Số còn lại phải chờ và thậm chí tử vong trước khi đến lượt phẫu thuật…

Chờ một năm mới tới lượt mổ


Theo PGS-TS-BS Vũ Minh Phúc - Chủ tịch Hội Tim- mạch nhi và tim bẩm sinh TPHCM  - số lượng trẻ em chờ mổ quá lớn. Chỉ tính riêng tại hai BV nhi là Nhi Đồng 1, 2, khoa tim mạch bố trí khoảng 100 giường bệnh, nhưng trên thực tế, số lượng trẻ bị bệnh nặng chỉ định điều trị nội trú lúc nào cũng gấp 2 lần.

Bà K - trú tại Củ Chi, TPHCM, đang chăm sóc cháu hơn 3 tuổi tại BV Nhi Đồng 1 do bệnh tim bẩm sinh - cho biết: “Cháu ngoại của tôi được khám, làm các xét nghiệm và chỉ định ngày mổ mất... gần 1 năm”. Cũng theo bà K, bà đã chứng kiến nhiều trường hợp tại BV đã được xếp lịch mổ, nhưng đến gần ngày lại qua đời vì thời gian chờ quá lâu.

Một điều dưỡng tại BV Nhi Đồng 1 cho biết: “Nhiều trẻ sau khi khám và trong thời gian chờ mổ phải cho về nhà để tránh nhiễm trùng BV và có chỗ cho trẻ bị bệnh tim khác nhập viện. Tuy nhiên, đến ngày gần mổ, khi chúng tôi gọi điện thoại về nhà để yêu cầu gia đình chuẩn bị thì gia đình trách ngay: Mổ gì mà mổ, cháu bé đã tử vong từ lâu rồi”. Đây là sự trách móc, thậm chí mắng mỏ mà các điều dưỡng của các BV có khoa tim mạch thường xuyên gặp.

TS-BS Trương Quang Định - Phó Giám đốc BV Nhi Đồng 2 TPHCM - cho biết, trung bình một bệnh nhi phải chờ 6 tháng mới được phẫu thuật.

Trước thực tế trên, nhiều gia đình có điều kiện đã nhanh chóng chọn giải pháp đưa trẻ sang nước ngoài để điều trị như Singapore, Thái Lan với chi phí khoảng 700 – 800 triệu đồng, trong khi đó tại VN trẻ dưới 6 tuổi phẫu thuật được hoàn toàn miễn phí hoặc chi trả ở mức rất thấp. Cụ thể- tại BV Nhi Đồng 1, với ca mổ 35 - 40 triệu đồng, gia đình chỉ đóng vài trăm ngàn đồng; với ca mổ 50-70 triệu đồng, chỉ đóng khoảng 1 triệu đồng.

Thiếu nhân lực, thiếu phòng mổ, hậu phẫu…

Thống kê của Hội Tim- mạch nhi và tim bẩm sinh TPHCM đã cho thấy, tình trạng bệnh nhi quá tải chờ mổ do bệnh tim bẩm sinh tại TPHCM đang ở mức báo động. Chẳng hạn: BV Nhi Đồng 1 còn khoảng 2.000 bệnh nhi chờ mổ; Viện Tim TPHCM cũng có số lượng bệnh nhi chờ mổ nằm ở con số 2.000...

Câu hỏi được đặt ra, có phải do Việt Nam thiếu BS, thiếu tiền, thiếu cơ sở vật chất hay vì một lý do nào khác, khiến số lượng trẻ em mắc tim bẩm sinh phải chịu cảnh “dồn ứ” chờ mổ quá lớn? Theo PGS - TS Vũ Minh Phúc, nguyên nhân là do tỉ lệ trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh ở VN còn quá cao (khoảng 8/1.000 trẻ mắc bệnh); trong khi đó, BV chữa trị, phẫu thuật được trẻ mắc bệnh này lại quá ít.

Ở khu vực phía nam có Viện Tim, BV Tim Tâm Đức, Nhi Đồng 1, 2; ở miền Trung chỉ có Trung tâm Tim- mạch Huế, Đà Nẵng; Hà Nội có BV Tim Hà Nội, BV Việt Đức và BV Nhi Trung ương thực hiện được các ca phẫu thuật tim bẩm sinh. Tuy nhiên, năng lực phẫu thuật của các cơ sở trên cũng chỉ giải quyết 5.000 ca mỗi năm. Số còn lại hơn 3.000 ca buộc phải chờ.

Cả năm 2012, nơi phẫu thuật nhiều nhất là Viện Tim TPHCM cũng chỉ phẫu thuật được khoảng 1.300 trẻ bệnh tim.

Niềm vui của gia đình, người thân khi bé được mổ tim thành công.

ThS-BS Nguyễn Minh Trí Việt - Trưởng khoa Tim mạch, BV Nhi Đồng II - cho biết, phần lớn trẻ mắc bệnh đang nằm tại khoa đều dưới 12 tháng tuổi và 3/4 số trường hợp buộc phải mổ tim hở. Tuy nhiên, mỗi ngày, BV chỉ mổ được cho một- hai ca. Nguyên nhân do thiếu BS mổ, BS gây mê và cả giường hồi sức... sau phẫu thuật.

Tương tự như BV Nhi Đồng 2, BV Nhi Đồng 1 mỗi ngày cũng chỉ giải quyết được một ca tim hở. Trước việc dồn ứ bệnh nhi, cả ngày thứ bảy, các BS phải tranh thủ mổ dịch vụ nhưng cũng chỉ giải quyết được cho một ca tim hở. Vì thời gian mổ một ca tim hở mất từ bốn-sáu giờ, thường mổ từ 8h sáng, kết thúc lúc 14h, như vậy đã hết ngày, còn nếu mổ thêm sẽ phải qua đêm, lúc đó BS không đủ sức cho cuộc mổ tiếp theo vào ngày mai. Cả năm, khoa Tim- mạch của BV tăng tốc hết, nhưng cũng chỉ mổ khoảng 350 ca tim hở.  

Theo PGS - TS Vũ Minh Phúc, trước mắt, để hạn chế trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh, các bà mẹ khi mang thai phải tiến hành siêu âm tim thai để phát hiện sớm các bệnh lý cần chấm dứt thai kỳ. Trước khi mang thai cần tiêm phòng vaccine Rubella, vì đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tim bẩm sinh cho trẻ. Ngoài ra, nếu mẹ mắc các bệnh thủy đậu, sởi, tiểu đường, mắc bệnh miễn dịch hoặc uống thuốc không theo chỉ định của BS, hút thuốc lá, uống rượu bia... thì con cũng có thể bị bệnh tim bẩm sinh, nên cần đi tầm soát sớm.

Các tổ chức từ thiện nên tham vấn để điều phối bệnh

Một bác sĩ ở Trung tâm Tim- mạch Bệnh viện TƯ Huế cho hay: Hầu hết bệnh nhân tim bẩm sinh ở các trung tâm tim mạch trên toàn quốc hiện nay là  “người nhà” của các tổ chức từ thiện trong và ngoài nước. Vậy nên các tổ chức từ thiện cần tham vấn các trung tâm tim- mạch trước khi gửi bệnh nhân của mình đến để có sự điều phối, vừa giải quyết được bài toán quá tải, vừa tránh được tình trạng một số trung tâm tim mạch mới thành lập dùng bệnh nhân để... nâng cao tay nghề phẫu thuật cho bác sĩ.      H.V.M

Quỹ còn tiền, nhưng không có trẻ bệnh để mổ

PGS-TS Nguyễn Quang Tuấn - Giám đốc BV Tim Hà Nội- cho biết:“Có một thực trạng đang tồn tại là quỹ phẫu thuật cho trẻ bị bệnh tim bẩm sinh còn tiền, nhưng lại... không có trẻ bị bệnh để mổ. Nghịch lý này là do gia đình các em không thuộc hộ nghèo mà lại ở ranh giới “nhập nhằng” của hộ cận nghèo nên không được miễn phí mổ. Trong khi đó, các tổ chức từ thiện lại ít khi hỗ trợ cho nhóm đối tượng cận nghèo, nên hầu như các gia đình không lo đủ kinh phí để mổ cho trẻ. Tôi nghĩ đây là thực trạng cần thay đổi để trẻ cận nghèo có cơ hội tốt hơn, chứ tuyệt nhiên không có trẻ bị bệnh tim bẩm sinh nghèo thực sự mà phải ngồi chờ mổ tại BV Tim Hà Nội.

Không thuộc diện nghèo nên mọi chi phí phải tự lo


Bé Nguyễn Tiến Đạt - 10 tháng tuổi (quê ở Đan Phượng, Hà Nội) - vừa mới trải qua đợt phẫu thuật tim bẩm sinh tại BV Tim Hà Nội. Mẹ bé- chị Phan Thị Hằng- than phiền: “Nhà không thuộc hộ nghèo, mọi chi phí phẫu thuật, gia đình phải tự lo. Đến giờ ngót nghét là 63 triệu đồng rồi. Nhà làm mộc, đóng giường tủ, bàn ghế, thu nhập bao nhiêu coi như lo cho con hết sạch”.    Minh Đức

Rất cần sự chung tay giúp đỡ của cả cộng đồng


Bà Vũ Anh Đào - GĐ Quỹ Bảo trợ trẻ em VN- cho hay: Từ năm 2002 đến nay, chương trình “Vì trái tim trẻ thơ” với nguồn đóng góp từ trong nước và các tổ chức quốc tế đã phẫu thuật cứu sống cho gần 1.000 em bị bệnh tim bẩm sinh với tổng số tiền gần 50 tỉ đồng, đem lại niềm hy vọng sống cho trẻ. Một số tổ chức quốc tế như Sunny Korea của Hàn Quốc đã đồng hành đưa trẻ từ VN sang nước bạn để phẫu thuật, mỗi năm khoảng 10 em. Đến nay, đã có trên 153 trẻ em sang Hàn Quốc phẫu thuật trở về an toàn với kinh phí gần 30 tỉ đồng. Tính trung bình, chi phí tiền phẫu thuật, thuốc, chăm sóc, vé máy bay cho trẻ và bố mẹ cùng đi là 10.000USD/ca. Vì số tiền không hề nhỏ nên rất cần sự chung tay giúp đỡ của cả cộng đồng, để có thể đem lại cơ hội sống cho những đứa trẻ vô cùng đáng thương’’.

Chương trình "Trái tim cho em"

Sau 4 năm thực hiện (từ năm 2008), chương trình “Trái tim cho em” do Đài THVN, Tập đoàn Viễn thông Quân đội (Viettel) và Tổ chức Đông-Tây Hội ngộ tổ chức đã quyên góp 74 tỉ đồng, hỗ trợ phẫu thuật miễn phí cho khoảng 1.500 trẻ em nghèo bị mắc bệnh tim bẩm sinh trên cả nước và đầu tư nâng cao năng lực mổ tim cho 7 bệnh viện. Người dân có thể liên hệ đường dây nóng: 04. 6296 9969 hoặc 04. 6273 9020; địa chỉ: Văn phòng Đài THVN, 43 Nguyễn Chí Thanh, Ba Đình, Hà Nội để được biết thêm thông tin chi tiết về chương trình nhân đạo này.     Đức Anh