Nông dân cần chúng tôi có mặt

Để trồng lúa có lãi

LĐĐS - 19 Hoàng Huy
Nông dân tất bật thu hoạch lúa đông xuân 2014-2015.

Sau cơn đại hạn tại ĐBSCL, người trồng lúa vẫn gượng dậy để sản xuất. Dù vậy, tại những diện tích đã bị xâm nhập mặn, bị thiệt hại do nắng nóng, xâm nhập mặn, người trồng vẫn nơm nớp lo sợ làm sao trồng lúa có lãi. Đây cũng là câu hỏi của nhiều người trồng lúa gửi đến chuyên mục trong thời gian qua.

Giá thành liên tiếp tăng

Theo thống kê của các tỉnh ĐBSCL, trung bình các vụ mùa sản xuất lúa (hè thu, đông xuân) năm 2015 có giá thành từ 2.200 - 2.500 đồng/kg, cao gần gấp đôi so với 10 năm trước. Đặc biệt, năm 2015, giá thành lúa tăng cao nhưng do thiên tai hạn mặn khiến cho người trồng lúa bị thiệt hại nặng nề.

Diện tích nằm giáp ranh giữa thiệt hại và không thiệt hại năng suất đạt từ 3,5 - 4 tấn/ha khiến người trồng lúa chỉ hòa vốn, không có lãi. Ông Trần Văn Hậu (xã Ninh Hòa, huyện Hồng Dân) sản xuất gần 2 ha, sau khi trừ tất cả chi phí cho 3 tháng trồng lúa lãi hơn 10 triệu đồng. Ông tính toán: “Ở đây, giá bán 1 ha đất lúa gần 1 tỉ đồng, 2 ha của tôi tệ lắm cũng 1,5 tỉ đồng. Nếu lấy số tiền này gửi ngân hàng 3 tháng cũng lãi gần 20 triệu đồng khỏi phải làm gì cho cực khổ”. Theo ông, ở đây nhiều người không trực tiếp sản xuất mà cho người khác thuê đất sản xuất. Nguyên nhân, theo ông Sáu, do người ta tính toán thiệt hơn cho cánh đồng lúa của mình.

Bài toán về lợi nhuận từ trồng lúa luôn là nỗi trăn trở của nhiều nông dân. Hiện vẫn còn nhiều người đang bức xúc, do lợi nhuận trồng lúa thường bấp bênh và đôi khi quá thấp mà chưa chuyển đổi được một loại hình canh tác nào khác có lợi hơn. Đa số bám cây lúa như chuyện chẳng đừng, bởi không biết trồng loại cây gì thay thế và trồng lúa theo thói quen lâu đời mà không tính toán, đến mùa giáp hạt mới giật mình thấy hũ gạo nhà mình đã hết.

Theo tính của người trồng lúa, họ phải đối mặt nhiều vấn đề, không định đoạt được sản phẩm do mình làm ra. Hiện tượng trúng mùa trật giá thường xuyên xảy ra và liên tiếp lặp lại. Ông Nguyễn Văn Lập (huyện Long Phú, Sóc Trăng) thở dài: “Làm lúa bây giờ phải toan tính nếu không sẽ không có lãi. Không phải như trước đây cứ gieo hạt là có lời. Bởi trồng lúa bây giờ phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố”.

Để có hạt lúa bán cho thương lái, người nông dân toan tính trên từng mảnh ruộng của mình. Chi phí sản xuất ngày càng nhiều từ phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, công chăm sóc, công thu hoạch… Dù vậy, cũng phải thừa nhận rằng, khoa học kỹ thuật ngày càng được áp dụng nhiều trên đồng ruộng, đội ngũ kỹ sư nông nghiệp thường xuyên bên cạnh người trồng lúa trong suốt quá trình canh tác. Và dĩ nhiên, công chi phí đều tính vào giá thành của hạt lúa. Mà sản phẩm cuối cùng lại là gạo xuất khẩu, bởi từ trước đến nay, có ai suất khẩu lúa bao giờ.
Toan tính trên từng mảnh ruộng

Theo GS. Mai Văn Quyền, để tăng lợi nhuận trong sản xuất nông nghiệp thường phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Thế nên, người dân thường mong ruộng cho thu hoạch có năng suất cao, trúng mùa. Muốn có năng suất cao cần phải áp dụng các biện pháp kỹ thuật thích hợp. Để có lợi nhuận phụ thuộc vào nhiều yếu tố, ngoài việc làm mọi cách để giảm giá thành còn phụ thuộc vào đầu ra cho hạt lúa. Ví dụ, một nông dân thu hoạch được 7 tấn lúa/ha mà giá lúa chỉ khoảng 4.000đ/kg thì cũng không bằng ruộng lúa cùng giống nhưng có năng suất chỉ đạt 5,5 tấn mà bán được 5.500đ/kg. Trường hợp này ở ruộng thứ 2 có thể do gặt sớm hơn, thị trường đang hút gạo nên bán được giá. Còn ruộng thu được 7 tấn, thu hoạch vào lúc giá lúa trên thị trường giảm nên lợi nhuận thấp hơn.

Để nâng cao lợi nhuận cho người trồng lúa, Sóc Trăng đã phê duyệt quy hoạch trồng lúa đặc sản đến năm 2020, tầm nhìn đến 2030. Theo đó, có đến 60% diện tích sản xuất tỉnh này thực hiện lúa đặc sản đạt chuẩn xuất khẩu. Tỉnh này cũng đã liên kết với nông dân trong việc sản xuất cung ứng vật tư, tiêu thụ đối với các chủng loại lúa đặc sản ST.

Các địa phương đều khuyến cáo đồng thời trực tiếp xuống tận nhà người trồng lúa hướng dẫn thực hiện “1 phải, 5 giảm” nhằm giảm giá thành trồng lúa. Khi người trồng lúa thực hiện kỹ thuật “3 giảm, 3 tăng” hay “1 phải, 5 giảm” thì đã có thể tiết giảm được khá nhiều chi phí đầu vào, chắc chắn mang lại lợi nhuận cao hơn người không áp dụng phương pháp này. Tuy nhiên, ngay cả khi áp dụng kỹ thuật “1 phải, 5 giảm” cẩn thận thì vẫn còn có thể có biện pháp bổ sung để làm tăng lợi nhuận cho người trồng lúa cao hơn. Trong bài này, chúng tôi chỉ nêu một số ví dụ để so sánh giữa trường hợp áp dụng kỹ thuật “1 phải, 5 giảm” khá tốt nhưng nếu thay đổi loại phân có chất lượng cao vẫn còn có thể làm giảm chi phí đầu tư mà mang lại hiệu quả cao hơn so với chỉ sử dụng kỹ thuật “1 phải, 5 giảm”.

Tổng kết 13 mô hình tương tự cũng thực hiện trong vụ đông xuân ở khắp 13 tỉnh ĐBSCL cho thấy, chỉ có thay đổi 1 biện pháp trong gói biện pháp kỹ thuật “1 phải, 5 giảm”, đó là sử dụng phân chuyên dùng thì mô hình nào cũng có kết quả là giảm lượng phân, giảm chi phí đầu tư mà năng suất lúa và lợi nhuận đều cao hơn ruộng đối chứng.

Để trồng lúa có lãi ảnh 1
Doanh nhân Lê Quốc Phong, Tổng GĐ Cty CP Phân bón Bình Điền. 
Nông dân cần thay đổi suy nghĩ và mạnh dạn tiếp nhận cái mới

 

Để nông dân trồng lúa có lãi là một mục tiêu luôn đặt ra không những cho nông dân mà còn cho cả chính quyền từ trung ương đến các địa phương, các nhà khoa học cũng như các doanh nghiệp phục vụ nông nghiệp. Có nhiều thời điểm lúa gạo không được giá, người trồng lúa bị lỗ, nhiều nông dân đã chuyển đổi cây trồng để mong tìm cơ hội mới nhưng tỉ lệ thành công chỉ ở mức độ nhất định và lại quay về trồng lúa. Xét cho cùng, trồng lúa dù chưa cho lợi nhuận cao nhưng vẫn là giải pháp an toàn nhất cho nông dân và trên thực tế nếu biết cách trồng lúa bà con mình cũng có thể có lãi.

Những năm gần đây, nhiều bà con tham gia các mô hình như liên kết bốn nhà ở Tây Ninh, cánh đồng mẫu lớn sau này là cánh đồng lớn ở các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, miền Trung, Đồng bằng Bắc bộ, chương trình “1 phải 5 giảm”, mô hình liên kết sản xuất giống lúa ST ở Sóc Trăng... đều cho năng suất cao và tăng lợi nhuận.

Khi tham gia các mô hình này, bà con được các nhà khoa học tập huấn và chuyển giao các tiến bộ khoa học kỹ thuật và khi áp dụng các tiến bộ này sẽ giảm khá nhiều chi phí đầu tư, giảm hơn 50% giống gieo sạ, sử dụng các loại phân bón tiết kiệm, chống thất thoát, lượng bón giảm từ 30-40%, giảm chi phí thuốc bảo vệ thực vật, giảm công chăm sóc... Và như vậy sẽ giảm chi phí đầu tư đồng thời năng suất và chất lượng lúa vẫn không giảm mà còn tăng, chính những điều này đã tạo ra lợi nhuận cho bà con.

Từ những mô hình này, chúng ta thấy được vai trò khoa học kỹ thuật rất quan trọng. Đặc biệt là trong xu thế cạnh tranh của thị trường thế giới, một sản phẩm nông nghiệp trong đó có lúa nếu không áp dụng các tiến bộ kỹ thuật thì giá thành cao, chất lượng không tốt và không thể có lãi. Ở Việt Nam, các nhà khoa học nông nghiệp luôn nghiên cứu, sáng tạo để tìm ra nhiều giải pháp tối ưu nhất giúp bà con, những hộ nông dân áp dụng các tiến bộ này đều có lãi.

Tuy nhiên, để những biện pháp canh tác mang tính khoa học ưu việt này được áp dụng rộng rãi còn tùy thuộc rất nhiều vào bà con nông dân. Bà con mình phải thay đổi suy nghĩ và mạnh dạn tiếp nhận những cái mới, cùng liên kết, hợp tác với nhau để có diện tích đủ lớn thuận lợi cho việc cơ giới hóa, chăm sóc, thu hoạch một cách dễ dàng. Làm được việc này, chính bà con mình đã tự nâng cao được giá trị của lúa gạo Việt Nam và từ đó trồng lúa sẽ cho lợi nhuận.

Lê Quốc Phong

 

 

[QC] Đăng tin tuyển dụng, tìm việc làm nhanh, uy tín tại trang Việc Làm Báo Lao Động.

Bình luận

Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu

Video xem nhiều nhất

Sự thật về “vương quốc” phong tước vị Công chúa Châu Á cho Lý Nhã Kỳ