Chăm sóc sau phẫu thuật ung thư đại trực tràng

LĐĐS - 14 TS.BS Bùi Chí Viết
Chia sẻ
Nội soi để chẩn đoán bệnh ung thư đại tràng.

Ung thư không phải là dấu chấm hết. Ngày nay, với rất nhiều tiến bộ trong việc điều trị bệnh ung thư, đã có những phương pháp điều trị mang lại kết quả cao và cải thiện đáng kể chất lượng sống của người bệnh nếu như được điều trị sớm và đúng cách.

Bệnh thường gặp

Ung thư đại trực tràng (UTĐTT) là bệnh thường gặp ở nước ta, nếu được phát hiện sớm, chỉ định điều trị đúng sẽ góp phần làm tăng tỉ lệ chữa khỏi bệnh.

Ða số bệnh ung thư điều trị có kết quả tốt thường do phối hợp bởi nhiều phương pháp, gọi là “điều trị đa mô thức”, bao gồm việc mổ (phẫu trị), điều trị bằng thuốc (hóa trị), điều trị bằng tia xạ (xạ trị), các điều trị sinh học (liệu pháp trúng đích - hay điều trị đích) dựa trên những tiến bộ mới đây trong lĩnh vực sinh học phân tử. Các phương pháp trên sẽ được phối hợp xen kẽ theo trình tự trước - sau của từng phác đồ điều trị được hội chẩn của các thầy thuốc chuyên khoa.

Hiện nay, người ta chia UTĐTT ra làm 4 giai đoạn dựa trên kích thước bướu và tình trạng của bướu xâm lấn các cơ quan tại chỗ; các tế bào ung thư có chạy đến hệ hạch bạch huyết hay chưa (di căn hạch) và cuối cùng là có chạy tới các cơ quan khác như gan, phổi… (di căn xa). Bệnh được chẩn đoán ở giai đoạn I, được gọi là giai đoạn sớm và khả năng trị khỏi bệnh rất cao; ở giai đoạn IV là giai đoạn trễ, tuy nhiên nếu được điều trị đúng thì cũng chưa phải là tuyệt vọng.

Phẫu trị (mổ) là vũ khí được chọn lựa đầu tiên để cắt bỏ “đoạn ruột mang bướu” ra khỏi cơ thể với một khoảng an toàn cách xa bướu, đồng thời phải lấy hết các hạch bạch huyết đi kèm theo nhằm phòng tránh nguy cơ tái phát tại chỗ. Hai đầu ruột sau khi cắt sẽ được nối lại, tạo sự thông thương như đường ruột bình thường. Với những tiến bộ hiện nay, việc tái lập lại đường ruột có thể thực hiện một cách nhanh chóng nhờ các phương tiện khâu nối máy. Tùy theo vị trí bướu nằm ở bên “phải”, bên “trái” hay ở phần cuối của đại tràng mà các phẫu thuật viên sẽ cắt bỏ một đoạn ruột mang bướu.

Với sự phát triển không ngừng trong lĩnh vực ngoại khoa và chuyên ngành gây mê hồi sức, những phương thức phẫu thuật ít xâm lấn (phẫu thuật nội soi) được áp dụng ngày càng nhiều bên cạnh các phẫu thuật thường qui khác (mổ mở). Tuy nhiên, phẫu thuật nội soi chỉ có thể thực hiện được tại các bệnh viện chuyên khoa, do đó việc chăm sóc sau mổ sẽ được các bác sĩ đặt trọng tâm vào: Giảm đau sau mổ, tập vận động sớm cho bệnh nhân, tập vật lý trị liệu và chế độ dinh dưỡng. Tích cực trong chăm sóc sau mổ sẽ làm giảm thời gian nằm viện của bệnh nhân từ 1 - 4 ngày.

Chăm sóc sau mổ

Chăm sóc sau mổ là một phần không thể thiếu trong toàn bộ quá trình điều trị ngoại khoa. Việc chăm sóc sau mổ được chú trọng và thực hiện liên tục xung quanh cuộc mổ từ việc đánh giá và chuẩn bị bệnh nhân cho mỗi một cách thức phẫu thuật, đến việc tư vấn cho người bệnh nhằm làm giảm thiểu những xáo trộn tâm lý, cũng như giúp cho sự hồi phục sức khỏe của họ được nhanh chóng hơn.

Riêng người bệnh sau mổ UTĐTT cần được chăm sóc và theo dõi một cách chặt chẽ, phải theo dõi sát tình trạng mạch, nhiệt độ, huyết áp, nhịp thở. Duy trì dịch truyền trong vài ngày đầu sau mổ nhằm cân bằng nước, điện giải cho người bệnh. Việc giảm đau sau mổ được hỗ trợ bởi máy bơm tiêm tự động, giúp bệnh nhân tự giảm đau theo đúng liều lượng thuốc đã được tính toán.

Hướng dẫn người bệnh tập vận động sớm, tập hít thở và cho bệnh nhân ăn uống trở lại sớm vào ngày thứ nhất sau mổ, không cần thiết chờ đợi khi có nhu động ruột trở lại như quan điểm trước đây. Hạn chế đặt ống thông (như ống thông mũi - dạ dày, ống thông tiểu), hay dẫn lưu chỉ đặt khi thật sự cần thiết. Các bác sĩ sẽ thăm khám bụng người bệnh mỗi ngày, sờ nắn bụng để đánh giá tình trạng của phúc mạc, theo dõi sát sự hoạt động trở lại của ruột.

Những bất lợi sau phẫu thuật UTĐTT mà các phẫu thuật viên luôn luôn lo lắng là tình trạng xì rò miệng nối, bị dính ruột và tắc đường ruột gây chướng bụng và không đại tiện được. Những bệnh nhân béo phì, nhất là ở phụ nữ, thì rất dễ bị thuyên tắc tĩnh mạch sâu nếu không tập vận động sớm sau mổ. Ngoài ra, những bệnh nhân lớn tuổi và đặc biệt những bệnh nhân có bệnh lý mạn tính kèm theo như tim mạch hay tiểu đường… sẽ góp phần làm tăng nguy cơ biến chứng sau mổ.

Chế độ dinh dưỡng hợp lý sau mổ

Nhu cầu tăng dinh dưỡng và năng lượng giúp làm lành vết thương, chống nhiễm trùng và hồi phục sức khỏe sau cuộc mổ. Bệnh nhân suy dinh dưỡng trước mổ sẽ làm thời gian hồi phục kéo dài, vết thương chậm lành và biến chứng nhiễm trùng vết mổ là không thể tránh khỏi, do đó cần chăm sóc dinh dưỡng tích cực trước mổ.

Liệu pháp dinh dưỡng có thể giúp làm giảm mất cân bằng dinh dưỡng do phẫu thuật gây ra, bổ sung dinh dưỡng đường uống, dinh dưỡng qua đường ruột, dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch, các loại thuốc làm tăng sự thèm ăn. Tránh các loại nước uống có ga (sô-đa) và các loại thức ăn gây ra khí như đậu, đậu Hà Lan, bông cải xanh, bắp cải, củ cải, dưa chuột. Chọn thức ăn giàu protein và nhiều calo (trứng, phô mai, sữa, kem, các loại hạt, bơ đậu phộng, thịt, gia cầm, cá…).

Ở những bệnh nhân bị táo bón, nên tăng thêm chất xơ trong khẩu phần ăn hàng ngày (ngũ cốc nguyên hạt, đậu, rau củ quả, trái cây…). Việc hồi phục chức năng sinh lý đường ruột của bệnh nhân UTĐTT trở về bình thường khoảng một tuần sau mổ. Chế độ ăn không thay đổi so với trước mổ, tuy nhiên ở những bệnh nhân bị bệnh UTĐTT (ruột kết) cần giảm bớt lượng chất xơ trong thời gian vài tháng đầu sau mổ.

Phẫu thuật cũng có thể trị khỏi cho những vị trí di căn còn giới hạn, như di căn gan. Gần 40% bệnh nhân sống còn 5 năm sau khi được cắt một phần gan do di căn. Mặc dù, di căn đơn độc ở phổi ít gặp hơn là di căn gan, cắt bướu di căn cho từng nhóm bệnh nhân chọn lọc cẩn thận, cho thấy thời gian sống còn 5 năm từ 34 - 45%. Thời gian theo dõi được khuyến cáo là từ 3 - 6 tháng trong ba năm đầu, mỗi 6 tháng cho năm thứ tư và năm thứ năm, sau đó mỗi năm nên tái khám một lần.
TS.BS Bùi Chí Viết (Nguyên Trưởng khoa Ngoại 2, Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, Giảng viên Trường ĐH Y Dược TP.HCM)

 


 

[QC] Đăng tin tuyển dụng, tìm việc làm nhanh, uy tín tại trang Việc Làm Báo Lao Động.

Bình luận

Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu

Video xem nhiều nhất

Vợ chồng Obama bay phi cơ riêng đi nghỉ xa hoa ở Italy nóng nhất hôm nay