Quảng Ninh: Không phá di tích nhà máy kẽm cổ để xây dựng trung tâm thương mại

LĐO Nguyễn Hùng
Chia sẻ

Sau rất nhiều tranh luận giữa hai luồng ý kiến: phá di tích nhà máy kẽm trăm tuổi ở thị xã Quảng Yên do Pháp xây dựng để xây trung tâm thương mại và giữ để bảo tồn bởi theo giới chuyên môn, di tích còn khá nguyên vẹn và có giá trị toàn cầu, tỉnh Quảng Ninh vừa có quyết định chính thức: Giữ lại di tích. Năm 2016, Báo Lao Động đã có loạt bài về vấn đề này, trên tinh thần như giới chuyên môn chia sẻ "ngoại trừ vấn đề an toàn cho người dân, thì không có lý do gì đáng đánh đổi di tích cực kỳ quý hiếm này".  

 

Quảng Ninh: Không phá di tích nhà máy kẽm cổ để xây dựng trung tâm thương mại ảnh 1
Một cột ống khói còn nguyên vẹn.

Hành trình không đơn giản

UBND tỉnh Quảng Ninh vừa có công văn yêu cầu UBND thị xã Quảng Yên chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan xác định phạm vi, ranh giới để khoanh vùng bảo vệ di tích; đề xuất phương án bảo quản, tu bổ, phục hồi, nhằm bảo tồn nguyên trạng chứng tích lịch sử, phát huy giá trị di tích để giáo dục truyền thống và xây dựng thành điểm tham quan du lịch.

Ông Trần Tiến Dũng – Phó giám đốc Sở VHTT Quảng Ninh – cho biết, trước 15.4.2017, UBND thị xã Quảng Yên sẽ có báo cáo trình UBND tỉnh Quảng Ninh về các vấn đề trên.

Nhà máy kẽm Quảng Yên được người Pháp xây dựng vào khoảng những năm 1920, hiện còn sót lại 2 ống khói, 1 khung nhà xưởng và 2 tháp nước nằm trong khuôn viên của Tiểu đoàn 1047, Lữ đoàn 147 Hải quân và Cty TNHH Sao Vàng, thuộc phường Quảng Yên, thị xã Quảng Yên.

Hai ống khói còn sót lại có đường kính phần chân khoảng 4,5m, đường kính đỉnh khoảng 2m và cao từ 41,3m – 45,5m, với kết cấu thân bê tông cốt thép gồm 3 lớp dầy từ 40-60cm.

Giới chuyên môn cho rằng, di tích nhà máy kẽm Quảng Yên có giá trị cực kỳ quý hiếm ở cả tầm khu vực và thế giới, bởi có nhiều chi tiết hơn hẳn hai nhà máy ở Anh và Đức – đều đã trở thành bảo tàng Công nghiệp hiếm hoi trên thế giới – về quy mô và sự toàn vẹn.

Có rất nhiều điều đặc biệt ở di tích này, trong đó, chủ là người Pháp và do người Pháp thiết kế, nhưng thi công xây dựng lại do người dân Yên Giang, Quảng Yên thực hiện

Tuy nhiên, năm 2016, di tích này đứng trước nguy cơ bị san phẳng để xây trung tâm thương mại Cty Tập đoàn Đại Dương và xưởng sản xuất mũ, giầy dép xuất khẩu của Cty TNHH Sao Vàng, bất chấp ý kiến bảo vệ di tích của các nhà nghiên cứu danh tiếng.

Lý do phá bỏ di tích được chính quyền địa phương đưa ra là di tích xuống cấp nghiêm trọng, không đảm bảo an toàn cho người dân và di tích chưa nằm trong danh mục di tích lịch sử, văn hóa và danh thắng tỉnh Quảng Ninh.

Những lý do trên không thuyết phục được các chuyên gia uy tín, như: Vũ Minh Giang, Đặng Văn Bài, Nguyễn Việt…, bởi hội đồng đánh giá, thẩm định di tích không khách quan; hơn nữa, trong tầm hiểu biết của mình, các chuyên gia cho rằng di tích không “bệnh” nặng như vậy.

Lắng nghe, cầu thị

Chỉ đến khi Tiến sĩ Nguyễn Việt – Giám đốc Trung tâm Tiền sử Đông Nam Á – nhận được thư hồi đáp của Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh Nguyễn Văn Đọc, cơ hội cứu di tích mới rộng mở. Trong thư, ông Nguyễn Văn Đọc cho biết, trong quá trình lập đồ án quy hoạch chung thị xã Quảng Yên, tư vấn Nhật Bản cũng đề cập giữ lại phục hồi di tích này. Do đó, đã chỉ đạo UBND tỉnh và thị xã Quảng Yên  kiểm tra, nghiên cứu thận trọng và mời cơ quan trung ương giám định làm cơ sở quyết định, trong đó ưu tiên gia cố phục hồi.

Một hội đồng thẩm định mới được thành lập, với sự tham gia của Viện chuyên ngành kết cấu công trình xây dựng – Viện Khoa học công nghệ xây dựng, Bộ Xây dựng và kết quả hoàn toàn khác với kết luận của đoàn kiểm tra liên ngành trước đó.

Các chuyên gia khẳng định, hai cột ống khói đều đảm bảo khả năng chịu lực, cho dù có bị bong rộp, rỉ cốt thép ở một vài điểm, đồng thời đề xuất các phương án duy tu.

Quảng Ninh: Không phá di tích nhà máy kẽm cổ để xây dựng trung tâm thương mại ảnh 2
Hai tháp nước và cột ống khói số 2.

TS Nguyễn Việt cho rằng, giới chuyên môn không có ý phải giữ di tích bằng mọi giá, nếu di tích thực sự đe dọa tới sự an toàn của người dân. Tuy nhiên, cần phải có một hội đồng thực sự công tâm, gồm những chuyên gia uy tín, “bắt bệnh” chính xác cho di tích trước khi quyết định “số phận” di tích đặc biệt này.

“Thực ra, khi nhận được thư hồi đáp của Bí thư tỉnh ủy Nguyễn Văn Đọc, chúng tôi đã biết được kết quả hôm nay bởi ông đã rất lắng nghe và cầu thị. Từ câu chuyện này cho thấy, nếu không ứng xử với các di tích theo đúng Luật Di sản thì rất có nguy cơ làm bừa” – ông Việt chia sẻ.

Theo ông Việt, có thể biến khu di tích này một bảo tàng công nghiệp và gắn với các công trình xây dựng khác của Pháp để lại để xây dựng tour du lịch văn hóa, lịch sử…

 

[QC] Đăng tin tuyển dụng, tìm việc làm nhanh, uy tín tại trang Việc Làm Báo Lao Động.

Bình luận

Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu

Video xem nhiều nhất

“Làn đường ưu tiên” cho trẻ em đầu tiên ở Hà Nội bị xóa, người dân nói gì?