Bộ mặt mới của ma túy: Vô hại và không thể phát hiện?

LĐĐS - 25 Hoàng Linh
Tem giấy, tem ma túy.

Ảo giác mà tem ma túy cũng như ma túy thế hệ mới gây ra có thể gây tử vong ngay cả khi sử dụng liều đầu tiên, do đó khi phát hiện người thân trong trạng thái này phải mang đến bệnh viện hoặc trung tâm y tế gần nhất để chẩn đoán. Các cơ quan chức năng sẽ triển khai các biện pháp cần thiết. Không có con đường nào khác, mọi hành động tự giải quyết đều sẽ dẫn đến sai lầm.

Bác sĩ, chuyên gia về độc chất và ma túy Huỳnh Hiền Thanh nhắc lại câu chuyện kinh điển về bộ mặt mới của ma túy.

Rạng sáng, chuông điện thoại tại nhà một dược sĩ lâm sàng ở Mỹ reo vang, ông được triệu tập gấp đến bệnh viện vì một tình huống khẩn cấp. Bệnh viện nhận cấp cứu 6 trường hợp cùng dự sinh nhật của một người bạn tròn 21 tuổi (tuổi trưởng thành ở Mỹ).

Nghi ngờ các bệnh nhân có sử dụng thuốc lắc, nhưng triệu chứng lâm sàng làm kíp trực bối rối và không lý giải được vì không giống lý thuyết. Tất cả đều nồng nặc mùi rượu, 4 trong số họ đang ở trạng thái kích động vật vã, 2 người đang hôn mê. Tất cả đều nôn ói. Đặc biệt, 1 bệnh nhân nữ nôn ói và vật vã rất nhiều, toàn thân run rẩy, vã mồ hôi, thân nhiệt hạ (đáng lẽ phải tăng), huyết áp thấp (đáng lẽ phải cao), mạch rất nhanh. Bệnh nhân này chết sau đó vài giờ. Xét nghiệm những viên thuốc lắc còn lại đã được 1 người bạn đem đến như 1 món quà sinh nhật cho kết quả bất ngờ: Không có hiện diện của MDMA, thay vào đó là MMDA, PMA và mephedrone,cafeine, acetaminophen, phosphore và đặc biệt có cả thủy ngân. Tham khảo thêm, được biết bệnh nhân này đang sử dụng 1 thuốc chống trầm cảm nhóm SSRI được kê toa bởi một bác sĩ khoa tâm thần.

Đây chính là vấn nạn không chỉ cho nước Mỹ mà cho toàn thế giới, các tổ chức tội ác luôn đi trước y khoa một bước bằng cách bào chế ra các loại ma túy mới không nằm trong danh mục cấm và do đó khi xét nghiệm cũng không cho kết quả dương tính.

Không chỉ vậy, nó còn có hình thức vô hại như những đồ dùng sinh hoạt thông thường hoặc thực phẩm phổ biến như thuốc lá chưa se, tem hoặc miếng dán, keo, muối…

Cỏ Mỹ. 

 Nhận diện tử thần

Thời gian để một chất bị xem là gây nghiện và gây tác hại là khá lâu, có thể mất hơn 10 năm để các nhà tâm thần/tâm lý và xã hội học đúc kết các nghiên cứu và báo cáo khoa học. Từ đó, các nhà làm luật mới có cơ sở để ra quyết định có cấm chất đó hay không.

Muối tắm (bath salt) và cỏ Mỹ (K2/Spice) được bày bán 1 cách “vô tư” tại các cửa hàng tiện lợi như Seven Eleven hay tại các trạm xăng tại các quốc gia châu Âu và Mỹ từ cuối thế kỷ trước. Mãi đến những năm gần đây, những chất này mới bị đưa vào diện “kiểm soát đặc biệt”.

Ngày 9.7.2012, Tổng thống Mỹ Barack Obama ký đạo luật sửa đổi các chính sách ma túy liên bang. Mephedrone, cathinone, GHB, BZP và 1 số chất khác (có trong gói K2/Spice tức cỏ Mỹ) đã chính thức bị cấm tại Hoa Kỳ. Nghĩa là ngành hành pháp Mỹ đã chậm chân hơn thế giới ngầm hơn 10 năm.

Tại Việt Nam, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã ký 2 Nghị định 82/2013/NĐ-CP ngày 19.7.2013 và Nghị định bổ sung 126/2015/ NĐ-CP ngày 9.12.2015 chính thức xếp các chất trên vào danh mục các chất ma túy, nghiêm cấm mua bán, vận chuyển, tồn trữ dưới mọi hình thức.

Với tiềm lực tài chính dồi dào, thế giới ngầm đủ sức thuê mướn các nhà hóa dược tài năng làm việc cho họ và việc tìm ra chất “ma túy mới” là không quá khó với họ. Hôm nay, các chất trên dù đã bị cấm nhưng không ai biết họ còn “phương án dự phòng” nào hay không?

Cây khat có tên khoa học là Catha Edulis là 1 loại cây dại mọc nhiều ở vùng Trung Đông và bán đảo Ả Rập. Trong lá khat có 2 chất hóa học là mephredone và cathinone là những chất gây kích thích thần kinh và có thể gây ảo giác. Người dân vùng này có thói quen nhai lá khat để chống mệt mỏi giống như thổ dân Nam Mỹ nhai lá coca (tên khoa học là Erythroxylum Coca). Tuy nhiên, việc chiết xuất là bất hợp pháp.

Do ở dạng kết tinh khá giống với muối nên thế giới ngầm đã đặt tên trùng với 1 sản phẩm được bày bán thông thường là muối tắm (magnesium sulfate) để qua mặt cơ quan chức năng. Trên bao bì luôn có dòng chữ “not for human consumption” (không dùng cho con người) và được quảng cáo là để tắm cho thú cưng. Dân chơi thường nuôi 1 vật nuôi nào đó để đối phó khi bị cảnh sát hỏi và khoe là nhờ xài muối tắm nên con chó, mèo, chim… của họ có lông rất mượt.

Nhận biết đơn giản muối tắm - ma túy và muối tắm thông thường dựa trên giá cả vì ma túy không hề rẻ. Mephredone và cathinone có cách sử dụng tương tự như đá là đốt - hít nhưng gây tác động yếu hơn đá (methamphetamine) nên ít được ưa chuộng hơn, tuy nhiên do trước đây chưa bị xem là ma túy nên sử dụng “an toàn” hơn.

Đặc biệt là hiện nay, tại Việt Nam chưa có kit để làm test nhanh phát hiện 2 chất này trong nước tiểu nên dân chơi có xu hướng chuyển sang dùng muối tắm và họ sẽ nhởn nhơ trước sự bất lực của cơ quan chức năng.

Cơ chế gây nghiện của hầu hết các chất kích thích thần kinh (kể cả thuốc lá) là thông qua “con đường tưởng thưởng dopamine” (dopamine reward pathway) tác động lên trung tâm thưởng trên não bộ. Con đường tưởng thưởng này cũng là cơ chế của nghiện phi vật chất như nghiện cờ bạc, nghiện game...

Hiện nay, lần lượt các quốc gia Israel, Anh, Thụy Sĩ, Úc và EU… đưa muối tắm vào vòng kiểm soát đặc biệt và muối tắm bị cấm tại ít nhất 41 quốc gia.

 Muối ma túy còn gọi muối tắm. 

Tấn công vào trường học

Để dễ xâm nhập vào đối tượng học sinh, các đường dây ma túy quốc tế đang hướng đến những sản phẩm ma túy có bề ngoài vô hại mà gần nhất là tem ma túy, đã có mặt tại Việt Nam.

Bề ngoài y hệt con tem hoặc cũng có thể nghĩ nó là miếng dán hoạt hình mà các em nhỏ ưa thích nhưng đó là ma túy thế hệ mới, là ma túy loạn thần đúng như những gì mà nó gây ra cho người sử dụng, ở đây là bóc tem và dán lên lưỡi.

Tem ma túy là nỗi ám ảnh của các bác sĩ điều trị vì tính phức tạp khi xây dựng phác đồ điều trị. LSD (lysergic acid diethylamide) là chất bán tổng hợp từ nấm cựa gà. LSD được tổng hợp tại Thụy Sĩ vào năm 1938. Tuy nhiên, sau một thời gian dài (từ cuối thập niên 1970) “thế giới ngầm” ngưng sản xuất thì chất ma túy này mới xuất hiện lại trong thời gian gần đây.

Nó được “tung ra” dưới hình thức được tẩm vào những miếng giấy nhỏ (như con tem, kích thước 1,5x1,5cm), in hình ngộ nghĩnh, nhân vật nổi tiếng. Giá bán khá rẻ. Được sử dụng bằng cách lè lưỡi liếm như dán tem hoặc ngậm đầu lưỡi. Vì vậy, được gọi là “tem giấy” hay “bùa lưỡi”. Khi liếm, ngậm “tem”, chất LSD sẽ đi vào cơ thể và có thời gian gây tác động kéo dài đến 12 giờ. Chỉ cần sử dụng 1 microgram/kg cân nặng sẽ gây ảo giác, loạn thần kéo dài đến vài ngày. Người có cân nặng thông thường (khoảng 50-60kg) thì chỉ cần dùng lượng nhỏ LSD bằng khoảng 1/3 hạt muối ăn là đã bị ảo giác.

“Tem giấy” là loại ma túy mới. Là chất gây ảo giác mạnh nhất và là 1 trong 2 chất ma túy nguy hiểm nhất hiện nay. 100% người sử dụng tới liều đều bị ảo giác, loạn thần. Miếng “tem giấy” lớn gồm nhiều miếng nhỏ, có giá khoảng 300.000-500.000 đồng, nếu giá sỉ thì khoảng 250.000-300.000 đồng. Tính ra, mỗi miếng nhỏ chỉ khoảng 20.000 đồng.

Các chất kích thích, ma túy này đều gây ra tình trạng loạn thần. Với nhóm chơi “hàng đá” hay “cỏ Mỹ” thường bị ảo thanh. Người bị ảo giác này nghe thấy những tiếng đe dọa, kích động, ra lệnh cứ vang lên trong tai, đầu óc mình và làm theo những ảo thanh đó. Còn với “tem giấy” (bùa lưỡi) thì người chơi bị ảo thị. Tức thấy những hình ảnh kỳ lạ như thấy mẹ là quỷ dữ, đứng trên lầu mà thấy mình đứng dưới đất hay thấy mình là siêu nhân, chim đang bay lượn trên trời…

Có trường hợp, người dùng bị hoang tưởng, tưởng mình là siêu nhân hay chim và có thể bay lượn, đứng từ trên cao nhảy xuống “như bay” và tử vong… “Người phê “đá” và “tem” ra đường thì độ nguy hiểm như nhau. Đều bị kích động, làm hại mình và người xung quanh. Khi bị loạn thần, hoang tưởng thì đều có thể giết người hoặc giết mình.

 Khi sử dụng ma túy thế hệ mới, ngay lập tức có người rơi vào trạng thái mất kiểm soát và có những hành động dị thường.

Nhận diện và phòng chống

Theo các chuyên gia của Ủy ban Quốc gia phòng chống HIV/AIDS và ma túy, mại dâm, rất nhiều quan điểm hiện nay vẫn cho rằng nghiện ma túy có thể được chữa khỏi bằng phương pháp cai nghiện. Do vậy, mỗi năm các địa phương chi hàng chục tỉ đồng để đầu tư và mở rộng các trung tâm cai nghiện tập trung, trong khi hiệu quả không cao.

Giáo sư Chung Á - Ủy ban quốc gia phòng, chống HIV/AIDS và ma túy, mại dâm - cho rằng, y học đã chứng minh và Việt Nam đã công nhận nghiện chất dạng thuốc phiện là một bệnh mãn tính cần được điều trị lâu dài. Người nghiện ma túy điều trị bằng thuốc methadone cũng giống như bệnh nhân tiểu đường cần thuốc insulin để kiểm soát lượng đường trong máu.

“Người sử dụng ma túy thích cảm giác phê do ma túy đem lại và thường tìm kiếm loại ma túy có tác dụng nhanh như heroin. Methadone có tác dụng chậm, khoảng 30 phút và đạt đỉnh điểm khoảng 3-4 giờ sau khi uống. Methadone không đem lại cảm giác phê kể cả khi người bệnh được điều trị ổn định ở liều cao”, ông Á giải thích.

Theo ông, điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc methadone không phải là thay thế nghiện chất này bằng nghiện chất khác. Vì người bệnh được uống thuốc methadone hàng ngày dưới sự kiểm soát của nhân viên y tế, không tăng liều, người bệnh phục hồi mà không có hành vi buộc phải tìm kiếm, sử dụng, bất chấp hậu quả về sức khỏe và xã hội như khi sử dụng heroin.

Ma túy, cơn ác mộng đã đến đang tấn công vào con em chúng ta.

(Bài viết tham khảo có sự đóng góp của các bác sĩ tâm thần học, chuyên gia độc chất, cơ quan phòng chống ma túy và các tài liệu tổng hợp khác).

Loading...

[QC] Đăng tin tuyển dụng, tìm việc làm nhanh, uy tín tại trang Việc Làm Báo Lao Động.

Bình luận

Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu

Video xem nhiều nhất

 



Cậu bé Ngô Đức Thịnh

Kinh ngạc cậu bé 3 tuổi ở Huế đọc chữ vanh vách