Trao giải thưởng Nhà nước về KHCN cho cụm công trình “Lịch sử tư tưởng Việt Nam”

LĐO Hoàng Anh
Chia sẻ
Lễ trao Giải thưởng Hồ Chí Minh, Nhà nước về KH&CN đợt 4 năm 2010

Cụm công trình "Lịch sử tư tưởng Việt Nam" của GS.TS. Nguyễn Tài Thư và các đồng tác giả được đánh giá có ảnh hưởng lớn trong xã hội, góp phần hiểu biết sâu sắc và hệ thống hơn về lịch sử tư tưởng Việt Nam, bao gồm cả Phật giáo và Nho giáo, từ đó góp phần nâng cao ý thức, lòng tự hào, bảo tồn và phát huy bản sắc truyền thống tốt đẹp của văn hóa dân tộc Việt Nam trong quá trình đổi mới và hội nhập hiện nay. Cụm công trình đã vinh dự nhận Giải thưởng Nhà nước về Khoa học và Công nghệ (KHCN) đợt V.  

Công trình có giá trị cao về KHCN

Cụm công trình Lịch sử tư tưởng Việt Nam gồm các cuốn "Nho học và Nho học ở Việt Nam - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn", "Vấn đề con người trong Nho học sơ kỳ", "Lịch sử Phật giáo Việt Nam", "Lịch sử tư tưởng Việt Nam, tập 1" của GS.TS. Nguyễn Tài Thư và các đồng tác giả có giá trị cao, xuất sắc về khoa học, là những công trình nghiên cứu khoa học xuất sắc, thể hiện thế mạnh và tri thức khoa học chuyên sâu, đã góp phần bổ sung những tri thức mới, những phát hiện mới về khoa học trên lĩnh vực lịch sử tư tưởng Việt Nam một cách khoa học, cơ bản và hệ thống, trên cơ sở lý luận và phương pháp tiếp cận mới, hiệu quả, đặc biệt là phương pháp phân tích và tổng hợp, lôgic và lịch sử, phương pháp văn bản học.

Về chủ đề Phật giáo Việt Nam, từ trước đến nay ở Việt Nam đã có một số công trình lớn như: “Việt Nam Phật giáo sử lược” của Thích Mật Thể, Tổng hội Tăng ni Bắc Việt, Hà Nội, 1942; “Phật giáo Việt Nam từ khởi nguyên  đến thế kỷ XIII” của Trần Văn Giáp, Vạn Hạnh, Sài Gòn, 1968;...thì công trình "Lịch sử Phật giáo Việt Nam" do GS.TS. Nguyễn Tài Thư chủ biên được tiếp cận, nghiên cứu trên cơ sở, phương pháp luận mới trình bày một cách hệ thống sự tiến triển của Phật giáo Việt Nam gắn với điều kiện lịch sử xã hội Việt Nam từ khi du nhập đến giữa thế kỷ XIX. Cụm công công trình làm rõ thời điểm, cách thức, con đường du nhập, các trung tâm Phật giáo, các nhà truyền giáo, các giai đoạn vận động, biến đổi của Phật giáo Việt Nam vừa mang tính lịch sử vừa mạng tính logic. Đó là những đóng góp mới về khoa học của công trình.   

Về chủ đề lịch sử tư tưởng Việt Nam, trên cơ sở xác định vấn đề phương pháp luận của việc nghiên cứu lịch sử tư tưởng Việt Nam, giá trị cao về khoa học, bổ sung tri thức mới của công trình là lần đầu tiên đã trình bày một cách rất hệ thống, cơ bản và khoa học lịch sử hình thành, phát triển của lịch sử tư tưởng Việt Nam. Cụm công trình đã phản ánh các đặc điểm và yêu cầu của thực tiễn, lịch sử - xã hội Việt Nam, qua các giai đoạn, các trào lưu, các nhà tư tưởng lớn như: tư tưởng Việt Nam theo kỳ tiền sử và sơ sở, tư tưởng Việt Nam thời kỳ Bắc thuộc, tư tưởng Việt Nam thời kỳ phục hồi và xây dựng quốc gia độc lập phong kiến,...giúp bổ sung nghiên cứu mới về lịch sử tư tưởng Việt Nam cả về đối tượng, phương pháp, nội dung một cách hệ thống, cơ bản.

Cụm công trình của GS.TS. Nguyễn Tài Thư và các đồng tác giả nghiên cứu lịch sử tư tưởng Việt Nam dưới nhiều lát cắt khác nhau. Dưới góc nhìn lịch đại, cụm công trình đã nghiên cứu tư tưởng của cư dân trên đất Việt Nam từ thời tiền sử, sơ sử, qua giai đoạn Bắc thuộc, phong kiến cho tới thời cận hiện đại. Dưới góc nhìn đồng đại, cụm công trình đã nghiên cứu các vấn đề nổi bật của Nho giáo Việt Nam, Phật giáo Việt Nam, Đạo giáo Việt Nam và tư tưởng bản địa. Các chủ đề lớn của lịch sử tư tưởng Việt Nam như các vấn đề bản thể luận, nhận thức luận, thế giới quan, nhân sinh quan, luân lý đạo đức, đạo trị nước,... cũng như các mối quan hệ lớn như thiên - nhân, hình - thần, tâm - vật, hữu - vô, trị - loạn, vua - dân,... đều được các tác giả phân tích một cách chặt chẽ, logic, có căn cứ xác đáng.

PGS. Nguyễn Đức Sự - một trong 6 đồng tác giả chia sẻ: “Chúng tôi dựa vào các tài liệu của từng giai đoạn lịch sử, ví dụ như thời Lý – Trần thì dựa vào các tác phẩm văn học như Chiếu dời đô, Nam quốc sơn hà… để phân tích, rút ra các giá trị tư tưởng cốt lõi xuyên suốt, khác với văn học và lịch sử. Trong nhiều năm liền, tôi cùng nhóm tác giả tiến hành thu thập tài liệu, tích lũy kiến thức để viết. Mãi đến giữa thập kỷ 80, công trình trở thành đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ, có kinh phí và chúng tôi bắt đầu ngồi viết. GS.TS Nguyễn Tài Thư lúc đó là chủ nhiệm đề tài, tôi và anh Phan Đại Doãn là cộng tác chính. Công trình hoàn thành trong khoảng thời gian hơn 2 năm, nhưng thực ra trước đó, chúng tôi đã bỏ ra hàng chục năm nghiên cứu, thu thập tài liệu rồi. Cụm công trình Lịch sử tư tưởng Việt Nam có 6 phần với độ dày gần 500 trang”.

Trao giải thưởng Nhà nước về KHCN cho cụm công trình “Lịch sử tư tưởng Việt Nam” ảnh 1
PGS. Nguyễn Đức Sự - đồng tác giả cụm công trình "Lịch sử tư tưởng Việt Nam"

Sức lan tỏa lớn trong xã hội

Cụm công trình "Lịch sử tư tưởng Việt Nam" của GS.TS. Nguyễn Tài Thư và các đồng tác giả thực sự có tác dụng và ảnh hưởng lớn trong xã hội, góp phần hiểu biết sâu sắc hơn, hệ thống hơn về lịch sử tư tưởng Việt Nam, về Phật giáo Việt Nam, Nho giáo Việt Nam, từ đó góp phần nâng cao ý thức, lòng tự hào, bảo tồn và phát huy bản sắc truyền thống tốt đẹp của văn hóa dân tộc Việt Nam trong quá trình đổi mới và hội nhập hiện nay.

Từ trước đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu về lịch sử, văn hoá, con người Việt Nam, tuy nhiên có một lĩnh vực có thể coi là linh hồn dân tộc, chính là lĩnh vực tư tưởng Việt Nam thì chưa được nghiên cứu nhiều. Chính vì vậy đây là cụm công trình có ý nghĩa. Bên cạnh các công trình viết về lịch sử tư tưởng Việt Nam khác, thì cụm công trình của GS.TS. Nguyễn Tài Thư và các đồng nghiệplà một trong những cụm công trình đầu tiên đưa ra cách tiếp cận và phương pháp luận nghiên cứu mới về lịch sử tư tưởng Việt Nam một cách khách quan, hệ thống.

Cụm công trình đã trình bày một cách xuyên suốt và khoa học về lịch sử hình thành, phát triển của tư tưởng dân tộc, làm rõ nội dung, tính chất và đặc điểm của lịch sử tư tưởng Việt Nam, so sánh để thấy tính phổ quát, nét đặc thù của tư tưởng Việt Nam trong lịch sử. Công trình đã làm rõ tầm cao tư duy của dân tộc Việt cũng như các giá trị, hạn chế và bài học lịch sử quý báu mà ông cha ta để lại.

Cách đặt vấn đề, phương pháp luận nghiên cứu và một số luận điểm cơ bản của cụm công trình đã được không ít tác giả tiếp thu, kế thừa, phát triển trong nghiên cứu về lịch sử tư tưởng Việt Nam. Cụm công trình trên đã được sử dụng làm giáo trình, tài liệu tham khảo phục vụ cho quá trình nghiên cứu, đào tạo trong nước cũng như ở nước ngoài trong lĩnh vực lịch sử tư tưởng Việt Nam.

Khi bắt tay vào thực hiện công trình, nhóm nghiên cứu đặt vấn đề phải có lịch sử tư tưởng để phản ánh tư duy, quan niệm, suy nghĩ của một dân tộc. Có lịch sử để nhìn lại tư tưởng của quá khứ, ngày nay được tiếp nối như thế nào. Một dân tộc không thể không có lịch sử tư tưởng, nên đây là nhiệm vụ cần kíp lúc đó mà nhóm tác giả phải thực hiện. Trong cuốn sách, tư tưởng để lại ấn tượng sâu đậm nhất cho PGS. Nguyễn Đức Sự là tư tưởng về quốc phòng của Trần Quốc Tuấn, tư tưởng nhân nghĩa của Nguyễn Trãi và tư tưởng vì người bệnh và trung thực với nghề nghiệp của Hải Thượng Lãn Ông, đó là những tư tưởng có giá trị đến tận ngày nay.

[QC] Đăng tin tuyển dụng, tìm việc làm nhanh, uy tín tại trang Việc Làm Báo Lao Động.

Bình luận

Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu

Video xem nhiều nhất

“Đại gia” Cao Toàn Mỹ bất ngờ phơi bày hai “người tình” lớn tuổi của Phương Nga