Điều gì xảy ra trên Biển Đông một tháng sau phán quyết của Tòa Trọng tài?

LĐ - 189/2016 Vĩnh Nguyên
Ảnh chụp vệ tinh cho thấy Trung Quốc xây các nhà để máy bay (hangars) và các công trình chưa rõ mục đích trên Đá Chữ Thập thuộc quần đảo Trường Sa. Ảnh: CSIS.

Một tháng sau phán quyết của Tòa Trọng tài Luật Biển, Trung Quốc tương đối kiềm chế các hoạt động cải tạo trên Biển Đông, nhưng đó chỉ là sự im lặng tạm thời.  

Dấu mốc G20 

Tờ South China Morning Post ngày 14.8 dẫn các nguồn thạo tin cho biết: Bắc Kinh sẽ tránh các hành động khiêu khích ở bãi cạn Scarborough cách Manila 230km  vào thời điểm này, bởi vì Philippines đã tỏ ý sẵn sàng tìm cách giải quyết tranh chấp. 

Nhưng ngoài ra Trung Quốc còn lý do khác: "Vì G20 sẽ được tổ chức ở Hàng Châu tháng tới, và hòa bình khu vực sẽ là chủ đề chính giữa lãnh đạo các cường quốc, Trung Quốc sẽ kiềm chế thực hiện kế hoạch cải tạo đất" - nguồn tin nói với SCMP. Nhưng Bắc Kinh có thể thực hiện công việc này trước bầu cử tổng thống Mỹ vào 8.11.  "Tổng thống Barack Obama sẽ tập trung vào các vấn đề trong nước trước bầu cử bởi ông cần chuyển giao di sản của mình trước khi rời nhiệm sở. Vì thế ông ấy sẽ bận rộn và không có thời gian quan tâm các vấn đề an ninh khu vực" - nguồn tin nói. 

Theo SCMP, nguồn tin phát biểu, Trung Quốc "bắt buộc" xây dựng một tiền đồn trên bãi cạn Scarborough, nới có thể nối dài tầm với của không quân Trung Quốc trong khu vực thêm ít nhất 1.000km và khép gần lại khoảng cách bao trùm ngoài khơi đảo Luzon của Philippines, cửa ngõ ra Thái Bình Dương. Nguồn tin cũng bổ sung rằng, Trung Quốc sẽ xây một đường băng trên bãi cạn, thiết lập một hệ thống cảnh báo sớm trên bãi chìm Macclesfield do Trung Quốc và Đài Loan cùng tuyên bố chủ quyền, ngay phía đông quần đảo Hoàng Sa. Làm được vậy sẽ giúp Trung Quốc "để ý" căn cứ hải quân Mỹ ở Guam. Tháng trước Lầu Năm Góc tuyên bố sẽ thay thế máy bay B-52 ở căn cứ này bằng máy bay ném bom B-1 tiên tiến hơn và từ hôm 6.7 đã bắt đầu triển khai. 

Trung Quốc đã cử hơn 10 tàu an ninh tới gần bãi cạn Scarbourough trong những tuần gần đây, so với bình thường chỉ 2 -3 tàu - trang tin Washington Free Beacon trích lời các quan chức quốc phòng Mỹ. Trung Quốc cũng cử đội tàu cá hàng trăm chiếc tới bãi cạn này, tương tự họ đã làm ở Biển Hoa Đông - theo  Beacon. Tờ SCMP dẫn lời Song Zhongping, một chuyên gia an ninh tại Bắc Kinh, nói rằng, phán quyết "không công bằng" của Tòa Trọng tài đã khiến nhiều ngư dân Philippines tràn tới bãi cạn, "gia tăng sự không chắc chắn về an ninh ở vùng biển này, vì vậy quân đội Trung Quốc phải tăng cường tuần tra". Những động thái này của Trung Quốc được xem là bước đi đầu tiên để chuẩn bị cải tạo bãi cạn, và kế hoạch cải tạo "trước bầu cử, sau G20" không phải là không đáng lo ngại. 

Sự kiên nhẫn chiến lược

Một phân tích trên trang The Diplomat cuối tuần qua cũng cho rằng, trong một tháng qua kể từ phán quyết của Tòa Trọng tài, Trung Quốc  tương đối kiềm chế các hành động thay đổi hiện trạng trên Biển Đông. Đại úy Tuan N. Pham, sĩ quan hải quân chuyên nghiệp người Mỹ, với nhiều kinh nghiệm hoạt động ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, cho rằng Trung Quốc đang chờ thời, có lẽ là sau G20 để hành động. Các nhà lãnh đạo Trung Quốc có lẽ đã tính toán rằng sau khi đạt được những lợi ích đáng kể trên Biển Đông, họ giờ đây phải thể hiện sự kiên nhẫn chiến lược để củng cố những lợi ích đó. Sẽ là thích hợp nếu Bắc Kinh duy trì sự quả quyết kín đáo và ổn định để bảo vệ các lợi ích chiến lược của họ và không quá tay, điều có thể khiến Mỹ và các đồng minh, đối tác của Mỹ trong khu vực kiềm chế Trung Quốc nhiều hơn, hoặc khiến các bên tuyên bố chủ quyền khác hành động tập thể. 

Một tháng qua, Trung Quốc đã tập trung nhiều hơn vào việc củng cố vị thế pháp lý và ngoại giao của họ. Song, cho dù chưa tiến tới mức tuyên bố Vùng nhận dạng phòng không trên Biển Đông hay động binh để cải tạo bãi cạn Scarborough, thì Trung Quôc cũng đã có nhiều hoạt động mang tính răn đe và phô diễn sức mạnh trên Biển Đông, như tập trận hải quân ngoài khơi quần đảo Hoàng Sa ngay trước và sau phán quyết, đưa máy bay chiến đấu và ném bom tuần tra Biển Đông,  xây hàng loạt nhà để máy bay trên các Đá Xu Bi, Vành Khăn, Chữ Thập thuộc quần đào Trường Sa, rõ ràng với ý đồ quân sự...

Hành động của Mỹ 

Chắc chắn tham vọng Biển Đông của Trung Quốc là không thay đổi và theo các chuyên gia, việc nước này cải tạo ở bãi cạn Scarborough chỉ còn là vấn đề thời gian. Chuyên gia quân sự Trung Quốc Song Zhongping nói với SCMP rằng bãi cạn là "một trong những vị trí chiến lược của Bắc Kinh trên biển Nam Trung Hoa (cách Trung Quốc gọi Biển Đông)". Ông này cũng cho thấy Trung Quốc chỉ chờ một cái cớ từ các nước khác: "Trung Quốc chắc chắn sẽ củng cố lực lượng an ninh hàng hải trên đó nếu các nước khác, chẳng hạn như Philippines và Việt Nam, bắt đầu xây dựng trong khu vực".

Trước những tham vọng đó, Đại úy Tuan Pham, trên trang Diplomat, cho rằng Mỹ cần nhấn mạnh tính pháp lý của phán quyết bằng một văn bản, một bài viết trên ấn phẩm đối ngoại uy tín hoặc một phát biểu nào đó, bởi một quan chức cấp cao của chính quyền như bộ trưởng quốc phòng, ngoại trưởng, để tạo ra tác động ý nghĩa với hành xử của Trung Quốc. Ngoài ra, ông khuyến cáo Mỹ nhấn mạnh tính pháp lý của tòa bằng hành động: "Không tiến hành các hoạt động thường xuyên sau phán quyết, đặc biệt hoạt động tự do hàng hải, sẽ gửi đi tín hiệu chiến lược sai lầm và khiến Bắc Kinh mạnh bạo hơn. Giờ không phải là lúc kiềm chế các hành động có tính nguyên tắc, bởi nó sẽ làm giảm lợi ích chiến lược lâu dài của Mỹ" -  ông viết. Đại úy hải quân Mỹ cũng cho rằng Mỹ cần thúc đẩy chính sách tái cân bằng để đảm bảo với các đối tác và đồng minh quyết tâm và cam kết của Mỹ, củng cố bố trí quân sự của Mỹ, củng cố luật lệ quốc tế, đảm bảo tự do hàng hải, nhưng mặt khác, điều quan trọng là không làm mất mặt Trung Quốc trên truyền thông và ngoại giao. 

 

 

[QC] Đăng tin tuyển dụng, tìm việc làm nhanh, uy tín tại trang Việc Làm Báo Lao Động.

Bình luận

Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu

Video xem nhiều nhất

NÓNG 24H: CSGT Đà Nẵng lập Facebook tiếp nhận phản ánh người dân