Hạt gạo xuất khẩu: Vẫn loay hoay tìm lối ra

LĐ - 82 Phong Nguyễn
Chia sẻ
Thu hoạch lúa vụ Đông Xuân 2017. Ảnh: Nam Thái

Theo dự báo của 2 bộ Công Thương và Nông nghiệp Phát triển nông thôn (NNPTNT), năm 2017 tiếp tục là năm khó khăn và cạnh tranh gay gắt đối với xuất khẩu gạo của Việt Nam, khi mà khối lượng và giá trị xuất khẩu của gạo trong Quý I/2017 tiếp tục giảm sút. 

Bộ trưởng Bộ NNPTNT Nguyễn Xuân Cường cũng thẳng thắn thừa nhận: Nếu không sớm áp dụng các giải pháp căn cơ, gạo Việt Nam sẽ vẫn tiếp tục gặp khó. Nhiều chuyên gia còn lo ngại gạo Việt “thua trên sân nhà” khi một bộ phận người Việt có mức thu nhập trung bình khá đang có xu hướng tìm đến gạo ngoại.

Doanh nghiệp lo lắng

Báo cáo của Bộ NNPTNT cho thấy, khối lượng gạo xuất khẩu tháng 3.2017 ước đạt 542 nghìn tấn với giá trị đạt 251 triệu USD, đưa khối lượng xuất khẩu gạo 3 tháng đầu năm 2017 ước đạt 1,28 triệu tấn và 566 triệu USD, giảm 18,1% về khối lượng và giảm 17,3% về giá trị so với cùng kỳ năm 2016. Giá gạo xuất khẩu bình quân tháng 2.2017 đạt 426 USD/tấn, giảm 1,6% so với cùng kỳ năm 2016. Trung Quốc vẫn tiếp tục đứng vị trí thứ nhất về thị trường nhập khẩu gạo của Việt Nam trong tháng 2.2017 với 35,9% thị phần. Xuất khẩu gạo sang thị trường này trong 2 tháng đầu năm 2017 đạt 242,4 nghìn tấn và 112,8 triệu USD, tăng 51,3% về khối lượng và tăng 58,1% về giá trị so với cùng kỳ năm 2016.

Philippines là thị trường nhập khẩu gạo lớn thứ hai của Việt Nam trong 2 tháng đầu năm với 24,8% thị phần, xuất khẩu gạo sang thị trường này trong 2 tháng đầu năm đạt 206,6 nghìn tấn và 78 triệu USD, tăng 53,7% về khối lượng và tăng 36,1% về giá trị so với cùng kỳ năm 2016. 2 tháng đầu năm 2017, các thị trường có giá trị xuất khẩu gạo giảm mạnh là Gana (63,5%), Hồng Kông (43,8%), Malaysia (43,1%), Singapore (34,9%) và Bờ Biển Ngà (15,1%).

Nhiều đại gia trong ngành lúa gạo cũng bày tỏ mối lo ngại, khi Trung Quốc - thị trường xuất khẩu lúa gạo lớn nhất của Việt Nam đang không ngừng tăng các điều kiện về quy chuẩn, điều kiện kiểm dịch với gạo Việt Nam nhập khẩu chính ngạch vào thị trường này. Cụ thể, trước đây doanh nghiệp Trung Quốc muốn nhập gạo Việt Nam loại hạt dài phải mua quota, còn gạo hạt tròn dưới 6mm thì chỉ áp thuế. Nhưng mới đây, Trung Quốc bổ sung quy định chiều ngang hạt gạo phải dưới 2mm, trong khi đó, một số loại gạo Việt Nam xuất sang Trung Quốc không đảm bảo được yêu cầu trên.

Lý giải tại sao Việt Nam xuất khẩu gạo phần lớn vẫn là phân khúc thị trường gạo cấp thấp, ông Nguyễn Như Cường - Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt (Bộ NNPTNT) cho biết: Thái Lan có cả phân khúc thị trường gạo cao cấp và phân khúc cấp thấp. Nhưng ở Thái Lan hay Campuchia, gạo cao cấp là từ loại lúa một vụ/năm, trong khi đó Việt Nam sản xuất các giống lúa ngắn ngày, năng suất cao. Chính vì thế, gạo Campuchia đã vượt qua gạo Việt Nam chỉ đơn giản là gạo của họ “sạch” hơn chúng ta, tức là không bị pha tạp nên ngon và chất lượng tốt hơn.

Nguy cơ bị chia sẻ thị phần trên sân nhà

Con số thống kê cho thấy, gạo Việt Nam đã có ở hơn 150 nước, nhưng lợi nhuận canh tác gạo chỉ đạt trung bình khoảng 35 - 40 triệu đồng/ha/năm, thấp hơn từ 1,5 - 2,7 lần so với các nước trong khu vực. Nguyên nhân là do giá trị không cao, tỉ lệ gạo hơn 15% tấm chiếm tới 36% và không có hợp đồng tiêu thụ ổn định. Nhiều lần chia sẻ với PV Báo Lao Động, ông Huỳnh Thế Năng - Chủ tịch Hiệp hội lương thực Việt Nam cho rằng, quá “tham lam” về số lượng, sản lượng mà lúa, gạo Việt Nam bị thua một số nước về chất lượng. Đặc biệt như tại Campuchia, cùng một giống lúa nhưng Campuchia chỉ trồng 1 vụ đã cho kết quả gạo chất lượng hơn hẳn Việt Nam trồng 2 vụ.

Đề án tái cấu trúc ngành hàng lúa gạo Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030, Bộ NNPTNT đã đặt mục tiêu đến năm 2020 tổ chức lại sản xuất, chế biến và phân phối các sản phẩm gạo trắng, gạo thơm và đặc sản; phấn đấu đạt 20% sản lượng gạo xuất khẩu mang thương hiệu “Gạo Việt Nam”, đồng thời, quảng bá, giới thiệu thương hiệu rộng rãi trong nước và đến ít nhất 20 thị trường xuất khẩu.

Theo Thứ trưởng Bộ NNPTNT Lê Quốc Doanh, thực hiện đề án tái cấu trúc ngành hàng lúa gạo Việt Nam, ngành nông nghiệp đã đưa ra hệ thống các gói giải pháp từ khâu cải tiến bộ giống đến hình thành gói kỹ thuật và các điều kiện hạ tầng, đặc biệt là cơ giới hóa trong sản xuất, bảo quản, chế biến và sản xuất theo chuỗi. Ngành nông nghiệp cũng đang rà soát, phân tích kỹ từng thị trường xuất khẩu lúa gạo Việt Nam, từ đó xác định các giống phù hợp cho từng thị trường, phân khúc từng thị trường lúa gạo. Đặc biệt, đã đến lúc ngành lúa gạo Việt Nam chú trọng đến chất lượng gạo, nếu không, hạt gạo của chúng ta sẽ mất thị trường vào những đối thủ khác trong khu vực.

Tuy nhiên, ngành nông nghiệp phải nhìn thấy, là đã qua rồi thời kỳ ngay ngáy lo về “đảm bảo an ninh lương thực”, chỉ chăm chắm chú trọng vào năng suất mà quên mất chất lượng lúa gạo. Bên cạnh thị trường xuất khẩu, trên 90 triệu dân với thói quen không thiếu cơm trong bữa ăn hàng ngày là thị trường nội địa đầy lạc quan cho ngành này. Trong khi đó, một bộ phận khá lớn dân thành thị có mức sống trung lưu hiện nay đang chọn ăn gạo nhập khẩu từ Thái Lan, Nhật Bản, Hàn Quốc… cũng là điều đáng phải suy nghĩ.

[QC] Đăng tin tuyển dụng, tìm việc làm nhanh, uy tín tại trang Việc Làm Báo Lao Động.

Bình luận

Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu

Video xem nhiều nhất

Nóng nhất hôm nay: Đăng ảnh bikini, nữ cảnh sát Brazil được cầu hôn liên tục