Thiết bút thư sinh

Hoàng Mạnh
Bài ký trên quả chuông chùa Cổ Pháp đang dần hoàn thành dưới bàn tay thiết bút. Ảnh: H.M

Có một người gần 30 năm nay gắn bó với cõi đền, chùa như bóng với hình để “thổi hồn” cho những quả chuông - một trong những pháp khí nhà chùa - với các bài minh, bài ký. Đó là thiết bút thư sinh Nguyễn Đăng Hiển - người có lẽ là duy nhất tại Hà thành hiện làm nghề khắc chữ trên chuông.

Nhất khí a thành

Tôi hỏi: “Thiết bút thư sinh” có nghĩa gì? “Vì hay dùng bút sắt, nên bạn bè quen gọi tôi là thiết bút” - ông Hiển giải thích. “Vậy còn thư sinh?”. Bàn tay xù xì vuốt nhẹ mái tóc điểm bạc, vị “thiết bút” khiêm nhường: “Sự học còn dài lắm, cả đời tôi vẫn cần đi học”.

Sân chùa Cổ Pháp (Từ Sơn, Bắc Ninh) mới qua Tết Đoan ngọ, thiết bút thư sinh đang gấp rút hoàn thiện những nét khắc cuối cùng trên quả chuông nặng cỡ nửa tấn. Áp mình vào thân chuông, ông dồn lực vào từng động tác gõ búa chuẩn xác. Sau mỗi nhịp búa điêu luyện, những mẩu phoi đồng vàng óng nhỏ li ti bung ra. Mũi dao sắc trên tay ông di động uyển chuyển: Lướt từng nét ngọt xớt trên lớp bề mặt đồng rắn chắc, lộ ra từng nét thư pháp, khi thì rắn rỏi như cây tùng cây bách, lúc lại mềm mại tựa dáng liễu. Từng động tác của ông Hiển thể hiện kỹ thuật dồn hơi, giữ nội lực và “cữ” tay riêng: Tăng - giảm độ búa, đẩy lưỡi dao tạo nét nông - sâu hay rộng - hẹp phù hợp với hình thù của con chữ. Chẳng mấy chốc, một bên mặt của quả chuông được phủ đầy chữ thánh hiền màu đồng vàng óng. Thiết bút thư sinh chia sẻ: “Chỉ lơ đãng đôi chút, người khắc dễ gõ búa quá tay biến nét trường phiệt (nét phẩy), nét trường hoành (ngang dài) thành nét chữ khác; nét thụ điểm (chấm thẳng) dễ lẫn thành nét thùy điểm (chấm rũ xuống)...”. Khi nghỉ tay, ông Hiển dịch nôm nội dung bài ký khắc trên chuông (do sư trụ trì Thích Đàm Dung soạn), có đoạn: “...chùa Cổ Pháp là quê hương của triều Lý, quay ra sông Tiêu Tương, bên trái là miếu Bát Đế muôn đời, xưa sư tổ của chùa đã truyền nhân nghĩa và đạo đức giáo dục Thái Tổ, ban cho người có khí độ đế vương...”.

Vừa ngắm nét khắc sắc lẹm trên mặt chuông, tôi vừa hỏi: Điều khác biệt giữa khắc chữ trên chuông và trên mặt bia đá? Ông Hiển nói: “Về tư thế, thợ khắc đá chủ yếu dùng tay trái cầm đục, tay phải cầm búa. Còn nghề của tôi làm ngược lại: Dùng tay phải cầm dao khắc để “viết” từng nét chữ như khi viết bút lông trên giấy. Về động tác, người thợ đá thường tạc từ 2 bên vào lòng nét chữ. Với khắc chữ trên chuông, tôi tạc thẳng và dứt khoát vào giữa nét chữ”. Ông Hiển luôn giữ nguyên tắc: Nhất khí a thành - một hơi thở phải tạo một nét chữ. Một quả chuông được khắc bao nhiêu chữ? Đôi khi chỉ vài chục chữ, nhưng có khi lên tới 3.000-4.000 chữ. “Như bài ký dài 3.700 chữ của Hứa Tông Đạo - tướng nhà Tống dạt sang VN, môn khách của tướng đời Trần - Trần Nhật Duật - được tôi khắc trên quả chuông ở đền Tam Giang (Bạch Hạc, Việt Trì) cách đây mấy năm” - ông Hiển nhớ lại.

Tâm đắc với câu nói: “Khôn văn tế, dại văn bia”, thiết bút thư sinh giải thích: “Người viết văn tế, dù viết dở hoặc hay, khi tế xong đều đem đi đốt. Nhưng với tấm bia đá hay quả chuông, nét chữ khắc còn lưu lại ngàn đời. Sai, hỏng, đẹp đều được người đời sau thấy cả. Trung thực là yếu tố hàng đầu với công việc của người thợ khắc”. Mỗi ngày, ông khắc tối đa 150-200 chữ là hoa mắt, tay run. Nghề cần đi nhiều nơi và làm việc trong mọi điều kiện. Ông kể: Giáp tết năm 2010, tôi làm việc ở thị trấn Quốc Oai (Hà Nội), trời rét 7-8OC, nhưng vẫn phải áp thân vào quả chuông đồng lạnh buốt. Rồi những trưa hè 38-39OC tại chùa Tu Ba (Thanh Hóa) vừa qua, mái che mong manh giữa sân chùa không giảm được nhiệt nóng của quả chuông, công việc đòi hỏi tôi vẫn phải ép mình vào để khắc chữ...

Bất học vô thuật

Thiết bút thư sinh Nguyễn Đăng Hiển sinh năm 1946 tại Hà Nội. Cha ông là nhà Nho tại làng Vó (Lương Tài, Bắc Ninh) - nơi có nghề đúc đồng nổi tiếng. Ông Hiển lớn lên ở Hà Nội và làm nhiều nghề: Bốc vác, công nhân khảo sát đường thủy, thợ cơ khí tự do... Có lẽ, công việc khắc chữ trên chuông là điểm đỗ cuối cùng. Những năm 1980, với mong muốn tìm hiểu sâu hơn về thư pháp, ông Nguyễn Đăng Hiển đăng ký học tiếng Trung tại ĐH Ngoại ngữ Hà Nội. Vừa học trên lớp vừa tự nghiên cứu các tài liệu. Cơ duyên đến với nghề khắc chữ thật tình cờ. “Khoảng những năm 1985 - 1986, ông Trang Công Thịnh - thủ từ đền Dâu (Hàng Quạt, Hà Nội) - có nhờ bố vợ tôi chạm vài chữ trên chiếc khánh đồng. Hôm đó cụ đi vắng, tôi thử khắc giúp. Không ngờ sản phẩm được ông Thịnh - người nổi tiếng kỹ tính - khen đẹp và đặt làm thêm”. Nghề chạm khắc đến với ông Hiển âu cũng là sự kết hợp tất yếu giữa vốn kiến thức chữ Hán, sự am hiểu nghề cơ khí và truyền thống đúc đồng của cha ông để lại. Tâm đắc quan điểm: Bất học vô thuật - không học thì không có kiến thức, thiết bút thư sinh rèn luyện lại từ đầu: Tập khắc trên những mảnh đồng những đường nét cơ bản, tập dần cho đến khi nét chữ khắc phải đẹp như nét bút lông trên giấy mới tạm ổn. Ban đầu, ông khắc ở những chiếc khánh, chuông bé, dần dần mới làm thử ở những chiếc chuông lớn hơn. Chuyện mỏi nhừ cánh tay, đôi mắt hay bị mờ, lưng đau ê ẩm là việc bình thường khi làm nghề. Khi rảnh rỗi, ông Hiển ngao du tới các ngôi chùa ở Hà Nội, Bắc Ninh để chiêm ngưỡng các nét khắc trên chuông, khánh; hay tìm hiểu những chữ Hán trên các tấm bia tiến sĩ ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội). Ông tự nhủ: Đây là nét chữ của những bậc đại bút mà hậu sinh luôn cần học hỏi...

Đường học là muôn nẻo. Bên cạnh sách vở, người thầy của thiết bút không ai khác, chính là các nhà sư và các bậc cao tuổi nơi thôn quê. Ông kể: Bài minh, bài kệ là những văn tự thường được khắc trên các chuông, khánh với nội dung về lịch sử nhà chùa, công đức của bậc thánh hiền. Tuy nhiên, không hẳn bài nào cũng dễ hiểu ý nghĩa và các điển tích. Các nhà sư trụ trì thường am hiểu kinh kệ chữ Hán và các tích sử. Mỗi khi chưa hiểu rõ, ông đều nhờ và được họ giảng giải thấu đáo.

Bây giờ vị thiết bút đang truyền trao kinh nghiệm kiến thức cho học trò trên tầng 4 của căn gác nhỏ, góc phố Hàng Vải (Hà Nội) cũng là nơi ông ở. Nếu không phải đi xa, lớp dạy thư pháp của ông vẫn sáng đèn 3-4 buổi mỗi tuần. Song trăn trở lớn nhất của ông là chưa tìm được truyền nhân cho những nét khắc trên chuông được tiếp nối khi mà ông phải buông bút vì tuổi già . Ông bảo: “Nhiều người tìm tới tôi để xin học nghề nhưng không thành, bởi phải cần thêm nhiều sự kiên nhẫn, rèn luyện tâm tính”. Và vì thế, ông vẫn đang chờ đợi...

Gần 30 năm qua, thiết bút thư sinh Nguyễn Đăng Hiển đã khắc hơn 4.000 quả chuông, khánh. Quả chuông lớn nhất nặng hơn 1,5 tấn ở chùa Vĩnh Nghiêm (TPHCM), quả chuông có nhiều chữ nhất ở Sóc Sơn, Hà Nội với 4.000 chữ. 
Loading...

[QC] Đăng tin tuyển dụng, tìm việc làm nhanh, uy tín tại trang Việc Làm Báo Lao Động.

Bình luận

Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu

Video xem nhiều nhất


Tuần bê bối ngành ngân hàng (chùm 3 tin theo thứ tự 1,2,3)

1.Thêm một vụ tài khoản bị “hack” qua giao dịch ngân hàng: Trả cho khách hàng bên Mỹ, tiền “chạy” sang Anh

Xem tại đây

Ngày 31.3.2015, Cty TNHH TM-DV Vĩnh Phát (Bình Dương) đã thông qua Ngân hàng TMCP Quốc Dân (viết tắt NCB) – chi nhánh Đồng Nai, thực hiện giao dịch chuyển tiền quốc tế, với số tiền 94.120 USD. Mục đích chuyển tiền là ứng trước 100% giá trị hợp đồng số 10365, ngày 27.3.2015, cho người thụ hưởng là Cty Don Smock Auction Co., INC, có trụ sở tại 6531 S.State Road 13, Pendleton, IN 46064 – USA (Mỹ), tại ngân hàng Natwest Bank (viết tắt NWB).

NCB đã thực hiện lệnh chuyển tiền và đã đi điện thành công qua ngân hàng đại lý ICBC sau khi kiểm tra hồ sơ.  Tuy nhiên, ngày 7.4.2015, Cty Vĩnh Phát cho biết phía Don Smock Auction vẫn chưa nhận được tiền… NCB nhờ tra soát và ICBC đã trả lời rằng, lệnh chuyển tiền đã thành công. Ngày 14.4, NCB nhận được trả lời từ ngân hàng thụ hưởng là  NWB. Theo đó, NWB thông báo khoản tiền 94.120 USD đã được thực hiện; tuy nhiên, tiền không phải chuyển sang Mỹ mà nằm tại NWB ở… Vương quốc Anh. Do tài khoản của người thụ hưởng khác với chỉ dẫn trên lệnh chuyển tiền, nên NWB tạm giữ số tiền trên để chờ xác nhận…

Ngày 8.5.2015, Cty Vĩnh Phát đề nghị NCB hủy lệnh chuyện tiền và đòi lại 94.120USD. Trong quá trình chờ đòi lại tiền, Cty Vĩnh Phát tiếp tục phải chi thêm 94.120 USD thông qua Ngân hàng Phát triển – Đầu tư VN (BIDV) – chi nhánh Đông Sài Gòn, để gửi cho đối tác… Và, lần chuyển tiền này, Cty Don Smock Auction (Mỹ) đã nhận được tiền. Tuy nhiên, với số tiền chuyển sang Anh Quốc  (94.120 USD), sau nhiều tháng tranh cãi qua lại, cuối cùng, khổ chủ là Cty Vĩnh Phát mới được phía NWB chuyển trả, nhưng chỉ còn… 51.987,17 USD (thiếu  hẳn 42.132,83 USD).

2.Vụ khách hàng “bỗng dưng” mất 74 triệu: Ngân hàng Đông Á thiếu trách nhiệm?

Xem tại đây

Anh Nguyễn Sĩ Thanh (SN 1982, trú tại P.Bình An, Thị xã Dĩ An, Tỉnh Bình Dương) Theo anh Thanh, ngày 21 hàng tháng, công ty của anh chuyển toàn bộ tiền lương vào tài khoản cho nhân viên. Vì vậy, anh chỉ thường thực hiện các giao dịch với Ngân hàng Đông Á ngay sau khi được công ty trả lương. Cho nên, lần cuối cùng giao dịch với ngân hàng này là vào ngày 21/6, do vợ anh thực hiện.

Do tin tưởng vào Đông Á Bank nên anh ít khi đi kiểm tra tài khoản trong thẻ ATM. Đến ngày 22/7, vì có ý định về thăm quê nên anh đã nhờ vợ đi rút tiền. Khoảng 18h cùng ngày, khi thực hiện in sao kê trên máy ATM, vợ anh Thanh hốt hoảng phát hiện tài khoản hàng chục triệu đồng của chồng “không cánh mà bay”. May mắn thay, 18 triệu đồng tiền lương mà công ty anh Thanh vừa chuyển vào chưa kịp “bốc hơi”.

“Ngay lập tức, tôi gọi điện đến tổng đài Ngân hàng Đông Á để báo cáo vụ việc và nhờ khóa thẻ. Tổng số tiền tôi mất là 74 triệu đồng. Bao nhiêu tiền tôi để dành được đều đã “tiêu tan”. Mất tiền nên khốn khó đã đành, giờ tôi lại còn sốt ruột, mất niềm tin hơn vào Ngân hàng Đông Á”, anh Thanh nói.

Được biết, sau khi vụ việc xảy ra, hầu như ngày nào anh Thanh cũng gọi điện đến tổng đài của Ngân hàng Đông Á để “hỏi thăm” về việc anh bị mất tiền trong tài khoản. Mặc dù vậy, việc liên lạc này gặp rất nhiều khó khăn do tổng đài nói trên thường xuyên xảy ra tình trạng kẹt mạng. Sau nhiều lần anh Thanh cố gắng liên hệ thì đến ngày 6/8, đại diện Chi nhánh ngân hàng Đông Á số 130 Phan Đăng Lưu, Q.Phú Nhuận, TP.HCM mới liên lạc lại và mời anh Thanh đến làm việc vào ngày 9/8 về vấn đề số tiền 74 triệu trong thẻ ATM bỗng dưng biến mất.

3.VPBank lên tiếng về những uẩn khúc trong vụ khách hàng bị mất 26 tỉ đồng

Xem tại đây

Chiều ngày 27.8, trao đổi với báo chí, đại diện VPBank cho rằng nội dung khiếu nại, tố cáo của bà Trần Thị Thanh Xuân có rất nhiều điểm chưa chính xác, không đúng với thực tế, bên cạnh đó, cũng có rất nhiều điểm mập mờ, đáng nghi vấn cần phải được xem xét, đánh giá một cách kỹ lưỡng đầy đủ.Đại diện VPBank cho biết “Tại Đơn tố cáo VPBank nhận ngày 19/10/2015 bà Xuân có khiếu nại số tiền là 11,3 tỷ đồng, thế nhưng khi tố cáo tại Cơ quan báo chí lại đưa ra con số thiệt hại tận 26 tỷ phải chăng chính bà Xuân cũng không thống nhất được nội dung khiếu nại/ tố cáo của mình;?

Ngày 30/7/2015, bà Xuân có thực hiện thay đổi chữ ký chủ tài khoản Công Ty Quang Huân tại VPBank và sau đó có thực hiện một loạt giao dịch trong tháng 8/2015 bao gồm: “Ngày 06/08/2015, nhận chuyển khoản từ cá nhân bà Xuân; Ngày 17/08/2015, chuyển tiền cho tài khoản Trần Thị Thanh Xuân”.

Đại diện VPBank khẳng định các thay đổi, biến động số dư tài khoản của các giao dịch kể trên vẫn tiếp tục được VPBank gửi SMS tới số điện thoại 097XXX9993 bà Xuân đang sử dụng. Tại Biên bản làm việc với VPBank ngày 30/10/2015, bà Xuân thừa nhận bắt đầu từ ngày 06/8/2015 nhận được tin nhắn SMS thông báo biến động số dư tài khoản. Điều này đồng nghĩa với việc bà Xuân đã biết rõ số dư tài khoản Công ty Quang Huân từ 06/08/2015 trở đi – nghĩa là hoàn toàn mâu thuẫn với Đơn tố cáo bà Xuân gửi đến VPBank cho rằng đến 14/9/2015 bà Xuân mới biết tài khoản bị mất tiền.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc: “Nếu vi phạm về môi trường phải đóng cửa nhà máy”

Xem tại đây

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chỉ đạo tại hội nghị xúc tiến đầu tư tỉnh Ninh Thuận năm 2016 tổ chức sáng nay (27.8) các doanh nghiệp đầu tư các nhà máy ven biển, các khu công nghiệp ven biển phải chú ý đến việc xả thải. Nếu vi phạm về môi trường phải đóng cửa. Thủ tướng gợi ý Ninh Thuận phát triển nền kinh tế theo hướng “xanh - sạch”, cần thu hút đầu tư vào các mảng nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng tái tạo. Các DN đầu tư các nhà máy ven biển, các KCN ven biển phải chú ý đến việc xả thả; nếu vi phạm về môi trường phải đóng cửa nhà máy. Thủ tướng cũng yêu cầu tỉnh phải xây dựng đội ngũ cán bộ giỏi, có phẩm chất tốt, từ đó mới giúp DN phát triển, tạo ra nhiều việc làm cho địa phương. Theo ông Lưu Xuân Vĩnh, Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Thuận, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2020 tỉnh Ninh Thuận định hướng phát triển theo mô hình kinh tế “xanh và sạch”, ưu tiên thu hút đầu tư phát triển 6 nhóm ngành kinh tế trụ cột: năng lượng sạch, du lịch, nông lâm thủy sản, sản xuất chế biến, giáo dục đào tạo và kinh doanh bất động sản.

Các trạm thu phí BOT mọc lên liên tiếp sai quy định: Có “cơ chế mềm” giữa nhà đầu tư và địa phương?

Xem tại đây

Đại diện Kiểm toán Nhà nước (KTNN) ngày 26.8 cho rằng, khoảng cách tối thiểu giữa các trạm thu phí BOT theo quy định là 70km nhưng có thêm mở ngoặc cho trường hợp dưới 70km để nhà đầu tư thỏa thuận với địa phương. Ngoài ra, KTNN vừa đề xuất kiến nghị giảm thời gian thu phí của hàng loạt trạm BOT, có trạm giảm tới 10 năm.

Ông Ngô Văn Quý - Kiểm toán trưởng Kiểm toán Nhà nước chuyên ngành IV cho hay, Nhà nước quy định khoảng cách tối thiểu giữa các trạm thu phí là 70km, dưới mức này thì nhà đầu tư thỏa thuận với địa phương báo cáo Bộ Tài chính. Chính vì bởi chủ đầu tư có thỏa thuận với địa phương để lách quy định nên có trường hợp 2 trạm BOT chỉ cách nhau khoảng 40km. Hay như, với quãng đường dưới 70km nhưng ra khỏi tuyến đường này thì đã gặp ngay trạm BOT của tuyến khác. Bởi vậy, Kiểm toán trưởng Ngô Văn Quý lên tiếng: “Các bộ, ngành, địa phương không để cơ chế mềm. Phải rõ 70km là 70km”.

Hà Nội sẽ có thêm một dự án du lịch nghỉ dưỡng hơn 80ha tại Sóc Sơn

Xem tại đây

Thành ủy Hà Nội vừa có thông báo số 328-TB/TU truyền đạt kết luận của Thường trực Thành ủy về chủ trương đầu tư dự án Khu du lịch, vui chơi giải trí và nghỉ dưỡng Thung Lũng Xanh, huyện Sóc Sơn.

Được biết, khu du lịch, vui chơi giải trí và nghỉ dưỡng Thung Lũng Xanh có tổng diện tích đất khoảng 821.829 m2 (gần 82,2ha). Trong đó: Phần đất làm đường quy hoạch (đường 35 dự kiến và hành lang an toàn đường bộ) có diện tích khoảng 82.773m2; Phần đất các khu chức năng ngoài phạm vi ranh giới lập dự án có tổng diện tích khoảng 246.635m2; Phần đất nghiên cứu lập dự án có tổng diện tích khoảng 492.521m2.



Kinh tế 24h: Hàng loạt ngân hàng dính bê bối, Vi phạm về môi trường phải đóng cửa nhà máy