Ở chốn lao xao

Kết nối Sài Gòn - Hà Nội

LĐCT - 45 Nguyễn Bỉnh Quân
Tác phẩm “Vô đề trắng” (sơn dầu, 100 x 300 cm, 2016) của Nguyễn Quân tại triển lãm “Kết nối”.

Tại một quán cà phê rất đông khách quen người nước ngoài và giới trẻ Sài Gòn có triển lãm “Kết nối 4”. Đó là triển lãm lần thứ tư trong chuỗi hoạt động nghệ thuật kéo dài nhiều năm nay của một nhóm bạn nghệ sĩ Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh do các nghệ sĩ Phú Hà và Trần Đức Sỹ điều phối.

Các nghệ sĩ Hà Nội vào TP. Hồ Chí Minh rồi “rong ruổi trời Nam”, các đồng nghiệp phương Nam ra Hà Nội và “chu du đất Bắc”. “Kết nối” không chỉ là một cuộc trưng bày mà bao gồm một chuỗi hoạt động giao lưu giữa nghệ sĩ với nhau và với công chúng, những cuộc trò chuyện nghệ thuật, nhất là các chuyến đi thực tế, những chuyến du khảo văn hóa từ Lũng Cú cực Bắc tới Đất Mũi cực Nam, từ văn hóa Chăm Châu Đốc tới văn hóa Kh’mer Trà Vinh… “Kết nối” cũng không phải một nhóm cố định, có tuyên ngôn nghệ thuật thống nhất mà thành phần luôn mở, thay đổi theo từng chương trình. Tác phẩm nghệ thuật của nhóm vì thế khá đa dạng: Hội họa, đồ họa, điêu khắc, gốm, sắp đặt… Phong cách nghệ thuật lại càng khác nhau, mỗi người một kiểu không (ai) giống ai! “Kết nối” 4 có 13 tác giả là 13 tiếng nói khác nhau trong một cuộc tọa đàm văn hóa hơn là 13 giọng hát trong một dàn đồng ca. Mục đích của triển lãm là để tâm giao - hàn huyên với người yêu nghệ thuật hơn là để quảng bá tác phẩm hay “báo cáo” thành tựu sáng tác mới. Cách đó không xa trên Đường Sách Nguyễn Văn Bình cũng hàng loạt cà phê vỉa hè. Bên hông một quán đẹp có cuộc giới thiệu “Ảnh chụp các nghệ sĩ Sài Gòn xưa” của một tay máy lão thành. Bên hông một quán khác có cuộc trò chuyện về tiểu thuyết “Yêu trên đỉnh Kilimanjaro” của nữ nhà văn trẻ Nguyễn Quỳnh Trang. Chị mới từ Hà Nội vào Sài Gòn đô hội xô bồ, nhộn nhạo hai năm nay để viết cuốn văn chương tâm linh này, nói về cái vô thường của đời sống trần tục và khát khao leo núi mong đạt tới “cõi không” của các công dân trẻ toàn cầu. Các quán cà phê khá nhã nhặn, thanh lịch nhưng không cần sang trọng, chỉ cần thân thiện đã trở thành “nơi chốn thứ ba” (sau nơi ở và cơ quan, công sở) được gọi là các không gian thư giãn - sáng tạo. Khách đến giải khát nhâm nhi bánh trái, xem tranh, nghe nhạc, đọc sách, lên mạng hoặc làm việc nghiên cứu trên với máy tính, hoặc hẹn hò kết nối tình duyên hoặc giao lưu, thương thảo hợp đồng với các đối tác làm ăn, khởi nghiệp… Khắp đô thị khổng lồ này đang có một phong cách sống và làm việc hiện đại kiểu mới mà kết nối người với người, thư giãn với sáng tạo là hai hành vi hạt nhân.

Trong lịch sử văn hóa hơn 100 năm qua kết nối Sài Gòn - Hà Nội luôn là một trục hoạt động chính, có hiệu quả tác động lớn lao nhất tới tiến trình văn hóa dân tộc: Trương Vĩnh Ký thăm thú Hà Thành, giao lưu tiếp xúc với văn nhân đất Bắc khích động nghiên cứu khoa học ngôn ngữ, nhân văn…, Tản Đà rồi Phan Khôi vô Nam làm báo phát huy các thành tựu văn xuôi báo chí quốc ngữ thời trước đó của “Lục tỉnh”, Nguyễn Bính Nam tiến làm thơ, Lê Văn Đệ vào Sài Gòn dạy vẽ (mở ra một đoạn mới của Trường Vẽ Gia Định). Rồi cuộc kết nối lớn của các văn nghệ sĩ trí thức Hà Nội thì “di cư” vào Sài Gòn còn Sài Gòn thì “tập kết” ra Hà Nội. Sau đó là văn nghệ sĩ miền Bắc “đi B” còn văn nghệ sĩ Nam thì ra bưng biền rồi ra Hà Nội. Động lực lớn nhất của phát triển văn hóa văn nghệ sau 1975 chính là các cuộc kết nối những người sáng tạo Hà Nội - Sài Gòn. Chỉ xin nêu một thí dụ nhỏ: Ta khó có thể thấy hết tác động của việc văn nghệ, trí thức Hà Nội khai thác, tận thu sách báo, băng đĩa, tranh ảnh, văn hóa phẩm… ở Đường sách cũ Bùi Viện Sài Gòn ngay sau giải phóng tới đời sống tinh thần ở Hà Nội. Riêng với mỹ thuật của tôi thì sự tham gia của các họa sĩ trẻ Sài Gòn vào các trại sáng tác, các triển lãm lớn ở Hà Nội, rồi các họa sĩ Hà Nội bày tranh quy mô, liên tục ở Sài Gòn những năm 1990 luôn là những sự kiện “chấn động”, tiếp năng lượng cho những “đổi mới” nghệ thuật.

Các cuộc hòa nhập nghệ thuật nhộn nhịp giữa hai trung tâm lớn này, nhất là sau khi nước nhà thống nhất đã thành một truyền thống, một động lực, một phương thức sinh hoạt và phát triển văn hóa nghệ thuật của đất nước ta vốn rất đa dạng về địa văn hóa trải dài theo trục Bắc - Nam. Và bây giờ dường như phong cách sống hiện đại mới nảy nở, kết nối thư giãn - sáng tạo ở hai thành phố đang mở ra dư địa mới cho việc gìn giữ phát huy truyền thống quý giá này.

[QC] Đăng tin tuyển dụng, tìm việc làm nhanh, uy tín tại trang Việc Làm Báo Lao Động.

Bình luận

Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu

Video xem nhiều nhất

Năm 2017, vấn đề tiền lương sẽ thay đổi như thế nào?