Con đồn đột trông giống như con giun khổng lồ đầy màu sắc ở tít dưới đáy biển, trong hang đá, khe cát có độ sâu hơn chục sải, ở dưới nước, đồn đột có con dài đến 40cm, đường kính gần 20 cm, nặng từ 1-3 kg. Bị bắt lên, nó thun lại, tròn như trái bóng, cái lỗ miệng bé tí như lỗ van bơm hơi. Da đồn đột thay đổi màu sắc tùy theo môi trường nơi nó sống như tắc kè vậy.

Con đồn đột vừa mới bắt được.
Con đồn đột vừa mới bắt được.

Để bắt được những con đồn đột những ngư dân  phải lặn xuống ghềnh nước sâu nước mới tìm ra chúng. Không những vậy khi lặn xuống biển phải vào thời điểm ban đêm, có đèn ở độ sâu khoảng  mười đến mười lăm sải nước chờ cho chúng đi kiếm mồi nên  công việc này hơi mất thời gian  lại nguy hiểm.

Con đồn đột mổ bụng phơi khô.
Con đồn đột mổ bụng phơi khô.

Thịt đồn đột có thể chế biến nhiều món: tái, gỏi, chưng cách thuỷ, chiên giòn, nấu cháo… Nhìn chung ăn đồn đột rất công phu trước hết là mổ bụng rửa sạch cho hết cát. Ruột đồn đột như ruột giun, chỉ một đường ống từ đầu đến cuối, không có tim gan phèo phổi gì hết. Mổ rửa xong, ngân nước muối, luộc chín, lấy thanh tre căng ra phơi thật khô. Muốn ăn lại luộc lần nữa, cạo sạch lớp da ngoài nấu với thuốc bắc, nấu cháo hoặc có thể để nguyên cả con bỏ vào bụng gà đen cho vào nồi đồng hầm nhừ để ăn cho tăng cường sinh lực. Khi ăn vị con đồn đột bùi bùi và nhân nhẩn nhưng ăn rồi lại ghiền cái dai dai, ngòn ngọt từ thịt của chúng.

Chế biến đồn đột thành những món ăn.
Chế biến đồn đột thành những món ăn.

Không những chế biến món ăn, đồn đột còn ngâm rượu nếp bởi theo đông y cho rằng rượu này giúp “bổ thận, ích tinh, dưỡng huyết, nhuận táo”, ngày uống ba ly nhỏ – mỗi lần chỉ một ly trước bữa ăn.

Từ xưa đến nay đồn đột xem như một thứ quý hiếm, có lợi ích kinh tế mà biển cả ban cho con người bởi tính bổ dưỡng ngang ngửa với sâm. Không những vậy đồn đột cũng khan hiếm bởi chúng sống ở vùng biển sâu, nơi ghềnh đá nên không dễ gì ai cũng bắt được.

Hoàng Anh