Dạy thêm - lấy cái sai này để chữa một cái sai khác?

LĐĐS - 27 PHẠM LY
Hai luồng ý kiến trái chiều giữa ủng hộ với không ủng hộ đã buộc UBND TP HCM trần tình tại buổi họp báo ngày 29.9.2016.

Dạy thêm, học thêm là hệ quả trực tiếp của đồng lương giáo viên quá thấp. Và là hệ quả gián tiếp của lối dạy, học và thi cử, nhằm vào kiến thức; thay vì nhằm vào phát triển năng lực và nhân cách.

Cái sai này chữa cái sai khác ?

Học thêm gây ra những hậu quả tiêu cực: Việc ép học thêm khiến cha mẹ học sinh phải tốn kém, khiến thầy cô giáo bị xã hội xem thường và hậu quả xấu nhất, là tước đoạt thời gian của học sinh, khiến học sinh không còn khả năng và động cơ tự học. Học thêm hủy hoại hứng thú học tập của học sinh và biến việc học thành thứ lao động khổ sai, biến điểm số và bằng cấp thành mục đích của việc học. Những người bảo vệ cho quyền được dạy thêm của giáo viên đang bảo vệ cho việc dùng một cái sai (dạy thêm), để chữa một cái sai khác (lương thấp). Những người cấm dạy thêm đang dùng một việc sai (hạn chế việc kiếm sống của giáo viên), để chữa một cái sai khác (hủy hoại hứng thú học tập của học sinh, tăng gánh nặng cho phụ huynh, làm mất sự tôn trọng của xã hội).

Chấm dứt dạy thêm học thêm là đúng đắn. Vấn đề là bằng cách nào đây? cần phải thấy dạy thêm, học thêm là một mắt xích, trong một chuỗi các hành động và kết quả. Chặt đứt một mắt xích, mà không xử lý những mắt xích khác, không giải quyết được gốc rễ vấn đề, chỉ gây ra đứt gãy, có thể sẽ dẫn đến một tình trạng còn tệ hại hơn. Đó là cái chúng ta đang làm: Cấm giáo viên dạy thêm, nhưng cho phép các trung tâm được tổ chức dạy thêm. Cấm giáo viên dạy cho học sinh của mình, nhưng được phép dạy thêm cho học sinh lớp khác. Những giải pháp chắp vá như vậy không giải quyết được vấn đề, vì nó không chạm tới nguyên nhân đã nói trên.

Giải quyết tận gốc rễ của vấn đề

Ai cũng nói rằng nếu đồng lương đủ sống, thì chẳng giáo viên nào muốn dạy thêm. Thật ra ở nhiều quốc gia, thì nghề giáo không phải là một nghề để làm giàu. Lương chính thức của giáo viên tại các nước cũng chỉ ở mức trung bình. Nhưng có lẽ, không ở nước nào mà thu nhập chính thức của giáo viên lại thấp như ở Việt Nam. Tăng lương cho giáo viên là giải pháp ai cũng biết. Nhưng để thực hiện được nó cần phải bịt những lỗ rò tham nhũng của công, là việc dĩ nhiên không dễ dàng và khó có kết quả ngày một ngày mai. Vậy có giải pháp tạm thời nào không?

Trong gia đình tôi, có người vì biết rõ tác hại của việc học thêm và không học thêm, đã tự cứu mình bằng cách vẫn đóng tiền học thêm cho cô giáo, nhưng xin cô cho con không đến lớp học thêm. Kết quả là con có thì giờ tự học, và bài làm kiểu gì cũng được điểm tốt! Dĩ nhiên, cách đó chỉ như tấm băng dính dán lên vết thương, không giải quyết được vấn đề. Nó chỉ làm giảm tí chút tác hại của hiện trạng. Nhưng nó đã nhằm vào bản chất vấn đề - thu nhập thấp của giáo viên và tác hại đối với học sinh. Nó chỉ là cách vùng vẫy của một cá nhân nhằm đáp ứng với một thực tế không lành mạnh và vượt ra ngoài khả năng giải quyết của cá nhân.

Nhưng nó gợi ý cho một giải pháp thực tế: Hiện nay, nhà nước không đủ sức bao cấp cho giáo dục phổ thông đúng nghĩa, để nhà giáo yên tâm giảng dạy và để phụ huynh không phải chạy tiền học. Vậy, phải tìm giải pháp xử lý thực trạng đáng buồn ấy; thay vì kêu gọi tăng lương (một giải pháp khó lòng khả thi trong ngắn hạn) hay cấm dạy thêm (sẽ đẻ ra những tệ nạn khác).

Thay vì đóng tiền học thêm, thực chất là để nuôi thầy cô giáo, và chấp nhận để trẻ học mụ cả người; hãy chấp nhận rằng, chúng ta trả tiền để con cái chúng ta được thụ hưởng một môi trường giáo dục tối thiểu có thể chấp nhận được, nghĩa là giúp phát triển năng lực và nhân cách, thay vì bị nhồi nhét.Thay vì bao cấp cho các trường công ở mức thấp, khiến giáo viên ở tất cả các trường đều phải tìm thêm nguồn thu nhập. Nên chăng, chúng ta biến một số trường thành bán công - nghĩa là trường công có thu học phí đủ để trang trải hoạt động. Chỉ còn một số ít trường công thực sự được trả lương đầy đủ. Trường công thi tuyển giáo viên công khai để chọn người giỏi. Học sinh được nhận vào gồm hai loại: có thành tích xuất sắc (qua thi tuyển) và có nhu cầu cần được hỗ trợ về tài chính (qua hồ sơ).

Thay đổi cách tiếp cận giáo dục

Giải pháp trên, có thể đúng nhưng chưa đủ. Vì đồng lương giáo viên chỉ là một nửa của vấn đề. Nếu cách dạy, cách học và cách thi hiện nay không thay đổi, thì sẽ vẫn có nhu cầu học thêm. Và, có cầu ắt sẽ có cung. Giải quyết cái gốc của vấn đề vẫn là triệt tiêu nhu cầu học thêm. Muốn vậy phải thay đổi cách tiếp cận giáo dục từ chỗ truyền đạt kiến thức đến chỗ hình thành năng lực và kỹ năng. Thay đổi cách dạy, cách học, cách đánh giá đã có truyền thống cả ngàn năm không phải là một việc dễ dàng. Vì thế, rất cần sự hợp tác giữa nhà trường và gia đình. Không chỉ giáo viên, mà cả phụ huynh cũng phải được thông tin đầy đủ để hiểu rõ tại sao chúng ta cần phải thay đổi.

Việc thay đổi cách tiếp cận giáo dục này liên quan tới mọi yếu tố: chương trình, sách giáo khoa, phương pháp giảng dạy, đào tạo giáo viên, cách đánh giá kết quả học tập và thi cử, cách thức quản lý nhà trường, cách lựa chọn và đánh giá hiệu trưởng, cách phân bổ ngân sách, cách thức ban hành chính sách.v.v…

Rõ ràng là cần một chặng đường dài để sửa chữa những vấn nạn hiện nay của giáo dục phổ thông. Những hệ quả tiêu cực của dạy thêm và học thêm đối với tất cả các bên (giáo viên, học sinh, phụ huynh), về tất cả các mặt (kinh tế, giáo dục và xã hội). Điều này, có thể là giọt nước tràn ly để chúng ta xem xét lại những vấn đề nền tảng của giáo dục phổ thông; thay vì loay hoay với những giải pháp chắp vá.

PHẠM LY (Giảng viên Trường ĐH Quốc gia TPHCM) 

[QC] Đăng tin tuyển dụng, tìm việc làm nhanh, uy tín tại trang Việc Làm Báo Lao Động.

Bình luận

Đức Thành
Lương giáo viên không đủ sống nhưng tại sao phải "chạy" mất hàng trăm triệu đồng mới trở được làm giáo viên? Các ngành khác lương thấp hơn cũng kêu, vậy ngân sách bao nhiêu cho đủ? Phải nhìn mặt bằng chung của xã hội chứ kêu lương không đủ thì dân nghèo ngày kiếm được 50 ngàn đồng/ngày rất khó. Thực tế, chỉ 2 thành phố Hà Nội và TP HCM là 2 nơi bức xúc nhất về học thêm, dạy thêm. Nếu cứ nói mãi chẳng giải quyết được gì, đề nghị Quốc hội cho trưng cầu ý dân về vấn đề này để giúp Bộ Giáo dục và các thày cô giáo đỡ mang tiếng vì "đồng tiền" để mất nhân phẩm.
Trả lời - -
Văn Hiệp
Đồng lương phải đủ mới chống được tiêu cực, tham nhũng... Hình như cái này đã được ngài cố vấn Lý Quang Diệu nói rồi, đây là cái gốc của vấn đề. Ví dụ, bác sĩ mổ, nếu chỉ có 100k bồi dưỡng họ chẳng đủ sống, giả sử quy định bệnh nhân đóng góp thêm để bác sĩ có khoảng 500k cho mỗi ca mổ... khi đạt được rồi thì quy định: Nếu cầm phong bì của bệnh nhân là....tội phạm, là tội ác.... Giáo viên sống ở Hà Nội, nơi mấy chục năm qua giá cả một số thứ đã cao hơn cả... giá ở Mỹ, vậy lương 4 - 5 triệu đồng sống sao nổi... Vậy sắp xếp lại, tăng năng suất, tăng lương cho họ lên 10 triệu đồng đi, khi đó rồi cấm, có tâm thì phụ đạo không phí, tính tiền là phạm pháp... Giải pháp không phải là không có, bàn ra, tính vào làm gì, bởi nói nhiều lắm rồi.
Trả lời - -
lam le tuan
Nhìn ra thế giới, đâu có nước nào cấm việc dạy thêm, học thêm đâu. Chung quy và chắc chắn nó xuất phát từ "lối dạy, lối học và thi cử", từ chương trình giáo dục.
Trả lời - -
Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu

Video xem nhiều nhất

Nhiều dân thành thị Triều Tiên 'mù tịt' Internet nóng nhất hôm nay