Kỵ sĩ đường trường

Với mong muốn tìm hiểu thực tế việc vận chuyển xăng dầu lên vùng cao, chúng tôi đã theo xe téc của Công ty cổ phần vận tải và dịch vụ Petrolimex Hà Tây (PTS Hà Tây) từ Hà Nội lên Sốp Cộp. Tất cả những chuyến hàng này đều bắt nguồn từ Kho xăng dầu Đỗ Xá thuộc Công ty xăng dầu Hà Sơn Bình (Petrolimex Hà Sơn Bình).

Dù đã hình dung những chiếc xe téc chở xăng dầu qua những thước phim tư liệu cũng như nhìn thấy trên các tuyến đường giao thông, nhưng chúng tôi không khỏi ngỡ ngàng khi lọt thỏm trong cabin của chiếc xe hơn ba chục tấn. Cảm giác ban đầu, xe như những con “chiến mã” khổng lồ và mỗi lái xe phải điều khiển khéo léo như người ''kỵ sĩ''.

Từ mờ sáng, đoàn xe 3 chiếc nặng nề xuất phát từ kho Đỗ Xá đi lên Sơn La, tới Sốp Cộp, và điều bất ngờ nhất đến từ 3 “kỵ sĩ”. “Anh cả” Bùi Quốc Hùng, nhiều kinh nghiệm nhất mới qua tuổi 40, tuổi đang ở ''độ chín'' bên vôlăng. Còn lại, 2 lái xe chính trong đoàn cũng như 2 lái phụ đều ở độ tuổi 8X. Lái chính Phạm Huy Toàn, Nguyễn Văn Lâm đều còn rất trẻ, nhưng đã có nhiều năm kinh nghiệm chạy tuyến đường này. Toàn cho biết, tuyến xe téc chạy lên Sốp Cộp vất vả, gian khó, có nhiều đèo, đường quanh co, gấp khúc, khả năng xảy ra tai nạn rất cao nếu tay lái không “cứng”. Vì thế, hầu như trên cung đường này chỉ nhìn thấy xe téc chở xăng dầu có chữ P (xe của Petrolimex).

Đèo Thung Khe nằm trên quốc lộ 6, thuộc huyện Mai Châu, Hòa Bình, cao khoảng 1.000m so với mực nước biển, có lẽ là con đèo đầu tiên thử thách tay lái của dân xe téc ngược Sơn La. Sau Thung Khe lại đến đèo Chiềng Đông, Chiềng Pấc nổi tiếng với những đường cua quanh co, đường cứ ôm núi chạy dài, sương mù giăng kín.

Từ Hà Nội lên Sơn La, thời tiết mùa đông là nỗi lo nhiều nhất cho cánh tài xế. Sương mù dày đặc, khoảng cách nhìn chỉ vài mét, những chiếc xe téc cứ bám lấy nhau mà căn, dò đường. Một chút sơ sẩy là bị trả giá bằng cả tính mạng. Bên cạnh đó, theo anh Phạm Huy Toàn, sương mù rồi cũng tan, bởi xe vẫn chạy được, chứ không phải dừng lại do đá sạt lở. Trong một chuyến xe hồi đầu năm, do núi bị sạt lở, xe to không vượt qua được, anh Toàn đã phải nằm lại cùng xe cả tuần lễ.

Qua tìm hiểu, phần lớn lái xe cung đường này là người ở Mộc Châu, Yên Châu (Sơn La) thạo địa hình đèo núi, hiểu được từng điểm, từng nơi, từng con người nơi chuyến xe đi qua. Họ chẳng mấy khi được ở nhà. Hầu hết thời gian gắn bó với xe. Ngay như anh Phạm Huy Toàn- dù vợ vừa mới sinh con được mấy tháng, nhưng mỗi lần chạy xe lên Sốp Cộp chỉ tranh thủ lúc bữa cơm nghỉ chân tại huyện Yên Châu mới chạy vội về thăm vợ con.

Còn những người như anh Bùi Quốc Hùng, có khi cả tuần, cả tháng mới gặp mặt vợ con được một lát. Những lần hiếm hoi về bên gia đình là cả đêm trằn trọc không ngủ vì đã quen ngủ trên cabin.

Đèo cao, suối sâu ta cùng vượt

Huyện Sốp Cộp được thành lập năm 2004, là xã thuộc vùng 3- 1 trong số hơn 60 huyện nghèo nhất nước. Tháng 11.2009, Chi nhánh Xăng dầu Sơn La khai trương cửa hàng tại huyện Sốp Cộp, những “kỵ sĩ” sau những chuyến đầu bỡ ngỡ đã dần quen với cung đường nơi đây. Sau đó, chuyến hàng xăng dầu của Petrolimex cứ đều đặn chuyển lên điểm cao gần 1.000m so với mặt nước biển.

Hành trình luôn thấm đẫm giọt mồ hôi của người tài xế. Từ ngã ba Mai Sơn- cửa ngõ phía nam thành phố Sơn La- ngược hướng tây bắc hơn 100km đến thị trấn huyện Sông Mã đã vất vả nhưng chưa phải đã hết. Tiếp là 30km đường đèo vòng vo, ngoằn ngoèo nữa mới đến được Sốp Cộp. Con đường này mới hoàn thành vài năm gần đây nên còn đỡ khó, chứ trước đó toàn "ổ trâu'', ''ổ gà".
Lái xe Bùi Quốc Hùng vẫn vững vàng tay lái
Điều này đã được anh Hùng dẫn chứng, khoảng hơn 4 năm trước, đường lên huyện Sốp Cộp là đường cấp phối sấp ngửa ''ổ trâu'', ''ổ voi''. Xe ôtô chỉ chạy được vào mùa khô, nhưng phải là xe Uoát dã chiến nhà binh, hoặc xe tải ba cầu. Mùa mưa thì chỉ có một cách duy nhất là đi bộ vì phải vượt ngầm qua 19 con suối. Sau đó, đoạn đường này đã có thêm phương tiện xe ôm, nhưng “ôm” một chiếc xe Win từ ngã ba xã Chiềng Khương (huyện Sông Mã) lên Sốp Cộp mất đúng nửa tháng lương người tài xế. Đi lại vất vả nên trước khi có Cửa hàng xăng dầu Petrolimex, không doanh nghiệp đầu mối xăng dầu nào kinh doanh tại đây.

Thực tế, trong chuyến đi lần này, những chiếc xe téc đã phải vượt qua những cung đường hết sức khó khăn. Đặc biệt, 3 con suối mà xe vượt qua là Pú Khua, Nậm Ca và Nậm Lạnh. Vắt qua suối là những chiếc cầu cỡ nhỏ, trong khi xe téc- bé cũng 30 tấn- băng qua suối là chuyện “thường ngày ở huyện”.

Vào mùa này, đập thủy điện xả nước nên suối dâng cao. Khi chúng tôi đến suối Pú Khua, nước ngập cả mét, lái phụ của xe téc phải nhảy xuống dò từng bước qua suối để dẫn đường cho xe. Nước ngập sâu nên lái xe phải tháo cả cánh quạt làm mát động cơ để xe vượt qua dòng nước chảy xối xả. Vì nếu quạt mà dính nước là coi như đi tong, xe sẽ không thể chạy tiếp.

Vượt qua dòng thác lũ ấy, người ''kỵ sĩ'' trẻ nhất (anh Toàn) mới thở phào và dừng lại lắp quạt trả vào động cơ. “Lúc vượt, xe mà vấp phải hòn đá hộc sẽ bị lộn nhào. Lúc đó, hậu quả khó lường”. Ấy vậy mà đến suối Nậm Ca, Nậm Lạnh xe vẫn phải tiếp tục vượt qua ngầm lần thứ hai, thứ ba. Dưới ngầm rải những đá hộc lổn nhổn nên xe rất khó đi.

Chia sẻ với chúng tôi, anh Hoàng Đông Dậu- Phó Giám đốc Chi nhánh Sơn La, Công ty xăng dầu Hà Sơn Bình- cho biết, nếu nước chảy xiết hơn chút nữa, xe téc chỉ có cách đứng bên này suối. Công ty sẽ chủ động chuyển từng thùng phuy 1,5m3 sang bờ bên kia. Sau đó, thuê xe tải nhẹ vận chuyển qua cầu. Phương pháp vận chuyển này tuy tốn kém, nhưng do Petrolimex là đơn vị kinh doanh xăng dầu duy nhất trên địa bàn, nên không thể để nguồn cung xăng dầu đứt đoạn…

Hầu hết xe téc chở xăng dầu “đổ đèo” đều chạy với tốc độ vừa phải, thậm chí tốc độ chỉ hơn 10km/h. Quan trọng hơn cả, người tài xế tâm phải “tĩnh”, không nóng vội mới có thể xử lý tình huống. Bởi khi những con “chiến mã” dài hàng chục mét, nặng 40 - 50 tấn, uốn lượn trên những đường đèo nhỏ hẹp thì không biết điều gì xảy ra...