Lực lượng tuần tra bờ biển Nhật Bản (JCG) cho biết, tàu cá TQ với 13 thủy thủ trên khoang đã bị tàu của JCG chặn lại ở vùng biển cách đảo Miyako 45km về phía đông bắc, thuộc chuỗi đảo Okinawa. Theo đơn vị địa phương, chiếc tàu bị bắt ngày 2.2 do đánh bắt cá bất hợp pháp trong vùng đặc quyền kinh tế của Nhật có tên “Qiong Yang Pu F8139”, được JCG phát hiện bằng máy bay lần đầu vào lúc 7h43 sáng và đã cố gắng chạy thoát khi tàu của JCG tiếp cận.

Theo NHK, viên thuyền trưởng nói với nhà chức trách Nhật rằng tàu của ông ta đang đánh bắt san hô ở vùng biển nói trên. Theo tin xác nhận của Tân Hoa xã, thuyền trưởng nói trên cùng 2 thủy thủ khác đã được đưa tới đảo Miyako bằng tàu của Nhật, những thủy thủ còn lại vẫn ở trên tàu và được giám sát. Cũng theo Tân Hoa xã, lãnh sự TQ ở Fukuoka sẽ sớm đi thăm viên thuyền trưởng và các thuyền viên đang bị tạm giam.

Vụ bắt giữ này diễn ra đúng lúc Thủ tướng Nhật Shinzo Abe đang có chuyến thăm các lực lượng phòng vệ Nhật vùng phía nam đảo Okinawa - đơn vị hành chính cai quản quần đảo Senkaku. Trước 700 sĩ quan, binh sĩ của lực lượng không quân ở đó, Thủ tướng Nhật tuyên bố “tình hình an ninh lãnh thổ khá căng thẳng, các hành động khiêu khích trên bộ, trên biển và trên không cũng như đối với chủ quyền quốc gia vẫn tiếp diễn...”.

Theo AFP, tuy không nói thẳng ra nhưng Thủ tướng Nhật Shinzo Abe ám chỉ các hành động của tàu hải giám và máy bay TQ xâm phạm quần đảo Senkaku từ nhiều tháng qua. Thủ tướng Shinzo Abe - người được mệnh danh là “diều hâu” - tuyên bố với đơn vị không quân và qua đó là thông điệp gửi đến toàn dân lời cam kết bảo vệ an ninh quốc gia: "Tôi kiên quyết đương đầu với khủng hoảng để bảo vệ bằng mọi giá sinh mạng, tài sản của nhân dân, lãnh thổ, không phận và lãnh hải quốc gia...”.

Điều đáng nói là số cá này được chở về đại lục trên các thuyền được tàu có vũ trang của lực lượng cảnh sát biển TQ hộ tống, giữa những tuyên bố phản đối gay gắt của chính giới Nhật. Các nhà quan sát cho đây là “chiêu mới” của TQ trong cuộc tranh chấp quần đảo Senkaku/Điếu Ngư với Nhật ở biển Hoa Đông. TQ đã biến yêu sách chủ quyền của mình đối với quần đảo hiện do Nhật kiểm soát, thành một đề tài tinh thần.

Bước đi trên của Trung Quốc được cho là nhằm để người dân nước này thể hiện tình yêu nước bằng cách mua các sản phẩm biển mà họ nói là thu được từ quần đảo “thuộc chủ quyền của TQ”, thay vì đập phá những chiếc xe ôtô do chính người TQ mua của các hãng Nhật trong làn sóng biểu tình vừa qua. Việc bán cá đã làm bùng nổ các cuộc thảo luận nóng bỏng trên mạng Internet TQ, người ta đặt ra câu hỏi liệu hành động đó có thực sự nâng cao lòng yêu nước hay không? Không lẽ những người mua cá New Zealand hay xe hơi Nhật kém yêu nước hơn?

Ít có hy vọng TQ đạt được mục đích “khẳng định chủ quyền” bằng hành động bán cá nói trên, nhưng rõ ràng, “chiêu mới” của họ làm “sóng gió” ở biển Hoa Đông nổi lên dữ dội hơn - các nhà phân tích nhận xét.