Nạn "trên quyết”, "dưới liệt” nhiễm đến giải đua bò Bảy Núi

LĐ - 230 Lục Túng
Sân đua bò truyền thống của đồng bào Khmer trở nên xa lạ và chướng mắt với hình ảnh quảng cáo xa lạ kiểu này.

Sau khi báo Lao Động liên tiếp phản ánh những hạn chế, bất cập... trong công tác tổ chức khiến giải đua bò Bảy Núi (2 huyện Tri Tôn, Tịnh Biên - An Giang) nhạt nhòa giá trị văn hóa truyền thống và gây phản cảm (“Chết trước cửa thiên đường”; “Đánh thức niềm tin di sản”; “Đua bò Bảy Núi bên bờ vực mất trắng”; “Đua bò Bảy Núi, càng sửa càng sai”), UBND tỉnh An Giang đã có công văn chỉ đạo các ngành, địa phương liên quan chấn chỉnh, như trả giải đua bò về cộng đồng... Tinh thần chỉ đạo quyết liệt này khiến dư luận, nhất là đồng bào Khmer Bảy Núi nức lòng nhưng không hiểu sao giữa lúc trên quyết như thế, bên dưới vẫn cứ “liệt”...

"Trên quyết..."

Ngày 17.10.2013, Văn phòng UBND tỉnh có công văn số 3424/VPUBND-VX truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Việt Hiệp về việc nghiên cứu ĐBKMBN. Theo đó, nhận định việc Đài PTTH An Giang đứng ra vận động, phối hợp tổ chức “Giải đua bò Bảy Núi tranh Cúp Truyền hình tỉnh An Giang” đã biến lễ hội truyền thống của đồng bào dân tộc Khmer thành giải tranh cúp của Đài PTTH, gây dư luận không hay, như: Cách tổ chức, chọn bò không giữ đúng lễ hội truyền thống, việc tổ chức bán vé đã hạn chế người dân tộc Khmer nghèo vào xem, các nhà tài trợ quảng cáo đã gây phản cảm và ít nhiều chi phối nội dung lễ hội...

Từ việc nhận ra những bất cập, hạn chế này, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang đã chỉ đạo các ngành, địa phương liên quan khẩn trương chấn chỉnh. Theo đó, giao Sở VH-TT&DL phối hợp cùng các đơn vị hữu quan nghiên cứu, đề xuất UBND tỉnh chỉ đạo chấn chỉnh giải đua bò Bảy Núi theo hướng giữ gìn lễ hội truyền thống của đồng bào Khmer...
Một năm sau, lãnh đạo UBND tỉnh An Giang vẫn cương quyết với tinh thần này khi có ý kiến muốn “xé rào”. Ngày 2.6.2014, khi Sở VH-TT&DL An Giang gửi công văn số 658/SVHTT-DL-TDTT đề nghị xin tổ chức giải đua bò Bảy Núi tỉnh An Giang lần thứ 23.2014, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang vẫn kiên định: Đề nghị Sở VH-TT&DL An Giang thực hiện đúng tinh thần chỉ đạo về chấn chỉnh giải đua bò Bảy Núi của tỉnh. Cụ thể, duy trì việc tổ chức đua bò gắn với lễ hội Don-ta hằng năm tại 2 huyện Tri Tôn, Tịnh Biên do huyện phối hợp với các chùa Nam tông Khmer thực hiện, không tổ chức bán vé và bảo đảm đúng truyền thống... Giải đua bò Bảy Núi cấp tỉnh sẽ tổ chức vào dịp khác gắn với sự kiện của tỉnh...
Thái độ “không để kinh tế thế dần văn hóa” của lãnh đạo tỉnh An Giang trong trường hợp này đã làm nức lòng không chỉ đồng bào Khmer Bảy Núi về một chính quyền cương quyết, minh bạch và tôn trọng bản sắc văn hóa truyền thống...
... nhưng "dưới vẫn... liệt”

Tuy nhiên, niềm vui ấy đã không trọn vẹn... khi xuất hiện thực trạng buồn: "Trên quyết” nhưng dưới vẫn “liệt” đã đẩy đua bò đến chỗ “sai hơn”. 

Huyện Tịnh Biên thì “nói không” với việc tổ chức, còn huyện Tri Tôn thì lại tổ chức với chất lượng thụt lùi... Bởi ngoài tuân thủ duy nhất là “bỏ bán vé”, đằng sau đó là cả núi “cải lùi” như: Dùng máy hát đĩa thay cho màn trình diễn của dàn diễn viên nhạc ngũ âm như nhiều năm trước, rút ngắn cuộc đua từ 2,5 vòng sân (80 x 160m) xuống còn lại 1 vòng và càng buồn hơn với việc buộc người chơi sử dụng trang phục áo thun với hàng chữ quảng cáo nhà tài trợ... Điều này không chỉ làm nhạt nhòa bản sắc văn hóa lễ hội truyền thống mà còn khiến sân đua bò vốn đầy khách trở nên vắng một cách bất ngờ.

Sang năm 2016 thì công tác tổ chức giải lại bước lên đỉnh điểm của... lo ngại. Sau khi dự khán toàn giải đua bò huyện Tri Tôn được tổ chức vào ngày 24.9 tại sân chùa Tà Miệt (xã Lương Phi), ông Đoàn Văn Lai - nguyên Phó Bí thư Huyện ủy Tri Tôn, người có công lớn trong việc khôi phục giải đua bò Bảy Núi sau thời gian gián đoạn vì nhiều lý do, đã tiếc nuối: “Nhà nước vẫn can thiệp quá sâu vào lễ hội”.
Theo ông Lai, không chỉ “ôm” công tác tổ chức, trọng tài, phán quyết thắng - thua, khen thưởng, phát giải... mà còn áp dụng cả điều lệ do cơ quan nhà nước xây dựng. “Trước đây, các cuộc đua vẫn chấp nhận bò tạt (tức di chuyển ra ngoài đường đua - PV) với điều kiện tạt tại điểm nào thì quay trở lại điểm đó để xuất phát lại” - ông Lai bày tỏ. “Việc áp dụng hình thức loại trực tiếp đối với đôi bò tạt theo quy định của điều lệ không chỉ chưa kế thừa được quy ước truyền thống mà còn làm cuộc chơi kém vui một cách đáng tiếc, thậm chí còn là nguy cơ nảy sinh tranh cãi...”.
Đây cũng chính là lý do khiến sân chơi của người Khmer vắng người Khmer. Số liệu thống kê cho thấy chỉ có 12 đôi bò của người Khmer đăng ký tham gia cuộc chơi có tổng cộng 36 đôi. Đáng ngại hơn là thiếu hẳn những địa phương có truyền thống thi đấu mạnh như xã Ô Lâm, thị trấn Tri Tôn...
Tuy nhiên, điều khiến nhiều người lo hơn chính là “loạn” tổ chức khi huyện Tịnh Biên liên kết với Đài PTTH An Giang tổ chức “Giải đua bò Bảy Núi - huyện Tịnh Biên lần thứ 24.2016” vào ngày 30.9 tại sân chùa Thơ-mít (xã Vĩnh Trung). Theo giới am tường, điều này đã trái với chỉ đạo của UBND tỉnh An Giang, bởi cuộc đua diễn ra trong thời điểm lễ Don-ta. Trái khoái hơn là xuất hiện dấu hiệu của sự chia rẽ ngay trong sân chơi chung mà 2 địa phương đã gắn bó trong nhiều năm. Phát biểu ngay lễ nhận giải nhất giải đua bò huyện Tri Tôn 2016, ông Nguyễn Thành Tài cho biết: “Phải nhờ người thân ở huyện Châu Thành đứng tên đăng ký để được dự thi giải ở huyện Tịnh Biên vì lý do Tịnh Biên không mời Tri Tôn”.
Có thể rồi đây “người trong cuộc” sẽ viện dẫn trăm ngàn lý do, nguyên nhân khách quan để lý giải, nhưng sẽ chẳng có lời thuyết phục nào hơn khi trả giải đua bò của đồng bào Khmer về với phum, sóc.

[QC] Đăng tin tuyển dụng, tìm việc làm nhanh, uy tín tại trang Việc Làm Báo Lao Động.

Bình luận

Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu

Video xem nhiều nhất

Leverkusen vùi dập Monaco 3 - 0 trên sân nhà