Không ít công chức có năng lực, được đào tạo bài bản phải “rứt áo” chuyển sang khu vực DN tư nhân vì mức lương hấp dẫn. Điều này đòi hỏi “cỗ xe” cải cách tiền lương công chức, viên chức cần được đẩy nhanh hơn, nhằm đảm bảo sức mạnh cho đội ngũ nhân lực nước nhà, đồng thời hạn chế tình trạng tham nhũng.

Lương là một điều kiện quan trọng để giữ công chức.
Lương là một điều kiện quan trọng để giữ công chức.

Chưa đáp ứng được kỳ vọng

Từ đầu năm 2000 tới nay, câu chuyện lương công chức liên tục được bàn thảo qua 8 lần tăng lương. Với mức lương khởi điểm 830 ngàn đồng hiện nay, công chức vẫn chưa thể toàn tâm làm việc được. Nguyên nhân có nhiều: Do chênh lệch chi phí mức sống, sự trượt giá quá nhanh và lý do công chức cảm thấy mức lương chưa tương xứng với vị thế công việc.

Theo nghiên cứu của Viện các Vấn đề phát triển (VIDS), mức tiền lương tối thiểu của Nhà nước (năm 2008) chỉ đáp ứng được khoảng 60-65% nhu cầu cuộc sống của người lao động, trong khi đó trọng trách và công việc đòi hỏi không nhỏ.

Từng gắn bó nhiều năm tại một TCty xây dựng của Nhà nước, anh Nguyễn Anh Tuấn (hiện là kỹ sư Cty TNHH Mainhard VN) tâm sự lý do xin chuyển ra khu vực tư nhân: “Trách nhiệm với gia đình, sức ép chi tiêu trong cuộc sống buộc tôi phải rời khỏi nơi làm việc yêu thích nhưng thu nhập khiêm tốn”.

Trong một cuộc hội thảo về lương năm 2010, ông Nguyễn Hữu Dũng - nguyên Viện trưởng Viện KHLĐ&XH (Bộ LĐTBXH), đã có một so sánh khá sinh động: Năm 1960, mức lương tối thiểu của công chức là 27 đồng 3 hào, nhưng còn giá trị hơn lương tối thiểu 730 ngàn đồng (thời điểm năm 2010). Bởi: 27 đồng khi ấy có thể mua được 2 lượng vàng, trong khi 730 ngàn đồng hiện nay không mua nổi 1/3 lượng.

Tăng thế nào cho hợp lý

Cả nước hiện có trên 2 triệu viên chức sự nghiệp, công chức hành chính các cơ quan Đảng và đoàn thể, chưa kể tới khoảng 300 ngàn cán bộ chuyên trách và công chức xã, phường... Lựa chọn lời giải hợp lý cho bài toán tăng lương công chức không là điều đơn giản. Muốn vậy, cần phải có căn cứ để xác định mức sống trung bình, mức sống khá của công chức ra sao.

Tuy nhiên, theo ông Đặng Như Lợi (nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban các Vấn đề xã hội của Quốc hội), việc xác định công chức sống được bằng tiền lương ở “mức trung bình khá” trong xã hội còn mơ hồ. Lý do bởi việc phải xác định rõ mức sống trung bình trong xã hội là bao nhiêu, cách nào và ai là người xác định?

Bộ Nội vụ đang soạn thảo Đề án định hướng cải cách chính sách tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức giai đoạn 2013-2020.

Theo đó, lộ trình cải cách tiền lương giai đoạn 2013 - 2020 được phân thành 2 giai đoạn: Từ 2013-2015 với các mục tiêu điều chỉnh mức lương tối thiểu đối với cán bộ, công chức, viên chức phù hợp với phát triển KT - XH; đẩy mạnh triển khai đổi mới phương thức hoạt động và cơ chế tài chính, tiền lương đối với đơn vị sự nghiệp công lập, khung giá dịch vụ theo cơ chế mới, đồng thời triển khai thực hiện Luật Viên chức; giai đoạn từ 2016-2020, bộ sẽ mở rộng quan hệ giữa mức lương (tối thiểu, trung bình và tối đa) tương xứng ở mức từ 1,0 - 2,34 - 10,0 hiện nay lên 1,0 - 3,2 - 15,0; ban hành hệ thống bảng lương, ngạch nhằm phù hợp với thứ bậc, sắp xếp lại chế độ phụ cấp lương theo quan hệ tiền lương mới...

Hoàng Mạnh