Chống dịch cúm A/H5N1: Bảo hộ người nuôi hơn giết yến

Võ Tuấn thực hiện
Lấy mẫu chim yến nhiễm bệnh ở Ninh Thuận. Ảnh: Lưu Phong

“Có giết hết chim yến mang mầm bệnh? Tôi khẳng định chắc rằng không thể thực hiện được và tiêu huỷ không xuể” - TS-BS Lê Trường Giang - Chủ tịch Hội Y tế công cộng TP.Hồ Chí Minh, người đã có bề dày kinh nghiệm trong phòng, chống dịch lở mồm long móng, SARS, A/H5N1, A/H1N1 - khẳng định với phóng viên Lao Động sau quyết định tiêu huỷ khoảng 10.000 con chim yến tại Ninh Thuận do dịch cúm A/H5N1.

(?) Thưa ông, cúm A/H5N1 được phát hiện trên đàn chim yến. Nhiều người cho rằng quyết định tiêu huỷ yến là không hợp lý, quá vội vàng vì đó là chim trời, việc chống dịch đối với chim đang đi “trật lề”?

- Ở VN, lâu nay chỉ phát hiện dịch bệnh trên gia súc, gia cầm nuôi. Vì thế khi dịch bệnh xảy ra, việc tiêu huỷ cũng dễ dàng với mục đích tránh lây lan virus cho con khác và từ đó tránh lây lan trong cộng đồng. Cơ quan chức năng tiến hành khoanh vùng, tiêu huỷ tất cả các con vật có hay không mầm bệnh và đảm bảo không có con nào chạy thoát ra ngoài để lây cho con khác. Việc tiêu huỷ gia cầm, thuỷ cầm (vịt chạy đồng...), trâu, bò, lợn dễ dàng thực hiện vì đó là vật nuôi.

Riêng với chim trời- đặc biệt là chim yến- thì lại khác hoàn toàn. Khoanh vùng để tiêu huỷ chim yến liệu có làm được không, có giết hết được chim yến mang mầm bệnh? Tôi xin khẳng định chắc rằng không thể thực hiện được và tiêu huỷ không xuể. Nguy hiểm ở chỗ, khi tiêu huỷ không khéo chim bị động ổ sẽ bay sang chỗ khác và mang theo mầm bệnh phát tán rộng hơn, lây cho những đàn mới và cứ thế dịch sẽ lan rộng.

(?) Trên thế giới, liệu có cách tiêu huỷ chim nhiễm bệnh như Việt Nam hay không?

- Tôi đọc nhiều sách về phòng, chống dịch, nhưng chưa có nước nào hoặc tổ chức nào triển khai chiến dịch tiêu diệt chim mang mầm bệnh cả. Đừng nghĩ chỉ có chim yến bị nhiễm bệnh, lâu nay cũng có nhiều loại chim như chim sẻ, bồ câu cũng bị nhiễm virus chết, nhưng chúng ta không để ý. Như vậy, dịch bệnh đối với chim thì không có gì mới vì nó đã tồn tại từ trước đến nay. Khi nuôi chim yến, chúng ta phải lường trước được việc này và chắc chắn chim yến cũng không thoát khỏi quy luật nhiễm bệnh.

Chống dịch cúm A/H5N1: Bảo hộ người nuôi hơn giết yến ảnh 1
Lấy mẫu chim yến chết tại chuồng nuôi ở Bình Thuận. Ảnh: Lưu Phong

(?) Dân hoang mang, chính quyền lúng túng trong việc xử lý dịch cúm từ chim trời. Theo ông, động thái chống dịch bây giờ là gì?

- Đối với chim yến, tập tục sống của nó ở trên trời nên khó lây bệnh từ gia cầm nuôi. Đến thời điểm này, chưa ai nghiên cứu để trả lời câu hỏi: Nguồn lây của chim yến phát xuất từ đâu khi chim yến bay trên trời không xuống dưới đất, không kiếm ăn dưới đất, nhưng virus thì ở mặt đất. Theo tôi, có thể chim yến bị lây từ loại chim khác đã mắc bệnh, hoặc có thể bị lây từ nguồn khác như từ người nuôi khi thu hoạch khai thác tổ yến... Môi trường ở dưới đất mới lây cho chim trên trời khi bay về tổ.

Khi nuôi chim yến, cơ quan chức năng phải tính đến việc chim nhiễm bệnh chắc chắn sẽ xảy ra và khi bị nhiễm thì phải xử lý như thế nào. Chính vì không có dự báo nên khi gặp tình huống trên lại bị lúng túng xử lý. Công việc bây giờ không phải là trả lời câu hỏi tại sao yến nhiễm bệnh, mà là việc chính quyền sở tại hoặc cấp trung ương nên có những ý kiến, hội thảo, hội nghị của các cơ quan chuyên môn đưa ra những hướng xử lý, hướng dẫn những quy định để đối phó với dịch này hiệu quả nhất.

(?) Vậy, nếu không tiêu huỷ thì cứ để cho chim yến tự thân chống bệnh thì có an toàn?  

- Giết yến sẽ không mang lại kết quả dập được dịch như mong muốn. Việc tiêu huỷ chỉ mang lại sự an tâm và cảm giác tâm lý an toàn cho người dân. Nhưng nếu không giết thì nguy cơ sẽ lây nhiễm cho những con chim khác và lây nhiễm cho gia cầm, thuỷ cầm và những người trực tiếp nuôi, thu hoạch yến. Cần phải nhớ rằng đặc điểm của dịch bệnh: Nếu dịch lây lan rộng thì sự miễn dịch sẽ mạnh hơn. Con nào mạnh thì qua đi, con nào yếu thì tự chết.

Còn nếu chúng ta giết không hết, có nhiều con chạy thoát thì tiếp tục lây lan và dịch sẽ kéo dài.

Ở góc độ khác, theo quy luật phòng, chống dịch lâu nay, nếu không tiêu huỷ có thể dịch sẽ phát triển rộng hơn, nhưng nó sẽ kết thúc nhanh hơn vì sự miễn dịch sẽ nhanh chóng xuất hiện.

(?) Cúm A/H5N1 quá nguy hiểm, đe doạ đến sức khoẻ cho con người. Không giết chim thì làm sao bảo vệ được người?

- Thay vì giết chim trời khó như... đếm sao thì chúng ta nghĩ đến phương án có động thái bảo vệ người. Cụ thể, bảo vệ người tiếp xúc trực tiếp với yến như người nuôi, khai thác, sơ chế. Theo đó, phải nâng cao năng lực phòng ngừa bệnh cho những người này bằng cách trang bị kiến thức, dụng cụ bảo hộ lao động, dung dịch sát khuẩn... Nếu tuân thủ quy trình tự sát khuẩn như tắm rửa thay đồ sau khi tiếp xúc với yến, sẽ hạn chế sự lây lan không chỉ cho chính bản thân mà cho cả những người xung quanh.

Thông qua đợt dịch lần này, cơ quan thú y phối hợp với y tế triển khai hướng dẫn những biện pháp phòng thủ, phòng ngừa lây nhiễm cho người. Quy định bắt buộc cơ sở nuôi chim yến phải có những phương tiện, trang bị dụng cụ gì để bảo vệ cho con người trước dịch bệnh là điều đáng làm.

- Xin cảm ơn ông!

[QC] Đăng tin tuyển dụng, tìm việc làm nhanh, uy tín tại trang Việc Làm Báo Lao Động.

Bình luận

XMDL
Tuy là chim trời nhưng có số lượng quá đông đúc nhờ được nuôi dưỡng. Đó mới là vấn đề an toàn vệ sinh dịch tễ. Chứ nếu chim trời tự nhiên thì sẽ không đông đúc như vậy. Tiêu diệt là cần thiết vì mầm bệnh này biết bay và quá đông !!
Trả lời - -
Trần Tịnh Hiền
TS Lê Trường Giang nêu ý kiến như trên về giết chim yến nhiễm H5N1; tôi cũng đồng ý là không giết hết chim trời được nhưng chim yến nuôi trong thành phố như hiện nay thì phải nhanh chóng xử lý. Tỉnh Ninh Thuận làm như vậy là kịp thời ai bảo đảm rằng nếu không làm thế tình trạng nhiễm H5N1 dừng lại? Bảo vệ cá nhân như vậy là cần thiết nhưng không nên nuôi chim yến ở nơi dân cư đông đúc. Cấm nuôi gà vịt trong thành phố mà cho nuôi chim yến thì nguy hiểm hơn nhiều lắm. Chim trời là nguồn gốc của tất cả các virút cúm A!
Trả lời - -
Phạm Duy Tường
Phòng chống cúm A/H5N1 và bảo vệ chim yến; Để phòng tránh cúm gia cầm, cúm A/H5N1 có hiệu quả lâu dài và bền vững không thể thực hiện các biện pháp không phù hợp trái qui luật tự nhiên và sinh thái. Chúng ta cũng thấy ở nước ta cúm gia cầm, cúm gà trứoc khi có tuyên bố dịch của tổ chức Y tế thế giới, và các nước Âu Mĩ đã có rồi. Nhưng cha ông chúng ta có những biện pháp phòng chống hiệu quả và phù hợp với qui luật sinh thái và tự nhiên đó là vẫn bảo vệ các lọai gia cầm vật nuôi bằng các biện pháp vệ sinh tốt chuồng trại, không bán con vật bị ốm ra chợ, không ăn gia cầm ốm chết và khi bị chết được chôn và khử trùng bằng vôi bột và không mang đi xa để khỏi phát tán ra cộng đồng. Đối với chim yến chúng ta càng cần phải bảo vệ như vậy, không nên cứ thấy xét nghiệm có cúm A/H5N1 hoặc A/H1N1 ở chim yến là giết cả đàn chim yến đó vì nếu có thì theo qui luật điều kiện thời tiết có ánh nắng đủ, nhiệt độ cao sẽ giúp chim yến khỏe mạnh và tự chúng chống lại vius này và tiêu diệt chúng. Chính vì vậy các biện pháp vệ sinh bảo vệ nhà nuôi, người nuôi và khai thác dùng các phương tiện bảo hộ đúng cùng với việc khi chim yến ốm chết được chôn và khử trùng ngày,không cho phát tán virus mới là biện pháp hiệu quả nhất. Chúng ta không nên rập khuôn các biện pháp ở các nước khác cứ phát hiện có virus ở chim yến hoặc gia cầm là hủy, diệt là một sai lầm đáng tiếc. Chính lúc này là lúc chúng ta cần bảo vệ chim yến, bằng các biện pháp vệ sinh và ứng xử khéo léo để người nuôi yến yên tâm và làm tốt công tác vệ sinh, phòng bệnh cho yến và đồng thời phòng và bảo vệ sức khỏe cho ngừoi nuôi yến và người dân ở cộng đồng. Thông qua đợt phòng chống dịch này cơ quan thú y cần có qui trình hướng dẫn người nuôi yến và cả cộng đồng thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh dự phòng lây nhiễm ở đàn yến và người nuôi yến. Hy vọng các biện pháp phòng chống hiệu quả và không phải sử dụng biện pháp hủy diệt đàn yến ở các cơ sở nuôi yến. Chúc may mắn và thành công
Trả lời - -
Trần Thị Hoài Phương
Hoàn toàn đồng ý với quan điểm của anh Phạm Duy Tường, việc tiêu hủy yến k giúp loại trừ dịch bệnh. Việc cần làm bây giờ là làm thật tốt công tác phòng bệnh, vệ sinh nơi ở của yến, nâng cao hiểu biết của người nuôi để họ tự bảo vệ mình và bảo vệ đàn yến. Kinh nghiệm của nhà mình từ việc nuôi gà, hồi trước năm nào đàn nhà mình cũng bị dịch, nhưng từ ngày chúng lên cây ngủ thì chưa 1 con nào mắc bệnh. Nên chăng việc nâng cao sức đề kháng và vệ sinh nơi ở của yến cần được làm tốt hơn nữa.
Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu

Video xem nhiều nhất

Tin tức việc làm miễn phí, HOT nhất ngày hôm nay 1.12