CỐT LÕI CỦA ĐẠO ĐỨC BÁO CHÍ:

Đúng sự thật, bảo vệ lẽ phải, vì con người

LĐ - 1 XUÂN HẢI thực hiện
Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Hồ Quang Lợi.

Hội Nhà báo Việt Nam đã công bố 10 quy định về đạo đức nghề nghiệp của người làm báo. Hội Nhà báo Việt Nam là cơ quan có nhiệm vụ ban hành và tổ chức thực hiện bộ quy định quan trọng này. Báo Lao Động đã có cuộc trò chuyện với Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Hồ Quang Lợi về tính cấp thiết cần bổ sung, sửa đổi và những điểm mới của quy định. Ông Lợi cho biết:

- Xuất phát từ thực tiễn biến đổi sâu sắc của tình hình đất nước, đời sống xã hội nói chung, đời sống báo chí nói riêng trong những năm qua và xét thấy Bộ Quy định cũ có nhiều điểm không còn phù hợp với thực tiễn biến đổi đó nên cần có sự bổ sung, sửa đổi. Luật Báo chí 2016 có hiệu lực từ ngày 1.1.2017, đã quy định rõ 8 nhiệm vụ, quyền hạn của Hội Nhà báo Việt Nam, trong đó có một nhiệm vụ rất quan trọng là Hội có trách nhiệm ban hành và tổ chức thực hiện quy định về đạo đức nghề nghiệp của người làm báo.

Đáng chú ý là, thời gian qua, trong đời sống báo chí nảy sinh nhiều vấn đề liên quan đến đạo đức báo chí, có vụ nghiêm trọng, vi phạm pháp luật, cho thấy có lỗ hổng và sự sụt lở về đạo đức nghề nghiệp, xa rời chuẩn mực truyền thống ngày càng đáng lo ngại… cần có sự chấn chỉnh nghiêm khắc. Cùng lúc đó, Hiến pháp 2013, Luật Báo chí 2016 cũng đã có nhiều bổ sung, chỉnh sửa so với trước. Đây là nền tảng pháp lý để Hội xây dựng Bộ Quy định. Bộ Quy định đạo đức người làm báo Việt Nam được sửa đổi, bổ sung phù hợp, tương thích với Hiến pháp 2013 và Luật Báo chí 2016, đáp ứng tình hình mới của đời sống xã hội, thực tiễn đời sống báo chí.

Việc ban hành Bộ Quy định về đạo đức nghề nghiệp của người làm báo cùng với thời điểm Luật Báo chí có hiệu lực được giới báo chí rất hoan nghênh và nhận định Bộ Quy định này sẽ có tác dụng tốt, tạo điều kiện cho các nhà báo tác nghiệp tốt hơn và cũng chính là công cụ bảo vệ nhà báo, bảo vệ từ gốc rễ trong tác nghiệp.´ 

Điều 5 Quy định đạo đức người làm báo Việt Nam năm 2016 có nêu “Chuẩn mực và trách nhiệm khi tham gia mạng xã hội và các phương tiện truyền thông khác”. Cách đây 11 năm chưa có mạng xã hội. Rõ ràng đây là một điểm mới?

- Chúng ta đang sống trong thời kỳ mà báo chí điện tử và mạng xã hội phát triển ngày càng mạnh mẽ, nhanh chóng; công nghệ truyền thông đang tạo ra những cơ hội lớn cùng với những thách thức rất gay gắt đối với nghề báo. Tất cả những điều đó đòi hỏi cần phải có sự điều chỉnh và bổ sung quy định đạo đức báo chí để phù hợp với pháp luật hiện hành, phù hợp với sự biến đổi xã hội, tạo ra định ước nghề nghiệp cao hơn, hiệu lực hơn. Người làm báo phải có ý thức khi tham gia mạng xã hội là yêu cầu đặt ra từ thực tiễn đó. Chính vì thế, Bộ Quy định nêu rõ về chuẩn mực và trách nhiệm của người làm báo khi tham gia mạng xã hội và các phương tiện truyền thông khác.

Ông có thể phân tích rõ thêm về những điểm mới khác của Bộ Quy định?

- Về cơ bản, những giá trị tốt đẹp, những chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp báo chí vẫn kế thừa từ những quy định đã có. Song, có nhiều điểm mới.

Một là, quy định nêu rõ, nhà báo phải nghiêm chỉnh thực hiện Hiến pháp, Luật Báo chí, Luật Bản quyền và các quy định của pháp luật. Và phải thực hiện đúng tôn chỉ, mục đích; nội quy, quy chế của cơ quan báo chí nơi công tác. Điều này trước đây chưa quy định rõ. Tôn chỉ mục đích của từng cơ quan báo chí đã được ghi rõ trong giấy phép hoạt động, do vậy cơ quan báo chí phải hoạt động theo đúng chức năng, nhiệm vụ đã được ghi và không được vi phạm.

Hai là, nêu cao tinh thần nhân văn, tôn trọng quyền con người như: Không xâm phạm đời tư, làm tổn hại danh dự, nhân phẩm, lợi ích hợp pháp của tổ chức và cá nhân. Tôi nhấn mạnh tính nhân văn vì đạo đức không bao giờ tách rời nhân văn, chỉ có nhân văn mới có đạo đức cho nên nhà báo phải thực sự vì con người. Đối tượng phản ánh của chúng ta rất đa dạng cho nên khi nhà báo phản ánh cần đưa tin cho đúng mực, cái gì cho phép mình nói ở mức độ nào thì đó là tôn trọng quyền con người. Nếu không sẽ trở thành xúc phạm, chà đạp nhân phẩm. Đôi khi chỉ vì một chữ thôi cũng liên quan đến sinh mệnh của một con người. Thậm chí, không chỉ liên quan đến nhân vật bài viết mà còn liên quan đến vợ con, dòng họ, quê hương của họ.

Ba là, Quy định người làm báo phải giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt cũng là điểm mới. Tôi cho rằng, chúng ta đang sống trong thời đại thông tin, mạng xã hội lên ngôi, sự giao thoa văn hóa diễn ra rất nhanh chóng và cũng không kém phần khốc liệt nên nhà báo phải rất lưu ý vấn đề này. Các nhà báo phải coi việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt qua chính các tác phẩm báo chí của mình là trách nhiệm trực tiếp của người cầm bút.

Bốn là, Quy định nhấn mạnh người làm báo phải hành nghề trung thực, khách quan, công tâm, không vụ lợi. Bảo vệ công lý và lẽ phải. Tôn trọng sự thật, có nghĩa là anh không được bóp méo, xuyên tạc, che giấu sự thật. Không được lợi dụng nghề nghiệp để vụ lợi. Ý này trước đây cũng đã thể hiện trong bản quy định cũ, nhưng lần này, trong bản mới, được đề cập nhiều hơn, rõ ràng hơn, cụ thể hơn, thể hiện trong những từ đã được chọn lựa.

Vậy theo ông, cốt lõi của đạo đức báo chí là gì?

- Tôi vẫn cho rằng cốt lõi của đạo đức báo chí là tính chính trực, khách quan, tôn trọng sự thật, bảo vệ công lý và lẽ phải. Và muốn làm được điều đó thì bản thân các nhà báo phải là những người trung thực, hành nghề có đạo đức. Đạo đức của người làm báo không tách rời mà gắn liền với đạo đức chung của xã hội.

Thực tế là có nhiều người đã không vượt qua được cám dỗ của vật chất mà suy giảm đạo đức nghề nghiệp. Để người làm báo thực hiện tốt Bộ Quy định này, theo ông cần phải có biện pháp như thế nào?

- Trước tiên, người làm báo phải có trách nhiệm, ý thức về các quy tắc nghề nghiệp, ghi nhớ một cách sâu sắc những nội dung của 10 quy định này. Đồng thời, để thực hiện tốt, trước hết người làm báo phải hoạt động theo Luật Báo chí.

Nhưng trực tiếp nhất, tôi cho rằng, ngay trong từng cơ quan báo chí phải xây dựng được một môi trường lành mạnh, đúng pháp luật, đạo đức, trong đó trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu là rất quan trọng. Tổng Biên tập trong tòa báo như một “ngọn cờ” quy tụ mọi người trong lao động nghề nghiệp. Người đứng đầu có trách nhiệm, có đạo đức, có quy tắc nghề nghiệp thì phóng viên và cả tập thể sẽ hướng theo. Ý thức, trách nhiệm vì lợi ích của đất nước, dân tộc và lợi ích thiết thực của người dân, đó chính là chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp giúp cho người làm báo vượt qua được sự cám dỗ.

Tới đây Hội Nhà báo Việt Nam tiếp tục tổ chức tuyên truyền Bộ Quy định tới từng cấp hội, cơ quan báo chí, từng phóng viên, nhà báo bằng nhiều cách khác nhau, có thể mở diễn đàn, đối thoại, hay các hình thức khác thông qua truyền thông để các quy định, các thông điệp thấm sâu đến từng đối tượng.

Luật Báo chí không chỉ dành riêng cho những người làm báo mà dành cho toàn xã hội, cho nên cả xã hội cần chung tay góp sức để xây dựng một nền báo chí ngày càng phát triển, tích cực, hiệu quả, chính trực và nhân văn.

- Xin cảm ơn ông!

[QC] Đăng tin tuyển dụng, tìm việc làm nhanh, uy tín tại trang Việc Làm Báo Lao Động.

Bình luận

Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu

Video xem nhiều nhất

Điểm danh các việc làm được săn đón nhiều nhất ngày hôm nay 21.1