Nguồn cát tự nhiên sẽ cạn kiệt trong vòng 10 năm tới

LĐ - 110 Phong Nguyễn
Chia sẻ
Hiện trường một điểm khai thác cát. Ảnh: Đức Cảnh

Đó là cảnh báo của Bộ Tài nguyên và Môi trường, khi hiện nay, tổng tài nguyên cát chỉ khoảng hơn 2 tỉ mét khối nhưng chỉ tính riêng năm 2016, nhu cầu cát cho xây dựng đã lên tới 131 - 140 triệu mét khối, đến năm 2020 con số này lên 182 - 197 triệu mét khối. Nếu không quy hoạch và không tìm loại vật liệu khác thay thế thì Việt Nam có nguy cơ hết cát và phải nhập khẩu trong vòng 10 năm nữa. Nguyên nhân nào khiến nguồn tài nguyên tưởng như vô tận này đang cạn kiệt?

Thủ phạm gây cạn kiệt tài nguyên cát: Đập thủy điện!

Trao đổi với PV Báo Lao Động, TS Nguyễn Quang Cung - Phó Chủ tịch Hội Vật liệu xây dựng - cho rằng: “Cảnh báo về tình trạng cạn kiệt tài nguyên cát đã được đưa ra cách đây hàng chục năm về trước nhưng không được quan tâm, dẫn đến tình trạng thiếu cát là chuyện hiển nhiên sẽ xảy ra”. Theo ông, nguyên nhân dẫn đến tình trạng nguồn tài nguyên cát đang ngày càng cạn kiệt và có nguy cơ “hết cát” trong vòng 10 năm tới, là nhu cầu sử dụng hiện nay rất lớn. Nhưng còn có một “thủ phạm” chính gây cạn kiệt nguồn cát: Các đập thủy điện!

Chúng ta đặt các đập thủy điện tại Sơn La, Lai Châu, Hòa Bình… thì dòng sông Đà đã bị các đập này chặn mất nguồn cát đổ về xuôi. Mặt khác, trong lòng hồ thủy điện nước gần như không chảy, hoặc chảy với tốc độ rất chậm nên quá trình hình thành cát rất kém. “Đã có các nghiên cứu cho thấy, lượng cát trên sông Đà được bồi đắp, hình thành chậm gấp 3 lần so với trước. Các đập thủy điện đã chặn mất sự hình thành và sư vận chuyển cát của thiên nhiên” - TS Nguyễn Quang Cung nhấn mạnh.

Trong khi việc xây dựng các công trình thủy điện đã ngăn bớt dòng cát, thì việc khai thác bừa bãi tại nhiều địa bàn, đặc biệt là các tỉnh ĐBSCL cũng làm cho lượng cát sụt giảm nghiêm trọng. Thêm vào đó, do Campuchia - thị trường chính cung cấp cát cho Việt Nam, ngừng xuất khẩu cát khiến cho nguồn nguyên liệu này thêm khan hiếm, đẩy giá cát lên cao, khiến nạn “cát tặc” càng hoành hành. Tình trạng khai thác lậu cát đã trở thành vấn đề nhức nhối nhiều năm không thể giải quyết. Vấn đề đã nghiêm trọng tới mức, chỉ vài năm tới, nếu không có giải pháp sản xuất cát nhân tạo thì muốn nhập khẩu cát cũng không có và khi ấy giá một tấn cát sẽ tương đương với một tấn ximăng!

Cát nhân tạo sẽ thay thế cát tự nhiên

TS Nguyễn Quang Cung cho rằng, thời gian qua, nhiều cá nhân, tổ chức khai thác cát trái phép hoặc lợi dụng việc nạo vét, kết hợp tận thu để khai thác cát sỏi tại nhiều đoạn sông đã gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng, làm biến đổi dòng chảy, gây sạt lở, xói mòn bờ sông, đất canh tác, ảnh hưởng đến môi trường hai bên bờ sông và các công trình trên sông, ven sông, đê, kề thủy lợi… Việc khai thác cát không thể không ai biết, bởi tiếng máy nổ trên sà lan khi hút, các xe tải trọng lớn vận chuyển, các giao dịch tiêu thụ, là quá trình không đơn giản. Vấn đề ở đây là nhiều địa phương, đơn vị đã không thể quản lý, thậm chí có người còn làm ngơ, chưa kể đến có cả sự ăn chia, trục lợi!

“Cá nhân tôi đề xuất một giải pháp quản lý hết sức đơn giản, thay cho việc quản lý trên sông, ta siết chặt quản lý trên bờ. Đó là, Nhà nước phải ra văn bản quy định, cát đưa đến công trình xây dựng bắt buộc phải là cát đã được chế biến, làm sạch. Để làm sạch được cát, khi cấp phép cho người khai thác, sẽ cấp phép diện tích mặt nước để chế biến, đồng thời cấp phép cho thuê đất để tập kết cát.

Sau khi được chế biến thành phẩm, cát được đóng gói theo trọng lượng khi chở đến công trình, có bao nhãn, xuất xứ. Như vậy, vừa tránh được nạn “cát tặc”, vừa đảm bảo không ô nhiễm đô thị. Nhà nước quản lý toàn bộ quy trình này, có thu thuế, phí theo quy định.

Ngoài ra, trong tương lai, cần nghiên cứu để thay thế cát tự nhiên bằng cát nhân tạo nghiền tứ đá vôi hoặc đá bazan là nguồn tài nguyên nước ta khá dồi dào. Như vậy, tìm nguồn nguyên liệu làm vật liệu xây dựng thay thế cát lòng sông trên địa bàn tỉnh nếu được ứng dụng thực tiễn sẽ là hướng đi hợp lý, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, mang lại hiệu quả kinh tế, đảm bảo môi trường, cảnh quan và tính chiến lược lâu dài” - TS Nguyễn Quang Cung khẳng định.

[QC] Đăng tin tuyển dụng, tìm việc làm nhanh, uy tín tại trang Việc Làm Báo Lao Động.

Bình luận

Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu

Video xem nhiều nhất

Bộ GDĐT lên tiếng về những tranh cãi trong kỳ thi THPT Quốc gia 2017