Nghệ sĩ Jazz Nguyên Lê: “Tôi hình dung cuộc sống về già ở Việt Nam hẳn sẽ thanh bình lắm”

LĐ - 194 Thủy Nguyên

Nguyên Lê về nước lần này không phải vì Tùng Dương hay Quốc Trung mà là vì một cộng sự trẻ khác, không “đình đám” bằng nhưng vẻ như đang chiếm được cảm tình khá tuyệt đối ở ông: Ngô Hồng Quang. Khác mọi lần, “Hà Nội Duo” - album thứ 18 trong sự nghiệp đáng nể trọng của nghệ sĩ tài danh người Pháp gốc Việt này là một thái độ “về nguồn” chủ động và mãnh liệt hơn, so với thời ông mới chủ yếu biết đến Việt Nam trong tưởng tượng.
 

 

Có nhau vì cần nhau

“Hà Nội Duo” - vì sao ông lại chọn Hà Nội, giữa rất nhiều địa danh khác của Việt Nam?

- Tôi chọn Hà Nội, không phải vì là thủ đô của Việt Nam mà với tôi, là quê nội, là một “từ khóa” rất quen thuộc trong những bữa ăn của gia đình tôi. Trong nhiều năm qua trên đất Pháp, bố tôi (nhà sử học Lê Thành Khôi - P.V) đã rất hay nhắc tới Hà Nội, và nó đã thấm vào tôi từ trước cả khi tôi được đặt chân tới. Hà Nội cũng là nơi đã cho tôi những cuộc gặp gỡ âm nhạc với những bạn nghề trong nước; là niềm vui được hòa trộn, thẩm thấu và cả những vốn liếng, bài học làm nghề… Còn với Ngô Hồng Quang, tôi biết cậu ấy đã có nhiều năm gắn bó với mái trường Nhạc viện Hà Nội, trước khi qua Hà Lan du học. Hà Nội, với chúng tôi, có thể nói là một biểu tượng “về nguồn”…

Tôi biết vì sao Tùng Dương, Quốc Trung “có” được ông. Nhưng chưa biết vì sao Ngô Hồng Quang lại cũng “có” ông?

- Tôi quen Quang trong một buổi diễn, mà hôm đó Quang đã biểu diễn rất phiêu. Tôi đã bắt chuyện và thấy cậu ấy là một nhạc sĩ rất tài năng, tràn đầy nhiệt huyết, lại nói tốt tiếng Anh nữa. Với tôi, đó là điều rất quan trọng, vì tôi không giao tiếp được bằng tiếng Việt. Nhưng trên hết, là điểm gặp này: Cùng muốn đưa ra những sáng tạo mới, mang triết lý của world music, dựa trên chất liệu âm nhạc dân gian Việt Nam, nhạc cụ truyền thống của Việt Nam - những thứ mà Quang nắm rất chắc, và ngón đàn guitar của tôi và âm nhạc điện tử… “Hà Nội Duo”, theo dự kiến sẽ được phát hành vào đầu năm tới (1.2017) tại Châu Âu, hẳn sẽ đưa đến một cảm giác lạ tai khi một bản nhạc được Ngô Hồng Quang sáng tác dựa theo dân ca Tày lại được chơi chủ đạo bằng guitar điện với âm hưởng Bắc Phi; hay bài xẩm “Mục hạ vô nhân” lại được chơi theo phong cách blues… Chúng tôi có nhau vì thực sự cần nhau, theo cách đó.

Lần gặp gỡ này có gì khác so với những lần “về nguồn” trước đây, với Hương Thanh?

- Tôi gặp Hương Thanh ở thời điểm tôi đang tìm kiếm một nghệ sĩ Việt tốt nhất có thể trên đất Pháp. Chúng tôi đã có nhiều bản thu âm cùng nhau. Đó là một giai đoạn rất quan trọng với tôi. Có thể nói Hương Thanh là một nghệ sĩ có tài, với giọng hát trời cho, cùng ý thức học hỏi rất cao. Nhưng là một ca sĩ thì cô ấy thường nghe theo sự chỉ đạo của nhạc sĩ, chứ không nghe theo âm nhạc.

Còn Ngô Hồng Quang thì là một nghệ sĩ được đào tạo bài bản từ biểu diễn nhạc cụ truyền thống cho đến sáng tác, cả trong và ngoài nước, sở hữu một phông nền rất chắc về các thể loại âm nhạc, hiểu biết tường tận các trường phái như một nhạc sĩ thực thụ… nên khi kết hợp với Quang, âm nhạc của tôi được nâng lên một tầm mới. Tôi có thể chơi bất kể thứ gì tôi muốn, và cậu ấy đều đáp ứng được mà không bị gò bó trong giới hạn. Thậm chí Quang còn có kiến thức về âm nhạc của dân tộc thiểu số, một chất liệu mà tôi cũng rất thích, nên chúng tôi thực sự có rất nhiều điểm chung. Cậu ấy còn có một giọng hát rất hay nữa. Chính vì vậy, tôi có thể sáng tạo rất nhiều thứ cùng Quang…

Thích, cũng phải có nguyên tắc

Hiện tại, còn nghệ sĩ nào khác ở Việt Nam “lọt vào tầm ngắm” của ông không?

- Tôi vừa bắt đầu một dự án với Tuấn Lê - đạo diễn “À ố show”, tôi đã xem cả 3 show, và tôi vừa xem show mới nhất về dân tộc thiểu số. Tôi nghĩ đó là một show diễn rất hay. Tôi có mời anh ấy tham gia một dự án của tôi trong tương lai.

Ông có nghĩ tâm thế nghe nhạc giữa người Việt Nam và phương Tây là hoàn toàn khác nhau: Một đằng lụy quen, một đằng háo lạ?

- Tôi luôn gặp khó là vì thế, nên trước giờ vẫn cứ phải song hành hai vệt sáng tác. Chẳng hạn như “Độc đạo” là một sản phẩm cho người Việt, và Hương Thanh thì là cho khán giả nước ngoài. Với “Hà Nội Duo” thì tôi muốn cùng lúc chinh phục được cả hai đối tượng nghe này, dù vẫn biết là rất khó. Vì không hề có một công thức nào cho sự thành công cả.

Với ông, âm nhạc có cũ - mới không?

- Nghệ sĩ cần phải hiểu được tiến trình của lịch sử. Quay trở lại với âm nhạc của 10 thế kỷ trước sẽ rất thú vị, bởi cái đẹp thì rất khó cũ - đó là sự khác nhau cơ bản giữa nền văn minh hiện đại và nghệ thuật. Bạn không thể nói cái nhạc này cũ quá và vì thế nghe rất chán. Nghĩa là không có khái niệm thời gian hay chính trị trong nghệ thuật. Nhưng nếu ta nhìn xã hội dưới góc độ kinh tế hay lịch sử, thì ta có thể nói cuộc sống bây giờ tốt hơn, nhà nhà giàu có hơn, công nghiệp hiện đại, rồi Internet… Nên hai phạm trù đó hoàn toàn khác nhau, một thứ thuộc về chất lượng, về sự phát triển; một thứ khác thuộc về nghệ thuật và cái đẹp, mà cái đẹp thì bất biến…

Được mệnh danh là “vị phù thủy âm thanh”, luôn chủ trương một thứ âm nhạc không biên giới, ông có thể cho biết đâu là ranh giới giữa giao thoa, kết nối và… đạo nhạc?

- Đạo nhạc là vấn nạn trên toàn thế giới, nên mới có những công ty bản quyền đứng ra giải quyết vấn đề đó. Còn âm nhạc thì luôn là cảm hứng, ảnh hưởng lẫn nhau giữa các nghệ sĩ. Nhưng sẽ là bắt chước, nếu bạn copy từ hai khuông nhạc trở lên, với tiết tấu và giai điệu giống nhau. Tôi nghĩ với Internet thì quá dễ để copy. Ngay cả vợ của Donald Trump mà còn copy cả bài phát biểu cơ mà! (cười).

Đạo nhạc khác với ảnh hưởng. Khi tôi có cảm hứng từ ai đó, thì tôi sẽ ngồi lại phân tích nó, tìm hiểu xem tại sao tôi lại thích nét giai điệu đó, sau đó tôi có những nguyên tắc để đưa những giai điệu mà tôi yêu thích vào âm nhạc của mình.

"Lá rụng về cội”, đã bao giờ ông hình dung mình sẽ sống những năm tháng cuối đời ở Việt Nam chưa?

- Có chứ! Tôi hình dung cuộc sống về già ở Việt Nam hẳn sẽ thanh bình lắm! Thật là vui nếu được chia sẻ kinh nghiệm sống của mình ở một nơi mà tôi biết, có những người đang khao khát nó….

 

 

[QC] Đăng tin tuyển dụng, tìm việc làm nhanh, uy tín tại trang Việc Làm Báo Lao Động.

Bình luận

Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu

Video xem nhiều nhất

Điểm danh 3 smartphone đáng chú ý nhất của tháng cuối năm