Việt Nam của tác giả là TS Timothy P.Maga. Đây là bản in lần thứ hai cho dù lần đầu xuất bản mới từ năm 2010. Tác giả là một chuyên gia giáo dục trong lực lượng Không quân Mỹ, nghiên cứu và giảng dạy trong khuôn khổ chương trình giáo dục về quân sự của Đại học Maryland. Và dễ hiểu là sách nhằm vào những người không có một chút trải nghiệm nào về cuộc chiến tranh này, cũng có nghĩa là viết cả cho tương lai.

Cuốn sách dày hơn ba trăm rưỡi trang được chia thành 5 chương với 27 chủ đề, với mỗi chủ đề có vài ba câu hỏi rất cụ thể. Ở mỗi chủ đề sách lại đưa ra những tiểu mục nhằm nhấn mạnh đến những nội dung mà người đọc cần lưu ý để tiếp nhận những kiến thức tuy rất phổ thông nhưng lại bảo đảm chất lượng khoa học.

Chương mở đầu của sách cũng bắt đầu bằng câu hỏi “Tại sao Việt Nam?” và cũng đề cập tới nhân vật Hồ Chí Minh như để đưa ra cái định đề vì sao từ đồng minh lại trở thành đối thủ và vì sao Mỹ đã không thắng được trong cuộc chiến này, cho dù có những lý do lịch sử khiến nước Mỹ không thể đứng bên ngoài những sự kiện diễn ra trên bán đảo Đông Dương sau Đại chiến II, vào thời gian mà Chiến tranh lạnh đang chi phối và Việt Nam từ mục tiêu giành độc lập đã lựa chọn chủ nghĩa cộng sản...

Các chương sau nói về quá trình nước Mỹ có mặt tại Việt Nam từng bước bị ràng buộc; rồi chương nói về các bước leo thang, sự bế tắc không thấy ánh sáng cuối đường hầm để rồi chấp nhận thất bại (defeat), và rồi lại tìm cách khai thông... cho đến thời điểm này.

Không chỉ trên những trang sách được xuất bản chưa biết đến khi nào sẽ dứt, cuộc chiến tranh của Mỹ ở Việt Nam còn được định vị trong không gian trưng bày của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Hoa Kỳ. Cuộc Chiến tranh Việt Nam nằm ở thời đoạn cuối cùng của Chiến tranh lạnh với cuộc Chiến tranh Triều Tiên trước đó Mỹ đã tham dự dưới ngọn cờ Liên Hiệp Quốc và sau này là các cuộc chiến tranh Mỹ tham dự được gọi chung là “Vai trò mới của nước Mỹ” (New American Roles) trong đó có cuộc đương đầu với khủng bố diễn ra sau sự kiện 11.9 được trưng bày trong không gian tiếp theo.

Trong một không gian không lớn lắm nhưng trang trọng, phần trưng bày về Chiến tranh Việt Nam được chia làm hai mảng. Bằng ngôn ngữ hiện vật gốc của bảo tàng, chiếc máy bay trực thăng được trưng bày ở vị trí trung tâm như biểu tượng của cuộc Chiến tranh Việt Nam. Tính cơ động của phương tiện chiến tranh này là một thay đổi quan trọng của quân đội Hoa Kỳ vượt ra khỏi các phương thức tác chiến thông thường của các cuộc chiến tranh trước đó, nhằm đối phó với một cuộc chiến tranh vừa mang yếu tố “du kích” nhưng lại đạt tới những quy mô chiến tranh hiện đại mà VC (Việt Cộng, đối thủ của quân đội Mỹ) đã tiến hành trên chiến trường Việt Nam.

Chiếc máy bay được đặt trong tiểu cảnh là những binh lính Mỹ (người sáp) đang tham chiến với những thương vong phải trả là một lính Mỹ bị thương được đồng đội trợ giúp, cho thấy thông điệp mà Bảo tàng muốn nêu lên không phải là một hình ảnh “tô hồng” cuộc chiến mà nhấn mạnh đến hiện thực của một thử thách khắc nghiệt. Rất khiêm nhường nhưng gây ấn tượng là một hiện vật tiêu biểu của đối phương được đặt ngay kề chiếc trực thăng hiện đại. Đó là một chiếc xe đạp thồ với những chi tiết thiết kế rất sáng tạo của một nước nghèo tham gia chiến tranh với một nước giàu kèm theo lời giới thiệu gắn với đường mòn Hồ Chí Minh đã tạo nên sức mạnh của đối phương mà quân đội hiện đại của Mỹ phải ứng phó.

Mảng trưng bày thứ hai là những tấm ảnh tư liệu được sắp xếp theo trình tự thời gian gắn với những bước “leo thang” và “xuống thang” của Mỹ trên chiến trường Việt Nam biểu thị bằng số lượng lính Mỹ tham gia. Bắt đầu từ 1961 (với 11.000 quân nhân), 1966 (181.000), 1968 (536.000), 1970 (334.000), 1972 (24.000)... hơn một trăm tấm ảnh lịch sử được lựa chọn để trưng bày mở đầu bằng chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh (được chú thích là “lãnh đạo miền Bắc Việt Nam” phản ảnh một quan niệm của nước Mỹ cho rằng đây chỉ là sự can thiệp của Mỹ vào một cuộc nội chiến) và tấm ảnh kết thúc là chân dung Tổng thống G.Ford người đã chấm dứt sự tham chiến và có những nỗ lực ban đầu cho sự hàn gắn và hoà giải.

Điểm lại tất cả những tấm ảnh được lựa chọn để trưng bày từ vô vàn những tư liệu hình ảnh, có thể thấy được cái thông điệp, cũng là bài học lịch sử mà nước Mỹ muốn thể hiện trong bảo tàng quốc gia của mình không phải là sự thắng thua trong một cuộc chiến mà nhấn mạnh đến sự chia rẽ trong lòng nước Mỹ trước cuộc chiến này. Đó chính là một bài học lịch sử cay đắng nhưng rất sâu sắc để nước Mỹ có thể hàn gắn hướng tới tương lai, tựa như cuộc nội chiến ở thế kỷ XIX đã đưa đến cho nước Mỹ một sức mạnh để củng cố tinh thần Liên bang và khẳng định giá trị của Tự do.

Vì thế mà trong những hình ảnh được trưng bày chúng ta có thể thấy những tấm ảnh mà lẽ thường theo cách tư duy của người Việt Nam là “tốt đẹp phô ra, xấu xa đậy lại”, thì ở Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Hoa Kỳ người ta có cảm nhận rằng họ trưng bày theo nguyên tắc “sâu sắc phô ra, phù phiếm đậy lại”. Vì thế mà ta thấy những tấm ảnh lên án những sai lầm của Mỹ với hình ảnh cuộc thảm sát Mỹ Lai, cô gái bom napan, Hoà thượng Thích Quảng Đức tự thiêu, tướng Loan hành quyết VC... hay những dấu hiệu của sự thất bại như hình ảnh Tổng thống Johnson phờ phạc bò dài trên chiếc bàn trong Nhà Trắng, những lính Mỹ ưu tư hay hoảng sợ trên chiến trường, trận địa Khe Sanh khốc liệt... và nhất là sự chia rẽ nước Mỹ với hình ảnh các cuộc đấu tranh phản chiến quyết liệt, buổi diễn thuyết của mục sư Luther King hay hình ảnh nữ nghệ sĩ Jane Fonda với chú thích “thăm Hà Nội để ủng hộ Bắc Việt Nam”... Và cuối cùng là Tổng thống G.Ford mệt mỏi làm những công việc cuối cùng để khép lại trang sử, không phải đáng quên mà với người Mỹ là đáng nhớ...

Lần đến thăm Thư viện Quốc hội vô cùng hoành tráng, tôi tìm thấy trong quầy sách lưu niệm một cuốn sách khổ rất nhỏ (loại bỏ túi) có nhan đề “Guide to Vietnam” xuất bản cách nay đúng nửa thế kỷ (1962) được biên soạn để giới thiệu về đất nước, văn hoá và con người và cách ứng xử đối với một vùng đất còn xa lạ với nước Mỹ. Sách dùng trang bị cho những người Mỹ dân sự và các “cố vấn” đầu tiên đến Việt Nam để huấn luyện và hỗ trợ cho Chính quyền Sài Gòn, khởi động cho cuộc Chiến tranh Việt Nam.

Đọc lại trên mạng mới biết cuốn sách này mới được tái bản nhân 50 năm phát hành lần đầu (1962-2012) như lời nhắc rằng một lần nữa nước Mỹ phải hiểu biết Việt Nam, nhưng bài học sau nửa thế kỷ là không phải đến đó để... làm một cuộc chiến tranh.

[QC] Đăng tin tuyển dụng, tìm việc làm nhanh, uy tín tại trang Việc Làm Báo Lao Động.

Bình luận

Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu

Video xem nhiều nhất


Khoán xe công phụ thuộc gương mẫu lãnh đạo?

Xem tại đây

Từ 1.10 tới, Bộ Tài chính sẽ chính thức áp dụng chế độ khoán kinh phí sử dụng xe công đối với các chức danh thứ trưởng, chức danh lãnh đạo có hệ số phụ cấp chức vụ 1,25 (tổng cục trưởng và tương đương). Lãnh đạo Cục Công sản cho biêt, việc triển khai khoán xe công phụ thuộc vào địa bàn, đặc điểm từng nơi và đảm bảo được an ninh, an toàn. Cục Quản lý Công sản cũng đã và đang nghiên cứu về việc nhân rộng mô hình khoán xe và tính toán sao cho phù hợp. Quy định hiện hành, các chức danh có hệ số 0,7 trở lên được sử dụng xe công và từ 1,25 trở lên thì được đưa đón.Theo đánh giá của ông Thắng, số xe chức danh cả nước thống kê hiện vào khoảng 901 chiếc, nếu tính về hiệu quả tiết kiệm thì không nhiều nếu so sánh với tổng số xe hiện tại khoảng 37.000 chiếc. Do đó, để chính sách này phát huy hiệu quả, ông Thắng cho rằng phụ thuộc rất lớn vào sự gương mẫu của các vị lãnh đạo.“Nếu một Phó Chủ tịch tỉnh không sử dụng xe công đưa đón thì sẽ tác động đến các chức danh phía dưới như Giám đốc sở, Chủ tịch huyện”, ông Thắng ví dụ.

Còn 1 tuần nữa ngư dân sẽ được nhận đền bù do sự cố cá chết

Xem tại đây

Xung quanh sự cố cá chết do ô  nhiễm môi trường biển ở 4 tỉnh miền Trung, các bộ, ban, ngành đã nỗ lực hỗ trợ Chính phủ để khắc phục môi trường, ổn định đời sống, việc làm cho ngư dân. Để giải quyết những vấn đề này, Bộ NNPTNT đã có nhiều giải pháp quyết liệt. 

Trao đổi với PV Báo Lao Động chiều 27.9, Thứ trưởng Bộ NNPTNT Vũ Văn Tám, cho biết:Đến nay Bộ Tài chính và Bộ NNPTNT đang gấp rút hoàn thiện các phần việc liên quan để trình Chính phủ phê duyệt. Dự kiến đầu tháng 10 tiền đền bù sẽ đến tay những người bị thiệt hại. Người bị thiệt hại trực tiếp sẽ được nhận đền bù, đối tượng gián tiếp sẽ được nhận hỗ trợ, theo các mức quy định tương ứng.

Tăng mức đóng BHXH: 371.000 người lao động có nguy cơ mất việc?

Xem tại đây

Theo TS.Nguyễn Việt Cường – Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Mekong, việc tăng BHXH quá cao sẽ có thể dẫn đến giảm việc làm, tăng giá sản phẩm và giảm mức tăng trưởng của nền kinh tế. Bên cạnh đó, có thể làm giảm khả năng thu của quỹ BHXH do DN có thể đưa ra các giải pháp “đối phó” như chuyển lao động từ chính thức sang hợp đồng thời vụ…Cụ thể, tăng mức đóng BHXH làm gia tăng chi phí lao động. Nếu chi phí này tăng lên 10% thì cầu lao động trong ngắn hạn giảm đi 1,75% và dài hạn là 5,19%. Hiện nay, tỉ lệ đóng cho BHXH và các quỹ liên quan của DN trên tổng quỹ lương là 13,9%. Nếu như tỉ lệ đóng tăng lên 24% thì DN chịu mức tăng chi phí là 10,1%. Mức tăng này tương ứng với mức giảm cầu lao động 1,76% trong ngắn hạn và 5,23% trong dài hạn

Đề xuất giám sát trạm thu phí BOT, người dân có thể làm gì?

Xem tại đây

Được quyền phản ánh và tham gia kiểm tra, giám sát khi đường xấu, dự án có vấn đề là những đề xuất mà VCCI đưa ra để tăng tính minh bạch cho các dự án BOT trong dự thảo Thông tư quy định về trạm thu phí sử dụng đường bộ thuộc dự án BOT.

Theo VCCI, có nhiều cách để người dân tham gia trực tiếp vào việc giám sát các dự án BOT. Cụ thể, VCCI đề nghị Bộ GTVT bổ sung quy định cho phép người dân và doanh nghiệp kinh doanh vận tải, doanh nghiệp có vận tải nội bộ quyền phản ánh, kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền tạm dừng thu phí. Đi cùng với quyền đó là trách nhiệm kiểm tra thực tế, trả lời phản ánh kiến nghị của cơ quan nhà nước và công khai quá trình kiểm tra thực tế (cho cả chủ đầu tư và người nêu kiến nghị tham gia), công khai kiến nghị và trả lời kiến nghị trên cổng thông tin điện tử.

VCCI cũng nêu ví dụ về việc khi mặt đường xuống cấp, cơ quan quản lý giao thông có thể chưa nhận thấy được ngay, nhưng các lái xe, đặc biệt là các hãng vận tải là người trực tiếp phải chịu hậu quả và có động lực rõ ràng để kiến nghị về việc yêu cầu dừng thu phí.

Thị trường phân bón: 90% là gạch đá, vôi, chỉ có 1,9% dinh dưỡng

Xem tại đây

Theo TS Nguyễn Đình Hạc Thúy - Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội Phân bón Việt Nam - cả nước có tới 63 Cty, tổ hợp sản xuất kinh doanh phân bón giả (PBG), phân bón kém chất lượng bán ra trên 48 tỉnh, TP cả nước. Trong đó có những vụ điển hình: Cty TNHH Việt Thái (Đồng Nai) đăng ký chất lượng trên giấy phép và bao bì phân NPK hàm lượng dinh dưỡng 53%, nhưng khi kiểm định tổng hàm lượng dinh dưỡng chỉ có 7,2%.

Hay như tại CTCP Quốc tế Đông Trung (Lâm Đồng), sau 3 lần kiểm tra mới bắt được, hàm lượng dinh dưỡng trong phân chỉ có 8,2% nhưng trên bao bì ghi tới 53%. Cty Đông Hải (Đà Nẵng) trên giấy phép, bao bì ghi hàm lượng dinh dưỡng 53% nhưng thực chất chỉ có 3%. Hay mới đây, CTCP Đầu tư Khoa học kỹ thuật và Công nghệ Việt Pháp Hà Nội bị phát hiện 600 tấn phân bón NPK và nhiều bao bì giả danh các Cty phân bón có uy tín như Bình Điền, Phú Mỹ, Lâm Thao, Cà Mau… Điều kinh khủng là hàm lượng dinh dưỡng trong các mẫu phân bón giả danh này chỉ có 1,9%, còn lại là bột, đá vôi, đất sét.

TS Thúy cũng cho rằng, kết quả điều tra cho thấy có tới trên 800 cơ sở sản xuất phân bón. Đa số các cơ sở sản xuất phân bón bằng “công nghệ cuốc xẻng”, xe trộn bêtông và không có phòng thí nghiệm. “Nếu kiểm tra 100% các tỉnh, thành thì con số sẽ lên trên 1.000 cơ sở. Việc cung ứng thì chồng chéo, phân bón từ miền Nam chở ra Bắc và ngược lại, trong khi đó các loại phân này cùng một chủng loại, cùng một hàm lượng…; các yếu tố này đã khiến giá phân bón bị “đội” lên ngất ngưởng và bắt nông dân phải gánh chịu” - TS Thúy bất bình nói.

Các ngân hàng đồng loạt giảm lãi suất huy động

Xem tại đây

Theo đại diện của Ngân hàng Nhà nước, một số tổ chức tín dụng lớn đã điều chỉnh giảm lãi suất huy động VND ở các kỳ hạn dưới 1 năm với mức giảm từ 0,3-0,5%/năm.

Theo đó, lãi suất áp dụng đối với tiền gửi không kỳ hạn và dưới 1 tháng được các tổ chức tín dụng này công bố ở mức 0,3-0,5%/năm, kỳ hạn từ 1 tháng đến dưới 3 tháng ở mức 4,2-4,3%/năm, kỳ hạn từ 3 tháng đến dưới 5 tháng ở mức 4,8%/năm, kỳ hạn từ 5 tháng đến dưới 6 tháng ở mức 5%/năm, kỳ hạn từ 6 tháng đến dưới 9 tháng ở mức 5,3%/năm và kỳ hạn từ 9 tháng đến dưới 12 tháng ở mức 5,5%/năm. 

Kinh tế 24h: 1 tuần nữa ngư dân được đền bù sự cố cá chết, NH đồng loạt giảm lãi suất