Tranh luận sôi nổi

Trong hai tuần liên tiếp, “thành phố màu hồng” – biệt danh của Jaipur - đã diễn ra hai sự kiện quan trọng là Đại hội của Đảng Quốc đại với việc bầu Rahul Gandhi - con trai của cố Thủ tướng Rajiv Gandhi - làm Phó Chủ tịch đảng để chuẩn bị cho cuộc bầu cử 2014 và LH Văn học Jaipur (JLF) 2013. Được tổ chức lần đầu tiên năm 2006, JLF đã trở thành liên hoan văn học thường niên đáng chú ý nhất của Châu Á.
Nhà văn Jeet Thayil nhận giải thưởng Văn học Nam Á 2013.

Các vấn đề văn chương được JLF tranh luận rất sôi nổi. Các chủ đề như: Ngôn ngữ văn chương, cổ điển là gì, nghệ thuật tiểu sử, nghệ thuật truyện ngắn, tiểu thuyết của tương lai, gian xảo, người phê bình và phê bình, phiêu lưu với sách Nga, chủ nghĩa dân tộc và văn học Arab, văn chương 9.11, đức Phật trong văn học... thu hút không chỉ những người làm nghề, mà còn thu hút đông đảo độc giả.

Phụ nữ - thành phần quan trọng, nhưng lại chưa được coi trọng ở các nước Nam Á là vấn đề được nói đến nhiều tại JLF. 40 phụ nữ xuất sắc của văn đàn được mời đến để trao đổi với độc giả về các chủ đề như: Hành trình của phụ nữ, Tình dục và sự gợi cảm: Phụ nữ trong điện ảnh, luật Sharia, cuộc sống của người mang thai hộ... trong bối cảnh dư luận xã hội Ấn Độ đang rất nóng về vụ hiếp dâm và sát hại một cô gái trên xe buýt ở New Delhi. Nhà hoạt động nữ quyền Sushila Shivran lại nhìn sự trói buộc của xã hội mà đàn ông giữ vai trò độc tôn một cách hài hước: “Tại sao đàn ông lại sợ phụ nữ và phải yêu cầu họ làm gì, mặc gì? Đàn ông nên nghĩ về đầu óc của mình hơn là đòi hỏi người khác”.

Các cây bút trẻ

Các nhà văn trẻ thuộc nhiều quốc tịch mang đến Jaipur hơi thở của thời đại mới. Đó là, Aita Ighodaro - nữ nhà văn da màu Anh, 30 tuổi, cựu người mẫu, tốt nghiệp Oxford; hay Prajwal Parajuly, 28 tuổi, có cha người Ấn Độ và mẹ người Nepal - tác giả mới chỉ một tập truyện ngắn, nhưng đã được báo “The Times of India” coi là “người khổng lồ tiếp theo của văn học Nam Á”.

Những cây bút trẻ dễ bị đánh mất mình trong thế giới hiện đại và họ đều cho rằng lộ trình cho những nhà văn như họ chính là nuôi dưỡng không ngừng sự sáng tạo. Công việc viết báo của Aita Ighodaro khiến cô phân tích sắc sảo mối quan hệ giữa quyền lực và đam mê của xã hội đương đại trong các cuốn sách như “Sin Tropez” và “All That Glitters”. Còn Prajwal Parajuly với thế mạnh mang hai dòng máu, chọn viết riêng cho cộng đồng nói tiếng Nepal tại Ấn Độ. Cuộc sống với những khó khăn riêng cùng những màu sắc riêng của người Nepal đem đến cho các tác phẩm của Parajuly sự độc đáo được dư luận đánh giá là “đi trước thời đại”. Anh là nhà văn Ấn Độ trẻ nhất ký được hợp đồng xuất bản sách đa quốc gia.

Trong 5 ngày liền, JLF trở thành ngôi trường thứ hai cho sinh viên và học sinh Jaipur. Nhiều nhà trường đã đưa học sinh đến liên hoan để tận mắt trông thấy các nhà văn nổi tiếng của thế giới và khu vực, được lắng nghe và trò chuyện cùng họ, coi đó là những trải nghiệm bổ ích và lý thú. William Dalrymple - nhà sử học kiêm nhà văn Scotland, nhà đồng tổ chức JLF - nói: “Mở cửa tự do đã trở thành truyền thống của JLF, nếu chúng tôi thu phí, rất nhiều sinh viên, học sinh sẽ không thể tham dự liên hoan”.

Nhưng không phải JLF không có những điểm yếu. 180 cuộc trò chuyện với chủ đề khiến độc giả có phần bị bội thực. Chất lượng một số cuộc trao đổi giữa diễn giả và độc giả không cao, khi các nhà văn chê “câu hỏi của độc giả quá chán” và “chất lượng sử dụng ngôn ngữ quá tệ”. Bà Smita Tewari Jassal - GS ĐH Kỹ thuật Trung Đông ở Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ) - quy nguyên nhân của vấn đề này là do chương trình giáo dục ở các nước Nam Á.

Nhưng dù thế nào, thì công tác tổ chức vẫn tuyệt vời. JLF đang trở thành “cuộc đối thoại toàn cầu”, nói như lời bà Laura Byspalko - GĐ Trung tâm Văn hóa Ấn Độ tại Vancouver (Canada) - có mặt tại Jaipur. “Văn học là cửa sổ để hiểu biết về nền văn hóa mới, khác biệt. Nhờ văn học chúng ta có thể bắt đầu hiểu những người hàng xóm và kiến tạo những mối quan hệ dựa trên hiểu biết về tôn trọng” – bà nói.