Dân bất an trong những “pháo đài run rẩy”

LĐĐS - 20 Hoàng Linh
Một phần hiện trường vụ thảm sát ở Bát Xát, Lào Cai.

Truyền thông đưa tin, ban chuyên án đã bắt hung thủ được thuê để giết một giám đốc với giá 500 triệu đồng. Ngay sau đó là vụ giết 4 người ở Lào Cai chỉ để lấy đi số tiền khoảng 10 triệu đồng và giải quyết ân oán gì đó. Phải chăng mạng người không có giá vì người ta sẵn sàng đoạt mạng với bất cứ số tiền là bao nhiêu?

Không chỉ vậy, sự bất an loang nhòe các trang báo điện tử với các tin tức có liên quan: Nữ quái cướp dây chuyền đâm công an, Bị dọa khởi tố vì mua bán điện thoại “cùi bắp”, Người lãnh án tử tù 43 năm bị oan…

Bất an thường trực

Khi mà xã hội trở nên bất an thì con người có xu hướng tự bảo vệ gia đình và chính mình.

Tôi vừa đi thăm gia đình mấy người bạn ở quận 7, TPHCM, khu sang trọng, an ninh…, nhưng nhà nào cũng như một pháo đài với kiến trúc mặt tiền lồng sắt chằng chịt, con chim bồ câu cũng khó bề chui lọt.

Tưởng chỉ đô thị mới thế. Ai ngờ, tối qua đến thăm bệnh người quen ở Củ Chi, nơi mà cách đây mười năm, tối mở tung cửa, mắc võng ngủ ngoài hiên cho mát thì bây giờ tường rào cao vút, cửa khóa hai ba lớp mà vẫn lo sợ trộm cướp đột nhập.

Ông bạn nằm trên giường bệnh nói vui: Không chỉ nhà nhà là “pháo đài” mà người người cũng phải là “pháo đài” mới có thể sáng đi làm, tối về nhà được với những nỗi bất an, lừa lọc, rình rập trên đường phố.

Nói mới nhớ, sáng nay đến giao lộ có chị đi bên cạnh bị ngã xe, tôi quăng xe mình nâng chị dậy, túi xách chị này văng ra xa và có một cô gái trẻ cũng bỏ xe nhặt túi xách mang lại. Bất ngờ, người ngã xe giật mạnh túi xách lại như sợ bị cướp. Ngay lúc đó, tôi đọc được nỗi đau đớn, thất vọng trên mặt cô gái trẻ tốt bụng và đến lượt tôi cũng bị người phụ nữ ngã xe gạt mạnh tay ra khỏi chiếc xe của chị ấy như là một phản xạ không tự chủ vì sợ mất của.

Trong cái “pháo đài run rẩy” của mỗi con người không nảy sinh mầm thiện mà lại phát sinh một vấn đề nhức nhối khác, đó là con người trở nên nghi kỵ tất cả, thà rằng bất lịch sự, thô bạo… nhưng mà ít rủi ro.

Cho nên, đôi lúc trên xe buýt, một lời làm quen không được đáp trả, hay trên đường phố, người đi xe sang trọng lắc đầu từ chối khi được hỏi đường thì chúng ta cũng đừng nên buồn, đừng nên trách… bởi mỗi người, mỗi tâm hồn đã biến thành những “pháo đài run rẩy”!

Dân bất an trong những “pháo đài run rẩy” ảnh 1
Trục vớt nạn nhân dưới suối trong vụ thảm sát Bát Xát, Lào Cai. 

Cái ác lộng hành

Hình ảnh 4 thi thể đắp lá chuối do bị hung thủ sát hại ở Bát Xát, Lào Cai đã làm xã hội chấn động về cái ác của con người.

Nghi phạm dù là người ít học ở miền sơn cước nhưng đã lên kế hoạch thảm sát cùng lúc nhiều người một cách bài bản, tỉ mỉ, tinh vi và tàn độc. Giết xong 4 người, nghi phạm còn gài súng kíp ở cửa nhà để dự mưu giết nốt người còn sống. Nghi phạm trước đó từng nói rằng, y mơ ước và sẽ trở thành “người rừng” thứ hai.

“Người rừng” hay “con sói” thứ nhất là biệt danh của Phàn A Gát.

Phàn A Gát (SN 1969 tại thôn Ná Lùng, xã Cốc Mỳ, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai) là đối tượng truy nã đặc biệt nguy hiểm được mệnh danh là “con sói” của rừng già Tây Bắc. Đây là vụ án “đồng rừng” kinh điển bởi tính nguy hiểm, gian ngoan của đối tượng và thời gian đánh án kéo dài kỷ lục là 5 năm, 10 ngày.

Vụ việc xảy ra vào đầu tháng 11.2000. Do mâu thuẫn trong việc chia tiền chôn con trâu chết của gia đình mẹ vợ, đối tượng đã dùng điếu cày và đá tảng đập vào đầu gây ra cái chết cho hai anh Tẩn A Tốn và Tẩn A Đon, sau đó mang theo súng kíp trốn vào rừng. Trong 5 năm lẩn trốn trong rừng, Phàn A Gát đã bắn chết 1 người, bắn bị thương 2 người, trong đó có một thiếu úy công an, trước khi bị lực lượng công an tiêu diệt vào cuối năm 2005.

Chưa hết bàng hoàng, kinh sợ về cái ác của con người qua vụ thảm sát này thì ngay lập tức xảy ra vụ chém chết vợ cũ và mẹ vợ xảy ra ở Thái Bình.

Vì sao con người trở nên ác độc tới mức có thể xuống tay tàn nhẫn với nhau vậy, vì sao thảm sát chồng thảm sát?

Dân bất an trong những “pháo đài run rẩy” ảnh 2
Ám ảnh tai nạn giao thông rình rập. 

Môi trường sống nhiễm bẩn

Dân bất an vì cái ác rình rập nên cố thủ vào căn hộ riêng được kiến trúc như một pháo đài, nhưng làm sao an yên cho được khi mà môi trường sống đã trở nên quá độc hại từ thực phẩm bẩn đến chất lượng không khí, chất lượng nước…

Việt Nam sẽ có một thế hệ mới với tên gọi ung thư? K-gen - một thuật ngữ tự tạo đầy chua xót - có thể sẽ là từ khóa nóng bỏng trong thời gian tới với tình trạng ô nhiễm môi trường hiện nay!

Theo nghiên cứu mới nhất về chỉ số hiệu suất môi trường của Đại học Yale (Mỹ), Việt Nam nằm trong top 11 quốc gia, ô nhiễm và bụi nhất thế giới, còn tệ hơn cả Trung Quốc. Tính tổng quát 5 vấn đề được đánh giá, Việt Nam xếp hạng thứ 131 trên thế giới, thấp hơn Trung Quốc ở vị trí số 109. Đáng chú ý nhất, lượng không khí ở Việt Nam đứng thứ 170/180 quốc gia được đánh giá, xếp hạng với điểm số đạt 54,76/100.

Trước đó, nghiên cứu của Forbes Việt Nam cũng cho thấy, chất lượng không khí ở Việt Nam rất thấp khi gam màu đỏ đậm, đỏ, vàng bao trùm khắp cả nước. Trong đó, miền Bắc ô nhiễm nặng hơn miền Nam.

Có bốn nguyên nhân chính gây ô nhiễm bụi cho Việt Nam là: Sự gia tăng các phương tiện giao thông, hoạt động xây dựng, đốt rơm rạ và hoạt động của các nhà máy nhiệt điện. Dù các nhà máy này cách xa Hà Nội, song bụi mịn PM2,5 có khả năng phát tán rất xa.

Trong 4 nguyên nhân này thì giao thông, với vấn đề chất lượng khí thải của phương tiện bị buông lỏng quản lý, đang là thủ phạm chính. Thêm nữa, các tòa nhà, công trường xây dựng mọc ngay trung tâm thành phố càng làm cho không khí ô nhiễm hơn.

Không khí bẩn thì nhà giàu cũng như nhà nghèo. Không thể suốt đời chui vào cái hộp máy lạnh này qua cái hộp máy lạnh khác mà không được hít thở không khí tự nhiên...

Chẳng lẽ sẽ có một thế hệ K - thế hệ ung thư - nếu tình hình này không sớm được giải quyết!

Dân bất an trong những “pháo đài run rẩy” ảnh 3
 Khói thải bay ra từ Nhà máy nhiệt điện Vĩnh Tân 2 - Ảnh: Châu An

Môi trường pháp lý: Văn hóa “lót tay” lên ngôi

Tại cuộc làm việc do Phó chủ tịch UBND TP.HCM Trần Vĩnh Tuyến chủ trì, Chương trình phát triển Liên Hiệp Quốc - UNDP công bố nhiều số liệu đáng quan tâm từ nghiên cứu “Chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh ở Việt Nam - Đo lường từ kinh nghiệm thực tiễn của người dân”.

Theo đó, từ năm 2009 đến 2015, có gần 75.000 người thuộc 63 tỉnh, thành trên cả nước được khảo sát. Hà Nội và TP.HCM là 2 địa phương có số lượng người tham gia khảo sát đông gấp 3 lần các địa phương khác.

Kết quả khảo sát cho thấy, đối với chỉ số nội dung kiểm soát tham nhũng trong khu vực công, tại TP.HCM trong năm 2015 có hơn 28% người được hỏi cho biết phải trả chi phí “lót tay” để làm xong thủ tục giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Giá trị tiền “lót tay” trung bình gần 14,5 triệu đồng/lượt. Chi phí này ở Hà Nội thấp hơn, trung bình chỉ gần 1,2 triệu đồng/lượt. Có hơn 30% người dân ở TP.HCM được khảo sát cho biết, họ phải trả chi phí không chính thức cho cán bộ y tế ở bệnh viện tuyến huyện, bệnh viện thành phố để được chăm sóc tốt hơn. Tỉ lệ này giảm một nửa so với năm 2011 (gần 60%).

Giá trị chi phí không chính thức cho dịch vụ y tế chiếm khoảng 730.000 đồng/lượt. Tại Hà Nội, mức tiền “bồi dưỡng” cho bệnh viện cao hơn gấp 5 lần, lên đến hơn 3,5 triệu đồng/lượt.

Riêng ở cấp tiểu học, giá trị chi phí mà phụ huynh phải bồi dưỡng giáo viên/ban giám hiệu trường công lập (chi phí ngoài quy định) tại TP.HCM năm 2015 là gần 853.000 đồng/học kỳ, tăng so với năm 2011 chỉ ở mức 510.000 đồng/học kỳ.

Mức bồi dưỡng này ở Hà Nội năm 2015 thấp hơn ở TP.HCM: Khoảng 630.000 đồng/học kỳ (năm 2011, mức bồi dưỡng này ở Hà Nội đến 824.000 đồng/học kỳ).

Theo đánh giá của người dân, việc tuyển dụng công chức, viên chức phần lớn không dựa trên năng lực thật sự mà dựa trên quan hệ cá nhân. Có hơn 50% người được khảo sát cho hay có tình trạng phải đưa “lót tay” để xin được việc trong cơ quan nhà nước.

Làm thế nào để nâng cao chất lượng cuộc sống?

Quyền được sống an toàn không chỉ là nhận thức của các nước văn minh mà nó còn được đưa vào Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền (UDHR) - Điều 3: “Ai cũng có quyền được sống, tự do, và an toàn thân thể” và Hiến pháp nước ta từ năm 1992 đã đưa vào nội dung quan trọng này - Điều 71: “Công dân có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm”.

Đó cũng là nỗ lực của Chính phủ trong nhiệm kỳ này, việc cầu thị, lắng nghe ý kiến của các tổ chức quốc tế là bước đi đầu tiên, sau đó là những cải cách hành chính, chống tham nhũng, chống lợi ích nhóm, đưa môi trường an toàn lên làm tiêu chí hàng đầu trong đầu tư…

Tuy nhiên, sẽ không thể có kết quả trong thời gian ngắn. Vì thế, người dân sẽ tiếp tục chịu đựng những bất an trong chính những “pháo đài run rẩy” khi mà cái ác vẫn lộng hành, môi trường sống nhiễm bẩn, môi trường pháp lý không minh bạch.


[QC] Đăng tin tuyển dụng, tìm việc làm nhanh, uy tín tại trang Việc Làm Báo Lao Động.

Bình luận

Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu

Video xem nhiều nhất

Top 5 bàn thắng đẹp nhất vòng 13 La Liga