Có nên học tiếng Hán trong trường Việt?

LĐĐS - 24 Hoàng Linh
Lớp học tiếng Hán ngày xưa.

Thời gian gần đây, có ý kiến đề xuất đưa tiếng Hán vào chương trình giáo dục Việt Nam mà chủ yếu là từ những nhà nghiên cứu tiếng Hán. Ý kiến này ngay lập tức gặp phải sự phản ứng của nhiều người. Vì sao vậy?

Học chữ Hán để giữ chữ Việt?

PGS.TS Đoàn Lê Giang là người nhiệt tình nhất trong việc ủng hộ luận thuyết này. Tại Hội thảo “Vai trò của Hán Nôm trong văn hóa đương đại” diễn ra hôm 27.8, ông Giang cho rằng, trong số các quốc gia thuộc khu vực đồng văn (các quốc gia chịu ảnh hưởng của văn hóa Trung Quốc - PV) chỉ có Việt Nam là từ bỏ chữ Hán hoàn toàn nên thế hệ sau ít hiểu biết về quá khứ dân tộc.

Từ bỏ chữ Hán cũng là lý do khiến thanh niên Việt Nam đơn giản nhất, học hành hời hợt nhất, các nhà khoa học xã hội của Việt Nam cũng kém nhất so với học giả các nước và nước ta nghèo nhất, lạc hậu nhất so với Nhật, Hàn hay Trung Quốc.

Ông Giang dẫn ví dụ, ở Nhật, người tốt nghiệp phổ thông phải biết ít nhất 1.945 chữ Hán, đến hết đại học thì phải biết khoảng 3.000 chữ. Trung Quốc cũng yêu cầu số lượng tương tự. Hàn Quốc thì hết phổ thông, học sinh phải biết khoảng 1.000 chữ. Chỉ có Việt Nam là không đặt ra yêu cầu này.

Ông Giang cũng cho biết, nghiên cứu của một trung tâm nơi ông được mời dạy chữ Hán Nôm cho học sinh tiểu học cho thấy, những học sinh được học chữ Hán Nôm hình thành và phát triển nhân cách tốt hơn những học sinh khác không được học.

“Trước đây, chúng ta cứ nói rằng không dùng chữ Hán để giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt nhưng hiện nay phải nói ngược lại, phải học chữ Hán để giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt”, ông Giang nhấn mạnh.

Đồng tình với quan điểm này, PGS.TS. Trịnh Khắc Mạnh (Viện Nghiên cứu Hán Nôm) khẳng định, việc dạy Hán Nôm trong nhà trường phổ thông dứt khoát là phải đặt ra. Theo ông Mạnh, việc không có tri thức về Hán Nôm khiến hiện nay nhiều từ ngữ tiếng Việt bị nói sai.

Bên cạnh đó, hầu hết các môn học đều có tính liên thông, kế thừa từ bậc phổ thông lên đại học, riêng môn Hán Nôm là không có. Việc dạy các văn học cổ hiện nay chỉ thông qua phiên âm chứ không đưa nguyên văn Hán Nôm vào đã dẫn đến nhiều sai sót trong cách dạy cũng như cách hiểu văn học cổ.

Nói chung là các ý kiến trên nặng về tính hàn lâm, tất nhiên thôi vì môn học thuật nào cũng có lợi ích của nó nhưng nghiên cứu học tập nó khác với giáo dục phổ thông rất xa.

 PGS.TS Đoàn Lê Giang - người ủng hộ việc đưa tiếng Hán vào trường Việt.

Tiếng Việt căn bản đã trong sáng

Cần phải thấy rằng, khi thoát ly ra khỏi tiếng Hán, Hán Nôm và phổ biến bằng chữ quốc ngữ, tiếng Việt đã có bước tiến vượt bậc và căn bản đã trong sáng không cần phải lui về lối học tầm chương trích cú vốn đã lạc hậu trong học thuật và giáo dục.

Một ý kiến trên mạng xã hội của một blogger nổi tiếng đang được nhiều người đồng tình: “Nếu muốn chứng minh trẻ con cần học tiếng Hán, xin hãy có một nghiên cứu đầy đủ về mối liên quan giữa sự cần thiết, cũng như sự liên quan giữa cái trong sáng của tiếng Việt với việc học chữ Hán. Biết bao bạn bè thế hệ tôi, chẳng biết một câu, một từ nào chữ Hán, sao vẫn sử dụng được tiếng Việt đúng với cái trong sáng của nó? Các bạn thử hỏi nhà văn Anh Đức, Nguyễn Thành Long..., là những tác giả nổi tiếng một thời, xem các anh có cần biết chữ Hán để viết văn một cách trong sáng không? Tại sao Singapore họ coi trọng tiếng Anh hơn tiếng Hoa? Cách đây vài chục năm, họ tập trung dữ dội vào việc đưa tiếng Anh phổ cập. Rồi sau khi phổ cập xong, mấy năm nay, họ mới bắt đầu có yêu cầu cao hơn với học sinh về học tiếng Hoa trong trường phổ thông.

Học sinh Việt Nam, nhiều em viết tiếng Việt sai chính tả be bét, khả năng đọc hiểu rất kém - đâu phải vì không biết tiếng Hán. Đó là vì cách dạy, quan điểm dạy cả ở nhà trường và gia đình. Đó là hiện tượng nảy sinh từ thời kỳ sau năm 1975 - khi người ta cải cách chữ viết, tung hô việc học theo bài mẫu, học thuộc lòng, học vì điểm số. Thời chúng tôi, chỉ cần copy bài mẫu hoặc bài của bất cứ ai là nhận ngay điểm 0 và bị thầy cô giáo cũng như bạn bè “gừ” cho tới số. Khi trẻ con phải viết và trả lời theo mẫu (dù đó là mẫu của thầy cô giáo hay bố mẹ đưa ra), rồi sống theo những khuôn phép phong kiến vô lý, vô ích - thì không chỉ sự trong sáng của tiếng mẹ đẻ, mà tất cả mọi sự trong sáng đều bị “cuốn theo chiều gió” hết. Vậy thì xin các giáo sư hãy tập trung vào một ưu tiên chính thôi, đừng đưa ra quá nhiều quan điểm mà gây nên trào lưu “Loạn nghĩ”, mệt mỏi cho xã hội lắm”.

Đúng vậy, nếu đọc “Thi nhân Việt Nam” của Hoài Thanh - Hoài Chân, “Hương rừng Cà Mau” của Sơn Nam, “Đất Phương Nam” của Đoàn Giỏi, “Tự Lực Văn Đoàn”, “Dấu chân người lính” của Nguyễn Minh Châu, “Nỗi buồn chiến tranh” của Bảo Ninh, thơ Nguyễn Duy, văn Tô Hoài và nhiều tác phẩm qua các thời kỳ…, chúng ta sẽ thấy nội hàm của tiếng Việt, sau khi đã thoát ra được lối văn chương tầm chương trích cú, dẫn điển tích, biền ngẫu…, đã trở nên trong sáng và phong phú như thế nào… Bây giờ, nếu trộn vào đó ba mớ tiếng Hán không đến nơi đến chốn, không hiểu nó còn là văn chương không?

Học tiếng Hán, ngược chiều thế giới quen thuộc

Ông Phạm Anh Dũng - cựu Phó Tổng Giám đốc Greystones Data Systems Việt Nam - nói khá rõ về vấn đề này: Thực chất, chữ Hán là một loại chữ tượng hình và tượng thanh rất phức tạp, khó học, khó viết và rất dễ quên nếu không được học bài bản và không thường xuyên sử dụng.

Nếu học sinh chỉ học 1.000 - 2.000 chữ Hán thì cũng không thể không viết sai chính tả khi mà có đến 70% từ tiếng Việt vay mượn từ tiếng Hán. Việc thoát khỏi 70% tiếng Việt ra khỏi tiếng Hán là sự thành công của nhiều thế hệ truyền giáo người Pháp suốt hàng trăm năm nhằm đơn giản hóa tiếng Việt theo chữ Latin.

Nếu Việt Nam chấp nhận 3.000 ký tự Hán viết thẳng vào tiếng Việt thay cho tiếng Việt thành chữ quốc ngữ luôn thì hãy dạy chữ Hán cho học sinh, nếu không thì hãy quên chuyện này đi vì học chữ Hán mà không sử dụng thì cũng quên thôi và lãng phí thời gian.

Nhà cải cách Lý Quang Diệu với bài học chọn tiếng Anh làm ngôn ngữ chính trong trường học thay vì tiếng Hán.

Không hiểu là các nhà cải cách giáo dục suy nghĩ thế nào mà lại so sánh giữa Việt Nam, Hàn Quốc và Nhật Bản theo tiếng Hán Nôm một cách khập khiễng và phiến diện như vậy. Đề nghị các vị đi học tiếng Nhật và tiếng Hàn để hiểu trước khi phát biểu và áp đặt cho tiếng Việt.

Đây lại là sự thất bại chiến lược nữa của các chuyên gia đầu ngành khi họ được đào tạo bài bản lý thuyết song kém thực hành và hiểu biết thực tế. Đề nghị các báo nên đi tìm hiểu lại với các chuyên gia ngôn ngữ ở Nhật Bản, Hàn Quốc trước khi có những phỏng vấn với các vị này. Viết báo kiểu này gây hiểu lầm và làm phản ứng dư luận.

Tôi đồng ý với các luận điểm của ông Phạm Anh Dũng. Theo tìm hiểu của chúng tôi, nếu đưa chữ Hán vào trường Việt, học sinh sẽ làm lại từ đầu vì các nguyên tắc của tiếng Hán (tượng hình) hoàn toàn khác với ngôn ngữ tiếng Việt và tiếng Anh... (ký âm).

Việc Việt Nam có ngôn ngữ như hiện nay giúp người Việt tiếp cận rất nhanh với công nghệ và khoa học.

Về mặt ngôn ngữ, tiếng Hán có những bất lợi chết người sau: Thời gian học dài: Người học chữ Trung Quốc phải có nhiều thời gian (2 - 3 năm) mới nhớ được mặt chữ của 3.000 - 4.000 từ thường dùng; nếu dùng lối tượng thanh thì nhanh và đơn giản hơn.

Chữ viết phức tạp, nhiều nét: Có những chữ trên hai mươi lăm nét. Truyền thông rất rắc rối, gần một vạn chữ vì không thể dùng ba bốn chục ký tự mẫu và dấu như các chữ lối tượng thanh. Không đánh được tín hiệu: Phải dùng khoảng 8.000 dấu hiệu (code), mỗi dấu hiệu thay cho một chữ.

Với những lý do trên, chúng tôi đề nghị Bộ Giáo dục - Đào tạo và Chính phủ cân nhắc, thận trọng trong việc xem xét đề nghị của các nhà nghiên cứu tiếng Hán.

Bài học gần nhất là Singapore. Người Sing đa số nói tiếng Hoa nên khi Thủ tướng lúc đó là Lý Quang Diệu quyết định đưa tiếng Anh làm ngôn ngữ chính thức trong trường phổ thông đã vấp phải phản ứng quyết liệt của người Sing nhưng ông Lý Quang Diệu với tầm nhìn chiến lược đã không nhượng bộ, ông nói: “Muốn chống lại thì hãy bước qua xác của tôi”.

Và thực tế cho thấy, việc chọn ngôn ngữ dễ phổ biến như tiếng Anh là quyết định đúng đắn của nhà lãnh đạo này thay vì quay lại với tiếng Hán đang dần bị khu biệt với các ngôn ngữ phổ thông trên thế giới.

Sau hơn 10 năm theo đuổi hệ thống giáo dục bằng ngôn ngữ tiếng Anh kể từ sau ngày lập quốc, Singapore đã có một thế hệ trẻ em tốt về tiếng Anh. Những đứa trẻ giỏi tiếng Anh thế hệ đầu này của Singapore vốn xuất thân từ những gia đình mà cha mẹ chúng chỉ là những người đánh cá ở một làng chài nhỏ trên hòn đảo Singapore trước khi Sir Stamford Raffles đặt chân đến.

Nhờ có thế hệ trẻ em giỏi tiếng Anh đầu tiên này, Singapore đã cất cánh đi thẳng vào thế giới thứ nhất của các nước tiên tiến, từ thế giới thứ ba.

Những nhà nghiên cứu ngôn ngữ và giáo dục cho rằng, Việt Nam lợi thế hơn người Sing là ngôn ngữ tiếng Việt cùng hệ với tiếng Anh và các ngôn ngữ phổ thông nên việc toàn cầu hóa dễ dàng, bản thân tiếng Việt với quá trình phát triển của mình đã đủ để biểu đạt mọi ý tưởng không cần phải học tiếng Hán như là một hình thức để làm cho tiếng Việt trong sáng hơn.
 

[QC] Đăng tin tuyển dụng, tìm việc làm nhanh, uy tín tại trang Việc Làm Báo Lao Động.

Bình luận

van
Tiếng Hán cũng tốt, nhưng tốt nhất là tiếng Anh thì hay hơn, hiện nay việc giảng dạy tiếng Anh chưa được ok lắm, nếu đẩy mạnh đào tạo thì sẽ tốt hơn, còn tiếng Hán và các tiếng khác có thể đưa vào danh mục tùy chọn.
Trả lời - -
minh
Hãy học theo ông Lý Quang Diệu, người Nhật - Hàn học 3.000 từ tiếng Hán vì họ viết chữ tượng hình như chữ Hán, Việt Nam dùng chữ tượng thanh!
Trả lời - -
Long
Tác giả chưa đọc kỹ bài viết của ông Giang. Ông đề nghị học sinh học chữ Hán-Việt, chứ không phải tiếng Hán. Trang bị cho học sinh vốn từ Hán Việt, thứ ký tự ông cha ta quá khứ đã dùng và bây giờ vẫn đang ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày của chính người Việt, chứ không phải là từ ngữ như ai đó đã viết. Quan trọng hơn la trang bị phương pháp để khi thắc mắc về nghĩa của một từ đơn hay từ ghép nào đó, chúng ta có thể tự tìm câu trả lời được. Tiếng Việt có đến hơn 60% là gốc từ Hán--Việt, không hiểu gốc từ thì sao hiểu cái hay cái tiếng Việt. Hồi tôi đi học cứ thắc mắc mãi không hiểu mấy từ trong toán học như "giai thừa, lượng giác, tích phân, hoán vị, đạo hàm, ... là cái gì. Tất nhiên có thể tra từ điển tiếng Việt để hiểu nghĩa chung, nhưng không sâu, không nhớ lắm vì sao lại gọi như thế nếu không hiểu gốc từ. Học thơ bác hồ mà không có một số từ vựng Hán-Việt nhất định thì cũng hiểu nghĩa chung đấy, nhưng không thấy cái hay, chiều sâu của tác giả. Sau này tôi tự tìm hiểu từ Hán Việt thì mới thấy tiếng Việt hay đến như thế nào. Cũng như khi học tiếng Anh thì tôi mới thấy tiếng Việt hay như thế nào. Tóm lại, muốn tranh luận cho đúng thì phải thống nhất được khái niệm đã, không thì chả đi đến đâu. Ông nói gà bà nói vịt.
Trả lời - -
nguyen hung
Hãy làm một ít điều tra về ý kiến của người dân là biết cần hay không cần thôi.
Trả lời - -
Hồ Đình Khai
Nên cung cấp cho học sinh chìa khóa tri thức để tìm hiểu, biết được những kiến thức cơ bản, rồi tự đó học sinh tự giác tìm hiểu suốt cả đời người. Tôi có một người bác, trước đây không hề biết tiếng Hán, khi về hưu ở ngoài tuổi bảy mươi, bác mượn tôi cuốn giáo trình Cổ văn, Đại học sư phạm Vinh in những năm 1976 - 1980. Bác tự học bây giờ trở thành người thông thạo, giúp ích cho đời. Tôi đề nghị nên có những nghiên cứu cụ thể hơn, sâu hơn về vấn đề này, không nên cực đoan, phủ nhận, cũng không nên tuyệt đối hóa...
Trả lời - -
Xuân Huy
Theo tôi hiểu là học từ Hán-Việt, chứ không phải học chữ Hán(ở đây chỉ chữ Trung Quốc dù là phổn thể hay giản thể) và chữ Nôm (chữ viết được cấu tạo dựa trên chữ Hán). Nên để các em hiểu thêm từ Thanh trong từ Thanh Niên có nghĩa là gì, chữ Niên có nghĩa là gì, hơn là chỉ hiểu Thanh Niên là chỉ những người từ độ tuổi bao nhiêu đến bao nhiêu. Từ Thiếu Niên cũng vậy. Có lẽ các em sẽ dễ hiểu, dễ nhớ từ Phật Đản hơn nếu như các em biết từ Đản ở đây có nghĩa là sinh, là ra đời. Học từ Hán-Việt sẽ giúp các em hiểu rõ gốc gác từng từ, từng chữ, từ đó sẽ nhớ lâu hơn và dùng chắc chắn hơn (tất nhiên là chỉ đối với từ Hán-Việt chứ không phải từ thuần Việt)
Trả lời - -
Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu

Video xem nhiều nhất

10 công việc cực kỳ hấp dẫn không nên bỏ qua hôm nay 23.9